Czy można odliczyć VAT przed rejestracją

HANNA CZOGALLA

senior konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego Grant Thornton Frąckowiak

Organy podatkowe kwestionują prawo do dokumentowania fakturami VAT sprzedaży dokonanej przez niezarejestrowanych podatników. Z kolei w przypadku wystawienia takiej faktury i przekazania jej kontrahentowi organy uznają, że ze względu na treść art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy o VAT kontrahent podatnika nie ma prawa do obniżenia podatku należnego od faktury.

Interpretacja przepisów nie znajduje jednak uzasadnienia w przepisach i jest podważana przez sądy. W jednym z ostatnich wyroków z 14 maja 2009 (sygn. I FSK 1734/07) NSA wskazał, że rejestracja VAT nie czyni danego podmiotu podatnikiem VAT, a jedynie potwierdza formalnie jego status. Sąd odwołał się do orzecznictwa wspólnotowego, zgodnie z którym obowiązek informowania o rozpoczęciu, zmianie lub zakończeniu działalności przez podatnika ma na celu jedynie zapewnienia narzędzia kontroli władz podatkowych nad systemem VAT, a nie ograniczenie prawa do odliczania.

Do wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż zobowiązani są podatnicy, o których mowa w art. 15, przy czym podatnikami są podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W świetle art. 15 ustawy o VAT uzyskanie statusu podatnika VAT nie zostało w jakiejkolwiek sposób uzależnione od faktu rejestracji. Zatem w przypadku, gdy dany podmiot obiektywnie istnieje oraz wykonuje w sposób rzeczywisty czynności opodatkowane w ramach działalności gospodarczej, jest zobligowany do wystawienia faktury stwierdzającej dokonanie sprzedaży.