Poradnia podatkowa

Z art. 20 ust. 1 ustawy o VAT wynika zasada, że w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano tej dostawy. Stosowanie tego przepisu nie budzi wątpliwości, jeżeli faktura zostaje wystawiona po dokonaniu dostawy. Jeżeli jednak - tak jak rzecz się ma w przedstawionej sytuacji - faktura zostaje wystawiona przed dokonaniem dostawy towarów, to wątpliwości istnieją. Przyjęcie stanowiska, że również w takich przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, powoduje bowiem, że obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów może powstać, nawet gdy do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów faktycznie nie dojdzie (np. dlatego że dostarczany towar zaginie przed dokonaniem dostawy). Ponadto przyjęcie takiego stanowiska rodzi często problem z ustaleniem stawki VAT, z którą dana transakcja powinna zostać ujęta w ewidencji i deklaracji VAT.

Dlatego też według mnie w omawianych przypadkach wystawienie faktury jednak nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego, gdyż domyślnym warunkiem powstania obowiązku podatkowego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o VAT jest wystąpienie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, tj. dokonanie dostawy towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) lub ich przemieszczenie z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego. Odpowiednie zastosowanie ma tutaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1714/08 (dotyczył powstawania obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów), z którego wynika, że samo tylko wystawienie faktury, pomimo że nie dokonano dostawy, nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Uważam w związku z tym, że w omawianym przypadku obowiązek podatkowy powstaje co do zasady 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu wystąpienia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Jednak w praktyce bardzo często podatnicy w sytuacji, gdy faktura zostaje wystawiona przed dokonaniem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, rozpoznają ją w okresach rozliczeniowych wystawienia faktury. W konsekwencji de facto odpowiedź na przedstawione pytanie zależy od przyjęcia jednego z dwóch możliwych w tym zakresie stanowisk. I tak: