O VAT od opłat reprograficznych (za możliwość kopiowania)

O CO TOCZYŁ SIĘ SPÓR

Chodziło o to, czy opłaty reprograficzne (za potencjalną możliwość kopiowania utworów na użytek osobisty) pobierane od producentów i importerów urządzeń kopiujących, czystych nośników czy punktów ksero przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami artystów są opodatkowane VAT. Chodziło wyłącznie o tę część, która trafia do artystów i wykonawców, a nie o to, co organizacje zatrzymują dla siebie z tytułu poniesionych kosztów (tzw. koszty inkasa). Przez lata polski fiskus twierdził, że opłaty reprograficzne są wynagrodzeniem za usługi, które artyści wykonawcy świadczą na rzecz producentów i importerów czystych nośników. Dlatego reprezentujące twórców organizacje wpłacały podatek do budżetu, pomniejszając o niego należność twórców lub doliczając 23 proc. VAT importerom i producentom urządzeń kopiujących. Przekonywały jednak, że w tym przypadku nie może być mowy o usłudze, bo opłaty reprograficzne wynikają z przepisów prawa i są należne twórcy bez względu na to, czy jego utwór faktycznie zostanie skopiowany czy też nie. Spór miała rozstrzygnąć uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale ostatecznie sąd zdecydował, że zapyta o to unijny trybunał.

ROZSTRZYGNIĘCIE

TSUE orzekł, że opłaty reprograficzne nie są wynagrodzeniem za usługę, tylko rekompensatą za potencjalną możliwość kopiowania utworów.

Zwrócił uwagę na to, że obowiązek ponoszenia opłat reprograficznych wynika wprost z polskiego prawa i nie jest związany z wykorzystaniem utworów ani jakimkolwiek innym świadczeniem wzajemnym. Tym samym - jak stwierdził TSUE - nie można mówić o jakiejkolwiek odpłatnej usłudze podlegającej VAT.

PODSUMOWANIE

Okazało się, że VAT z tytułu opłat reprograficznych nie powinien trafiać do budżetu i że podmioty, które na tym traciły (artyści albo producenci i importerzy czystych nośników), mogą mieć roszczenie o jego zwrot. Korzystny dla artystów wyrok TSUE otworzył nowy spór - o to, czy wynagrodzeniem za usługę są zatrzymywane przez organizacje zbiorowego zarządzania koszty inkasa. NSA miał podjąć w tej sprawie uchwałę, ale tego nie zrobił, ponieważ w sprawie, na tle której zadano pytanie, rozliczenie kosztów inkasa zdążyło się już przedawnić (postanowienie NSA z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I FPS 4/17).

Otwarty pozostaje też inny spór. Organizacje zbiorowego zarządzania liczą też na to, że któryś ze składów orzekających zdecyduje się zapytać TSUE o VAT od opłat za reemisję utworów.

@RY1@i02/2018/005/i02.2018.005.07100040a.801.jpg@RY2@