Dom maklerski nie może kompensować zysków ze stratami

W sporze nie było wątpliwości, że bank, który we własnym imieniu i na własny rachunek obraca akcjami na giełdzie oraz instrumentami pochodnymi, może na nich zarówno zyskać, jak i stracić. Ale podstawę opodatkowania dla celów VAT powinien - jak stwierdził NSA - wyliczać, wyłącznie opierając się na zysku netto ustalonym na indywidualnych transakcjach.

Dom maklerski, którego dotyczy wyrok, liczył na to, że podstawą opodatkowania będzie saldo wszystkich transakcji zrealizowanych w danym okresie rozliczeniowym. Czyli tych, na których zarobił, i tych, na których stracił.

Wprawdzie usługi finansowe są zwolnione z VAT, lecz wielkość obrotu z tego tytułu ma wpływ na proporcję przy odliczaniu podatku naliczonego. Im wyższy jest udział usług zwolnionych w obrocie podatnika, tym mniej można odliczyć podatku naliczonego.

Dyrektor warszawskiej Izby uważał jednak, że obrotem jest suma zysków netto osiąganych na poszczególnych transakcjach. W przeciwnym wypadku bank mógłby nie wykazać żadnego obrotu mimo osiągnięcia zysku na poszczególnych transakcjach - stwierdził dyrektor w odniesieniu do transakcji na akcjach i instrumentach pochodnych.

Roman Namysłowski, partner w Crido Taxand, wyjaśnia to na przykładzie dwóch transakcji. - Wyobraźmy sobie, że na jednej transakcji podatnik osiąga przychód 100, na drugiej stratę 30. Obrót obliczony metodą zaproponowaną przez dom maklerski wynosiłby 70, a gdyby liczyć go tak, jak chciał dyrektor, wyniósłby 100 - tłumaczy ekspert.

Bank zaskarżył obie interpretacje fiskusa. Jednak poszczególne składy orzekające Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie miały w tej sprawie odmienne zdania. Jeden zgodził się z dyrektorem izby, drugi przyznał rację bankowi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości i w obu sprawach zgodził się z izbą. Orzekł, że podstawą opodatkowania w transakcjach dotyczących papierów wartościowych (akcji), a także instrumentów pochodnych jest suma dodatnich wyników z poszczególnych transakcji.

Sąd uznał, że w tych sprawach nie ma zastosowania orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (w sprawie C-172/96), zgodnie z którym waluty przekazywane jednej stronie transakcji przez drugą, o ile są przedmiotem dostawy, nie mogą być traktowane jako odpłatność za usługę wymiany jednych walut na inne, a w konsekwencji jako wynagrodzenie za tę usługę. NSA uznał, że nie można zrównywać transakcji walutowych z transakcjami na instrumentach pochodnych.

Takiego wyroku należało się spodziewać

@RY1@i02/2014/208/i02.2014.208.18300030b.804.jpg@RY2@

Michał Kilijański menedżer w EY

Komentowane wyroki NSA wpisują się w dotychczasową linię orzeczniczą i interpretacyjną organów podatkowych. Należy jednak mieć na uwadze, że obecnie w ustawie o VAT brak jest przepisu, który jednoznacznie określałby podstawę opodatkowania dla omawianych usług. Orzecznictwo TSUE, na które powoływała się spółka (zwłaszcza wyrok w sprawie C-172/96 First National Bank of Chicago dotyczącej transakcji walutowych), można stosować wyłącznie wtedy, gdy nie jest możliwe wyodrębnienie wyniku na poszczególnych transakcjach. W przypadku gdy identyfikacja przepływów jest możliwa, uzasadnione jest stosowanie się do tez najnowszego orzecznictwa NSA.

To gorsze rozwiązanie dla domu maklerskiego

@RY1@i02/2014/208/i02.2014.208.18300030b.805.jpg@RY2@

Michał Spychalski doradca podatkowy w MDDP

Korzystniejszym rozwiązaniem dla banku, odrzuconym jednak przez NSA, byłoby kalkulowanie podstawy opodatkowania jako łącznego wyniku uzyskanego w danym okresie rozliczeniowym dla określonej kategorii instrumentów pochodnych bądź akcji. Pozwalałoby to na uwzględnienie zarówno kontraktów zakończonych dla domu maklerskiego zyskiem, jak i transakcji zakończonych stratą. W praktyce obniżałoby to podstawę opodatkowania VAT i pozwalało zastosować wyższy współczynnik proporcji w VAT, na podstawie którego dom maklerski odlicza podatek zapłacony przy nabywaniu towarów i usług związanych z działalnością opodatkowaną.

Patrycja Dudek

 patrycja.dudek@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyroki NSA z 23 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1615/13, I FSK 1486/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia