Zlikwidowana spółka cywilna ma prawo do zwrotu nadwyżki podatku

Zlikwidowana spółka cywilna i jej wspólnicy zachowują status prawnopodatkowy w VAT. Dlatego mimo utraty bytu prawnego, spółka cywilna ma prawo do zwrotu różnicy podatku. Prawo to ze względu na formalną likwidację spółki cywilnej realizowane jest przez jej byłych wspólników.

Organy podatkowe odmówiły wspólnikom zlikwidowanej spółki cywilnej zwrotu VAT za marzec 2008 r. Organ podatkowy ustalił, że 31 marca 2008 r. spółka złożyła oświadczenie o zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych w związku z jej likwidacją. Tego samego dnia spółkę wykreślono z rejestru podatników VAT. W ocenie organów rozwiązanie i wykreślenie spółki osobowej z rejestru podatników VAT oznacza, że przestał istnieć podatnik w rozumieniu ustawy o VAT. Nie ma więc komu zwrócić VAT. Organ podatkowy ocenił, że w sprawie nie mają zastosowania nowe przepisy wprowadzone ustawą z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 209, poz. 1320).

Spółka zakwestionowała odmowę. Jej zdaniem, gdyby rozwiązana spółka nie zapłaciła podatku, to organ podatkowy domagałby się jego zapłaty od byłych wspólników na podstawie tych samych przepisów, na podstawie których odmawia jego zwrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę podatników. W ocenie sądu do 1 grudnia 2008 r. przepisy należy interpretować w ten sposób, że mimo utraty bytu prawnego, spółka cywilna (jej byli wspólnicy) ma prawo do zwrotu różnicy podatku. Prawo to ze względu na formalną likwidację spółki cywilnej realizowane jest przez jej byłych wspólników.

Zlikwidowana spółka cywilna (jej wspólnicy) zachowują konsekwentnie swój status prawnopodatkowy jako strona postępowania podatkowego, zarówno w odniesieniu do praw, jak i obowiązków płynących z ustawy o VAT.

Spółka cywilna (jej wspólnicy), mimo jej formalnej likwidacji, zachowuje status podatnika. Skoro tak, to analogicznie należy dopuścić możliwość rozliczenia podatku za ostatni okres prowadzonej przez spółkę cywilną działalności, w przypadku gdy z rozliczenia tego wynika nadwyżka podatku naliczonego do zwrotu.

Zdaniem sądu taka wykładnia jest zgodna z zasadą powszechności opodatkowania, neutralności i opodatkowania konsumpcji. Podatnik, który zakończył działalność gospodarczą, ma obowiązek uiścić podatek od towarów, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy. Sąd zwrócił uwagę, że podatnik odliczył VAT, nabywając towary z zamiarem ich wykorzystywania do prowadzenia działalności opodatkowanej. Likwidacja działalności gospodarczej oznacza, że towary te nie będą przedmiotem opodatkowanej dostawy. W konsekwencji podatnik, który nabył towary w celu prowadzenia działalności opodatkowanej, stał się ich ostatecznym nabywcą - konsumentem. Skoro byli podatnicy są zobowiązani do obliczenia i odprowadzenia podatku należnego od towarów objętych spisem z natury, mają też prawo do obniżenia VAT.

Sąd wytknął też organom podatkowym, że ich argumentacja prawna zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kontekście przyjętego rozstrzygnięcia jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna. Organ uznał, że na skutek rozwiązania spółki cywilnej ustał byt podatnika, a tym samym i strony postępowania podatkowego. Jak zauważył sąd, ustanie strony postępowania, przy braku następców prawnych oznacza, że nie ma podmiotu, wobec którego możliwe byłoby orzekanie o przysługujących uprawnieniach bądź ciążących obowiązkach. Jest to zatem okoliczność, która powinna skutkować umorzeniem postępowania, nie zaś rozstrzygnięciem co do istoty.

Opracowała Aleksandra Tarka