W Portugalii dokumenty przechowuje się przez 10 lat

W Portugalii skrót podatku od wartości dodanej to IVA – Imposto sobre o Valor Acresentado. Tamtejsze zasady regulujące opodatkowanie VAT w dużym stopniu przypominają polski system podatku od towarów i usług. Według Doroty Wal, konsultanta w dziale doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers (biuro w Krakowie), VAT w Portugalii istnieje od 1986 roku i obejmuje kontynentalne terytorium kraju oraz terytorium regionów autonomicznych Azorów i Madery.

– Opodatkowaniu podlegają: dostawa towarów i świadczenie usług dokonywane przez podatników, import towarów na terytorium Portugalii oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium Portugalii – wskazuje Dorota Wal.

W Portugalii obowiązują trzy stawki podatkowe. Jak podkreśla Dorota Wal, według stawki zredukowanej w wysokości 5 proc. opodatkowane są m.in. dostawy podstawowej żywności, prądu i gazu, książek, gazet oraz usługi hotelowe. Stawka pośrednia w wysokości 12 proc. dotyczy m.in. niektórych produktów żywnościowych, usług restauracyjnych, urządzeń stosowanych do wytwarzania energii ze źródeł alternatywnych oraz sprzętu wykorzystywanego w rolnictwie. Podstawowa stawka VAT w Portugalii wynosi 20 proc. (została obniżona z 21 proc. od 1 lipca 2008 r.).

– Na Azorach i Maderze stawki podatku są niższe i wynoszą odpowiednio 4, 8 i 14 proc. – dodaje Dorota Wal.

Dodaje, że portugalski system przewiduje także opodatkowanie według stawki 0-proc. oraz zwolnienie z opodatkowania. Opodatkowanie stawką 0-proc. ma zastosowanie wyłącznie do transakcji międzynarodowych, takich jak eksport, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów czy transport międzynarodowy. Zwolnieniem objęte są świadczenia krajowe, np. usługi medyczne, finansowe, edukacyjne czy pocztowe. Jednak podatnicy świadczący niektóre ze zwolnionych usług (jak szkolenia zawodowe, świadczenia prywatnych szpitali, wynajem nieruchomości) mogą, pod pewnymi warunkami, zrezygnować ze zwolnienia z opodatkowania i wybrać opodatkowanie swoich usług.

Podobnie jak w Polsce, podatnikom portugalskim dokonującym zakupów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą opodatkowaną przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego przy zakupach. Jak wyjaśnia Dorota Wal, z prawa do odliczenia wyłączone są niektóre kategorie wydatków. Zalicza się do nich wydatki związane z pojazdami (w tym samochodami osobowymi), przy czym VAT naliczony przy nabyciu paliwa do samochodów osobowych może zostać odliczony w 50 proc. Odliczeniu nie podlega też VAT naliczony w związku z zakupem dóbr luksusowych oraz wynikający z wydatków na podróże służbowe.

– W odniesieniu do tej ostatniej kategorii, przy spełnieniu określonych warunków, w przypadku wydatków związanych z kongresami, targami czy konferencjami, podatnik może odliczyć 50 proc. naliczonego podatku związanego z organizacją imprezy lub 25 proc. podatku związanego z udziałem w takim wydarzeniu – argumentuje ekspert PricewaterhouseCoopers.

Podatnikami VAT w Portugalii są wszelkie osoby fizyczne i prawne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie produkcji, handlu czy też świadczenia usług, jak również, pod pewnymi warunkami, dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów czy importu. Jak stwierdza Dorota Wal, podobnie jak w Polsce, pojęcie podatnika obejmuje organy władzy publicznej, z wyjątkiem wykonywania przez nie zadań statutowych, chyba że taki brak opodatkowania powodowałby zaburzenia konkurencji. W szczególności organy władzy publicznej pozostają zawsze podatnikami, jeżeli świadczą na znaczną skalę usługi telekomunikacyjne, dostawy wody, gazu i prądu, usługi transportu osób, obsługę portów i lotnisk, organizacji targów itd.

– Osoby będące podatnikami VAT mają obowiązek rejestracji dla celów tego podatku przed dokonaniem pierwszej czynności opodatkowanej. Obowiązek ten dotyczy zarówno podatników mających siedzibę w Portugalii, jak i podmiotów spoza tego kraju, przy czym podatnicy zagraniczni spoza Unii Europejskiej mają obowiązek wyznaczyć przedstawiciela podatkowego – podpowiada nasza rozmówczyni.

Podkreśla też, że obowiązek rejestracji dotyczy wszystkich podatników, niezależnie od skali prowadzonej działalności. Jednak podatnicy, których przewidywana wysokość obrotów nie przekroczy kwoty 10 tys. euro, mogą wybrać specjalny system, w którym będą zwolnieni z opodatkowania, pod warunkiem że nie będą dokonywać importu ani eksportu towarów. W odniesieniu do podmiotów zagranicznych procedura rejestracji dla potrzeb VAT może przebiegać różnie, w zależności od rodzaju działalności. Generalnie, procedura ta jest dwustopniowa, tj. złożenie wniosku o rejestrację dla celów VAT możliwe jest po uzyskaniu numeru w rejestrze podmiotów gospodarczych. W przypadku braku rejestracji, władze skarbowe mogą nałożyć karę finansową w wysokości od 400 do 10 tys. euro.

– Rejestracja dla celów podatku jest obowiązkowa również dla podatników dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia (o wartości powyżej 10 tys. euro, przy czym limit ten nie obowiązuje w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu) oraz podmiotów dokonujących sprzedaży wysyłkowej. W przypadku sprzedaży wysyłkowej rejestracja dla celów VAT w Portugalii jest wymagana, jeżeli odbiorcami towarów są osoby fizyczne zamieszkałe w tym kraju, a wartość sprzedaży przekroczy 35 euro. Ponadto, niezależnie od wartości, rejestracja jest obowiązkowa w przypadku dokonywania sprzedaży wysyłkowej nowych środków transportu oraz wyrobów akcyzowych – tłumaczy Dorota Wal.

Podatnicy VAT w Portugalii zobowiązani są do składania deklaracji i wpłacania VAT. Obowiązki sprawozdawcze uzależnione są od skali działalności podatnika. Podatnicy, których roczny obrót wynosi lub przekracza 65 tys. euro, składają deklaracje w okresach miesięcznych, do 10. dnia drugiego miesiąca po zakończeniu miesiąca, którego dotyczy deklaracja. Podatnicy o mniejszych obrotach składają deklaracje kwartalne, do 15. dnia drugiego miesiąca po zakończeniu kwartału, za który składana jest deklaracja.

Dorota Wal podkreśla też, że zapłata podatku powinna być dokonana w tych samych terminach co terminy składania deklaracji. A więc czas na złożenie deklaracji podatkowej i zapłatę podatku w Portugalii jest dłuższy niż w Polsce. Dodatkowo wszyscy podatnicy zobowiązani są do składania deklaracji rocznych, najpóźniej do 30 czerwca roku następnego. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2005 roku, składanie deklaracji podatkowych drogą elektroniczną jest obowiązkowe dla wszystkich podatników.

Niezłożenie deklaracji w obowiązującym terminie oraz niewpłacenie w terminie należnego podatku pociąga za sobą kary finansowe.