Nadwyżkę VAT naliczonego można odzyskać na dwa sposoby

Nowelizacja ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług wprowadziła kilka zmian w zakresie zwrotu VAT przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą. Znowelizowane przepisy weszły w życie z początkiem grudnia 2008 r. Dopuszczają one dwie możliwości odzyskania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Pierwszy polega na przeniesieniu do rozliczenia w następnym okresie rozliczeniowym kwoty nadwyżki. Przypomnijmy, że okresem rozliczeniowym w podatku od towarów i usług jest miesiąc lub kwartał. Drugim sposobem jest natomiast złożenie wniosku jej bezpośredniego zwrotu na rachunek bankowy podatnika.

Podstawową cechą podatku od towarów i usług jest jego neutralność. Oznacza to możliwość potrącenia przez podatnika podatku zapłaconego w poprzedniej fazie obrotu (tzw. podatku naliczonego) od podatku wynikającego ze sprzedaży towarów i usług (tzw. podatku należnego). Dodatnia różnica między podatkiem należnym a naliczonym stanowi kwotę zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie do urzędu. Z kolei różnica ujemna - w zależności od wyboru podatnika - podlega zwrotowi na jego rachunek albo potrąceniu od podatku należnego w kolejnych okresach rozliczeniowych.

Dodajmy, że wspomniana wyżej nowelizacja ustawy o VAT wprowadziła skrócenie do 60 dni podstawowego terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Według poprzedniego stanu prawnego nadwyżka VAT podlegała bowiem zwrotowi w terminie 180 dni. Przypomnijmy też, że począwszy od 1 grudnia 2008 r. obowiązuje również prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego w terminie 25 dni. W tym przypadku VAT musi jednak wynikać z faktur i dokumentów celnych, które zostały przez podatnika w całości uregulowane, lub z transakcji, dla której podatnikiem jest nabywca. Będzie tak zatem w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu usług, importu towarów oraz dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca. Wydłużony, 180-dniowy termin zwrotu nadwyżki podatku został zachowany dla podmiotów, które w danym okresie rozliczeniowym nie wykonywały żadnych czynności podlegających opodatkowaniu VAT. W uproszczeniu można zatem stwierdzić, że co do zasady zwrot nadwyżki VAT następuje w terminie 60 dni, liczonych od dnia złożenia rozliczenia, czyli deklaracji VAT. Zwrot dokonywany jest przez organ podatkowy na rachunek bankowy podatnika wskazany w zgłoszeniu rejestracyjnym.

Zaznaczmy, że podobnie jak było przed nowelizacją przepisów o VAT, ustawa o podatku od towarów i usług zezwala organom podatkowym na przedłużenie terminu dokonania zwrotu VAT. Może to nastąpić w przypadku konieczności wszczęcia przez organ podatkowy czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Pamiętajmy jednak, że w przypadku gdy organ podatkowy przedłuży termin na dokonanie zwrotu podatku ze względu na prowadzone czynności sprawdzające lub kontrolne, ale po ich zakończeniu okaże się, że złożone przez podatnika rozliczenie podatku było rzetelne i poprawne, organ będzie musiał w takiej sytuacji zwrócić podatnikowi podatek w deklarowanej przez niego wysokości wraz z odsetkami za zwłokę. Jeśli jednak organ podatkowy uzna, że co prawda zwrot VAT przysługuje, ale w wysokości mniejszej niż zadeklarowana i jednocześnie przekroczy termin na dokonanie zwrotu, także w tym przypadku podatnik otrzyma zwrot VAT wraz z odsetkami. W takiej sytuacji odsetki będą jednak liczone nie od zadeklarowanej kwoty, ale od kwoty należnej, czyli tej ustalonej przez organ podatkowy. Dodajmy, że wysokość odsetek za nieterminowy zwrot VAT odpowiada opłacie prolongacyjnej, stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub rozłożenia go na raty. Zasada ta ma swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W przypadku uznania zadeklarowanych przez podatnika kwot zwrotu podatku za bezzasadne, organ podatkowy odmawia dokonania zwrotu w drodze decyzji administracyjnej

● VAT do odliczenia od pozostałych zakupów - 9500 zł,

● sprzedaż opodatkowana stawką 22 proc. - 40 000 zł.

● VAT należny od sprzedaży - 8800 zł.

Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym stanowi w tym okresie wartość: (6000 zł + 9500 zł) - 8800 zł = 6700 zł.

Ze względu na fakt, że łączna kwota nadwyżki podatku naliczonego jest wyższa od kwoty podatku naliczonego z tytułu zakupu środka trwałego (samochodu), podatnik ma prawo żądać jej zwrotu w pozostałej wysokości (6700 zł) na swój rachunek bankowy w terminie 60 dni lub przenieść ją do rozliczenia w następnych okresach.

Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. W niektórych przypadkach termin ten może ulec skróceniu do 25 dni. Z kolei podmioty, które nie dokonały sprzedaży opodatkowanej w danym okresie rozliczeniowym, otrzymają zwrot w ciągu 180 dni, chyba że złożą w urzędzie skarbowym odpowiednie zabezpieczenie (np. w formie gwarancji bankowej lub weksla z poręczeniem wekslowym banku).

Przypomnijmy, że od 1 grudnia 2008 r. podatnik może odzyskać nadwyżkę VAT nawet wówczas, gdy nie dokonuje sprzedaży opodatkowanej. W takich przypadkach termin zwrotu podatku wydłużony został przez ustawodawcę do 180 dni. Czas ten należy liczyć od daty złożenia deklaracji podatkowej. Warto w tym miejscu dodać, że nie obowiązują już przepisy art. 93 ustawy o VAT dotyczące zasad zaliczkowego zwrotu VAT.

Podatnicy ubiegający się zwrot podatku nie muszą jednak czekać aż 180 dni na jego dokonanie. Prawo przewiduje bowiem możliwość skrócenia terminu zwrotu do 60 dni. Aby skorzystać z tej możliwości, konieczne będzie jednak złożenie zabezpieczenia majątkowego. Zabezpieczenie to może mieć formę gwarancji bankowej, ubezpieczeniowej bądź weksla. Jego wartość musi być równa kwocie oczekiwanego zwrotu.

Na zakończenie dodajmy jeszcze, że w sytuacji gdy podatnik otrzymał od organu podatkowego zwrot różnicy podatku z tytułu eksportu towarów, a następnie całość lub nawet część tego towaru do niego wróciła, podatnik będzie miał obowiązek zwrócić całość lub odpowiednią część otrzymanego uprzednio zwrotu podatku. Musi tego dokonać w terminie 14 dni, licząc od dnia przekroczenia towaru przez granicę Polski. Aby wywiązać się z tego obowiązku, można zwiększyć o tę kwotę podatek naliczony, rozliczając najbliższy okres rozliczeniowy. Pamiętajmy, że niedopełnienie tego obowiązku powoduje naliczanie odsetek od niezwróconej kwoty. Odsetki naliczane są od następnego dnia po upływie terminu określonego wyżej, a jeżeli termin ten przypada wcześniej niż termin najbliższego okresu rozliczeniowego - od terminu, w którym powinno zostać dokonane rozliczenie podatku.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Art. 87 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).