Nie ma następstwa prawnego po zlikwidowanej spółce cywilnej

Otrzymanie przez byłego wspólnika nieistniejącej już spółki cywilnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa nie podlega VAT - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Sprawa dotyczyła byłych wspólników spółki cywilnej, której przysługiwało prawo użytkowania wieczystego. Wojewoda wywłaszczył ten grunt na rzecz Skarbu Państwa, pod budowę autostrady, w zamian za odszkodowanie. Po przekazaniu wywłaszczonej nieruchomości wspólnicy zlikwidowali spółkę i po pewnym czasie otrzymali odszkodowanie. Uważali, że skoro byli wspólnikami nieistniejącej już spółki, to nie będzie ono podlegało VAT.

Wskazywali, że ordynacja podatkowa nie przewiduje następstwa prawnego w razie rozwiązania spółki cywilnej i wstąpienia byłych wspólników w jej prawa i obowiązki. Tym samym były wspólnik nie jest zobowiązany do zapłaty VAT z tytułu przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - uważali.

Innego zdania był dyrektor izby skarbowej. Twierdził, że mamy do czynienia z zobowiązaniem podatkowym powstałym na podstawie odrębnych przepisów już po rozwiązaniu spółki. Argumentował, że wprawdzie czynności podlegającej opodatkowaniu dokonała spółka cywilna, ale moment powstania obowiązku podatkowego został przesunięty do czasu otrzymania odszkodowania.

Rację wspólnikom przyznał WSA w Gliwicach. Stwierdził, że w przeciwieństwie do przepisów cywilnych, które przewidują następstwo prawne po rozwiązanej spółce, przepisy ordynacji podatkowej i ustawy VAT tego nie regulują. Były wspólnik nie będzie zatem w tym wypadku podatnikiem VAT.

WSA powołał się na wyrok NSA z 9 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I FSK 1117/10), wyjaśniający, że w przypadku przeniesienia, z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu, własności towarów w zamian za odszkodowanie, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (obecny art. 19a ust. 5 ustawy o VAT). Zdaniem WSA jednoznacznie rozwiązuje to sporną kwestię momentu powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do przeniesienia własności z nakazu organu władzy.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił zdanie WSA. Wskazał, że były wspólnik spółki odpowiada za zaległości podatkowe, w tym również jako osoba trzecia (zgodnie z art. 107 par. 2 ordynacji), a także za zaległości wymienione w art. 52 ordynacji. Odpowiedzialność ta dotyczy jednak tylko zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie, gdy był on wspólnikiem.

Katarzyna Bajak

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1964/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia