Kiedy komornik rozliczy VAT

W niektórych przypadkach komornicy chcą uzyskać pewność, że prawidłowo stosują przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. Zwracają się wtedy często o wydanie urzędowych interpretacji prawa podatkowego.

W jednym z wniosków o taką interpretację komornik przy sądzie rejonowym poinformował, że prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. Komornik - na podstawie posiadanej dokumentacji - stwierdził, że dłużnik jest czynnym podatnikiem VAT. Mimo to uznał, że dłużnik nie podlega obowiązkowi zapłaty tego podatku przy sprzedaży w drodze licytacji komorniczej nieruchomości, ponieważ nie korzystał przy nabyciu i budowie z odliczeń VAT.

Szczególna regulacja

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej wydanej 13 stycznia 2015 r. uznał takie stanowisko za prawidłowe (sygn. ILPP1/443-988/14-4/JSK). W interpretacji podkreślono, że komornicy sądowi, wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu kodeksu postępowania cywilnego, są płatnikami podatku od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Wynika to z art. 18 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą). Przepis ten wprowadza szczególną na gruncie przepisów ustawy o VAT regulację, kiedy to należny podatek pobierany jest i odprowadzany do urzędu skarbowego przez płatnika, a nie przez podatnika. Płatnik pełni w tym przypadku rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, przekazując temu organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą mającą miejsce w ramach egzekucji.

Z obowiązujących przepisów wynika, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika - dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika podlega opodatkowaniu VAT, gdy do rozliczenia tego podatku jest zobowiązany dłużnik. Zatem w przypadku, gdy dłużnik - właściciel towarów - występuje jako podatnik VAT, wówczas komornik jest płatnikiem wspomnianego podatku z tytułu dostawy tego towaru. W przypadku natomiast, gdy dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT lub jest od niego zwolniona, to komornik sądowy nie jest zobowiązany do odprowadzenia podatku.

Zatem sprzedaż przez komornika wspomnianej na wstępie nieruchomości należącej do dłużnika, obejmującej działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT. Czynność ta bowiem nie będzie nosiła znamion działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. W konsekwencji komornik nie powinien przy ewentualnej sprzedaży tej nieruchomości naliczać podatku VAT.

Dłużnik nie jest przedsiębiorcą

Z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej wystąpił również komornik, który w toku postępowania egzekucyjnego dokonał zajęcia nieruchomości oraz ustalił, że dłużnik - zgodnie z informacją ZUS - nie jest zgłoszony do ubezpieczeń z żadnego tytułu. Natomiast według informacji uzyskanej od urzędu skarbowego dłużnik nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem komornika w takiej sytuacji przy sprzedaży takiej nieruchomości w drodze licytacji w postępowaniu egzekucyjnym nie powstaje obowiązek naliczenia i odprowadzenia do urzędu skarbowego podatku VAT.

Pogląd ten uznany został za prawidłowy w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, wydanej 19 stycznia 2015 r. (sygn. ITPP2/443-1446/14/RS).

Także w tej interpretacji przypomniano, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika - dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika będzie opodatkowana VAT wówczas, gdyby do rozliczenia tego podatku zobowiązany był dłużnik. W przypadku natomiast gdyby dana czynność nie podlegała opodatkowaniu tym VAT lub byłaby z niego zwolniona, to komornik sądowy nie będzie zobowiązany do odprowadzenia podatku.

Jak podkreślono w interpretacji, aby dostawę towarów uznać za działalność gospodarczą, należy wykazać, że w momencie jej realizacji podatnik miał zamiar dokonywać takich czynności wielokrotnie, zaś sprzedawane towary zostały nabyte w celu wykorzystania w działalności gospodarczej. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem VAT jest więc łączne spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze - czynność powinna podlegać opodatkowaniu VAT. Po drugie zaś - musi być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem VAT.

Jeśli zatem osoba fizyczna dokonuje sprzedaży swojego majątku osobistego, a czynność ta wykonywana jest okazjonalnie i nie zmierza do nadania jej stałego charakteru, nie oznacza to prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

Okoliczności sprawy przedstawionej przez komornika nie wskazują, żeby w związku z dostawą wspomnianej zabudowanej nieruchomości dłużnik wystąpił w charakterze podatnika VAT, gdyż czynność taka nie będzie stanowiła działalności gospodarczej. Ponieważ okoliczności sprawy nie wskazują, żeby dłużnik wykorzystywał tę nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej, to jej licytacja będzie sprzedażą majątku osobistego dłużnika, do której nie mają zastosowania przepisy ustawy o VAT.

Sprzedaż majątku osobistego

Z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wystąpił również komornik, który prowadził postępowanie egzekucyjne lokalu mieszkalnego znajdującego się w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, wraz z udziałem w części nieruchomości wspólnej. Właścicielem nieruchomości był dłużnik, który był osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej. We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej komornik wyraził pogląd, że jeśli dłużnik nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, to w związku z tym nie jest podatnikiem VAT.

Także w tym przypadku dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy uznał takie stanowisko za prawidłowe (interpretacja indywidualna z 7 stycznia 2015 r., sygn. ITPP2/443-1635/14/AJ).

W interpretacji tej przypomniano, że zgodnie z ustawą o VAT przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania nimi jak właściciel. Jednak nie każda czynność stanowiąca dostawę podlega opodatkowaniu VAT. Żeby dana czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem VAT. Podatnikami zaś są ci, którzy wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na jej cel lub rezultat. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jeżeli zatem osoba fizyczna dokonuje sprzedaży swojego majątku osobistego, a czynność ta wykonywana jest okazjonalnie i nie zmierza do nadania jej stałego charakteru, nie oznacza to prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

W interpretacji podkreślono, że w tym konkretnym przypadku dostawy nieruchomości - czyli lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku - nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o VAT. Dłużnik nie wystąpi bowiem w charakterze podatnika, ponieważ czynność ta nie będzie stanowiła działalności gospodarczej. Z tego powodu sprzedaż licytacyjna nieruchomości będzie sprzedażą majątku osobistego dłużnika. To oznacza, że nie będą stosowane do niej unormowania ustawy o VAT.

Kwestie związane m.in. z odpowiedzialnością komornika jako płatnika podatków będą omawiane podczas Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej dla Komorników Sądowych, która odbędzie się w dniach 26-27 maja 2015 r.

Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej

● Komornik przy sądzie rejonowym prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi

● Egzekucja skierowana jest do nieruchomości dłużnika, czyli działki zabudowanej jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym

● Komornik stwierdza, że dłużnik jest czynnym podatnikiem VAT

● Przy nabyciu działki oraz przy budowie domu dłużnik nie korzystał z odliczeń VAT w związku z nabyciem, budową lub modernizacją

● Nieruchomość nie jest i nie była wykorzystana przez dłużnika do wykonywania działalności gospodarczej

● Komornik sprzedaje nieruchomość w drodze licytacji komorniczej

Sprzedaż ta nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT, gdyż nie wiąże się z działalnością gospodarczą. W konsekwencji komornik nie powinien naliczać podatku VAT

@RY1@i02/2015/100/i02.2015.100.050000100.802.jpg@RY2@

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl