Jak opodatkować VAT przeniesienie składników majątkowych

doradca podatkowy w Grant Thornton Frąckowiak

W nowym rozporządzeniu nie utrzymano dotychczasowego zwolnienia z opodatkowania czynności aportu (składników majątkowych) do spółek prawa handlowego i spółki cywilnej. Usunięcie z rozporządzenia zwolnienia z opodatkowania aportów nie wywołało skutku w postaci wprowadzenia szczególnych regulacji w tym zakresie do ustawy o VAT (jedyna modyfikacja dotyczy zakresu wyłączenia przedmiotowego – samobilansujący oddział zastąpiony został przez pojęcie zorganizowanej części przedsiębiorstwa).

Obecnie transakcja tego typu podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Takie stwierdzenia można przynamniej znaleźć w specjalnej broszurze poświęconej opodatkowaniu aportów, zamieszczonej na stronach Ministerstwa Finansów, w której napisano, że od 1 grudnia 2008 r. aporty przedsiębiorstw i ZCP są wyłączone z opodatkowania VAT, natomiast aport składników majątkowych jest traktowany jako odpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług i na zasadach odpowiadających tym czynnościom – opodatkowany.

W ocenie MF, czy i jak będzie opodatkowany aport składników majątkowych (które nie spełniają definicji przedsiębiorstwa i ZCP), uzależnione jest od tego: czy wnoszącym aport będzie podatnik VAT; czy przedmiotem aportu jest czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; co jest przedmiotem aportu.

A więc, jeżeli wnoszący wkład niepieniężny (składnik majątkowy) nie będzie występował przy tej czynności w charakterze podatnika VAT albo przedmiotem aportu będą udziały spółki kapitałowej (czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT), albo kilka drukarek (stawka 0-proc.), albo używana od roku ciężarówka (czynność zwolniona jako dostawa towaru używanego) – nie będzie podatku od tych transakcji aportowych.

Załóżmy jednak, że mamy do czynienia z aportem nowych samochodów osobowych, wnoszonych przez spółkę z o.o. do innej spółki. Wniesienie aportem składników majątkowych, jako wkładu do spółek handlowej lub cywilnej (w zależności od rodzaju spółki), skutkuje wydaniem wspólnikowi udziałów/akcji (spółki kapitałowe, spółka komandytowo-akcyjna), uzyskaniem prawa udziałowego (pozostałe spółki osobowe), lub powstaniem współwłasności łącznej (spółka cywilna).

Jednocześnie, w związku z tym, że czynność ta podlega opodatkowaniu, co potwierdzają wspomniane wyjaśnienia MF, wnoszący aport zobowiązany jest do wystawiania faktury VAT.

I w tym momencie pojawia się problem z finansowym rozliczeniem tej transakcji. Otóż otrzymujący wkład niepieniężny fizycznie nie zapłaci wnoszącemu ceny sprzedaży określonej na fakturze VAT. Brak ekwiwalentu w postaci środków pieniężnych będzie skutkował tym, że to wnoszącego wkład niepieniężny – jako zobowiązanego do odprowadzenia podatku należnego – będzie faktycznie obciążał VAT, co pozostaje w sprzeczności z naczelną zasadą neutralności VAT.

Czy w ogóle wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki handlowej i cywilnej jest czynnością dokonywaną w ramach działalności gospodarczej, a więc podlegającą opodatkowaniu?

Podobnych wątpliwości jest jeszcze kilka. Wobec braku praktyki, ugruntowanych poglądów i zgodnej linii orzeczniczej na odpowiedzi, które zminimalizują ryzyko podatkowe związane z omawianą transakcją, będziemy musieli długo poczekać.