Jak ubiegać się o zwrot części VAT na materiały budowlane

Każda osoba fizyczna, która w związku z budową lub remontem domu bądź mieszkania ponosi koszty nabycia materiałów budowlanych, może ubiegać się o zwrot części wydatków z tego tytułu. O taki zwrot należy wnioskować do urzędu skarbowego.

Przed złożeniem wniosku należy poznać warunki, od których uzależniony jest zwrot wydatków. Przede wszystkim przysługuje on tylko osobom fizycznym, które nie są podatnikami VAT i nie dokonały zakupu materiałów budowlanych w celu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zwrot VAT przysługuje z tytułu zakupów materiałów budowlanych do budowy albo remontu domu lub mieszkania, a inwestycja wykonana została tzw. systemem gospodarczym, czyli bez pomocy profesjonalnych firm.

O rekompensatę może ubiegać się osoba, która poniosła wydatki w związku z własną inwestycją mieszkaniową. Nie oznacza to jednak, że zwrot może uzyskać wyłącznie właściciel. Przysługuje on także najemcy, dzierżawcy, osobie, która korzysta z lokalu na podstawie umowy użyczenia itd. Dla urzędu skarbowego istotny będzie dokument potwierdzający tytuł prawny osoby składającej wniosek do remontowanego budynku lub mieszkania, którego zwrot dotyczy.

W przypadku gdy materiały budowlane zostały kupione w związku z budową domu, zwrot uzależniony jest od posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane oraz pozwolenia na budowę.

Zwrot uzyska tylko osoba, która poniesione wydatki jest w stanie udokumentować fakturami. Na podstawie wystawionych faktur podatnik ustala kwotę przysługującego mu zwrotu, natomiast urząd skarbowy ocenia jego zasadność i prawidłowość wyliczonej przez inwestora kwoty zwrotu. Do zwrotu uprawniają faktury VAT na materiały budowlane wystawione od 1 maja 2004 r. Faktura musi być oczywiście wystawiona na osobę, która uprawniona jest do otrzymania zwrotu i która składać będzie wniosek.

Ustawodawca nie pozwala na przedstawienie urzędowi skarbowemu nieograniczonej liczby faktur dokumentujących zbyt wysokie wydatki. Zwrot VAT przysługuje w ramach określonych limitów. Limity te dotyczą okresów pięcioletnich liczonych od daty złożenia pierwszego wniosku, po 31 grudnia 2005 r. (system zwrotów obowiązuje od 1 stycznia 2006 r.). Maksymalna kwota zwrotu, którą można otrzymać, zależy przede wszystkim od rodzaju prac, do których wykorzystane są materiały budowlane (budowa lub remont) oraz od tego, czy wcześniej faktury dokumentujące ich zakup zostały użyte do rozliczenia ulgi remontowej. Ten drugi przypadek może mieć praktyczne znaczenie jedynie w przypadku starszych faktur wystawionych w latach 2004-2005. Jeżeli w związku z wydatkami udokumentowanymi takimi fakturami podatnik korzystał z nieobowiązującej już ulgi remontowej i teraz chciałby odzyskać część VAT, to będzie mu przysługiwał odrębny niższy limit zwrotu.

Jeżeli o zwrot ubiegają się małżonkowie, wyliczona kwota rekompensaty dotyczy łącznie ich obojga

Inwestor samodzielnie oblicza kwotę zwrotu. Wynosi ona 68,18 proc. VAT zawartego w cenie materiałów budowlanych, jednak nie więcej niż:

● 12,295 proc. z kwoty stanowiącej iloczyn 70 mkw. i ceny 1 mkw. - jeżeli inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, albo

● 12,295 proc. z kwoty stanowiącej iloczyn 30 mkw. i ceny 1 mkw. - jeżeli inwestycja nie wymagała pozwolenia na budowę.

Inne wartości do obliczeń powinna przyjąć osoba, która w latach 2004-2005 korzystała z ulg mieszkaniowych z tytułu wydatków na zakup tych samych materiałów budowlanych. W tym wypadku kwota zwrotu wynosi 55,23 proc. kwoty VAT zawartego w cenie materiałów budowlanych, jednak nie więcej niż:

● 9,959 proc. z kwoty stanowiącej iloczyn 70 mkw. i ceny 1 mkw. - jeżeli inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, albo

● 9,959 proc. z kwoty stanowiącej iloczyn 30 mkw. i ceny 1 mkw. - jeżeli inwestycja nie wymagała pozwolenia na budowę.

Cena 1 mkw. przyjmowana do obliczeń kwoty przysługującego zwrotu to cena 1 mkw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, przyjmowanej na potrzeby obliczenia premii gwarancyjnej od wkładów oszczędnościowych na książeczkach mieszkaniowych, ostatnio ogłoszona przed kwartałem złożenia wniosku o dokonanie zwrotu. Jest ona ogłaszana przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze komunikatu. Cena 1 mkw. dla wniosków składanych w IV kwartale 2009 r. wynosi 3924 zł (cena 1 mkw. za II kwartał 2009 r.).

Osoby, które po raz kolejny ubiegają się o zwrot, przy wyliczaniu kwoty przysługującego limitu muszą uwzględnić wcześniej otrzymaną rekompensatę. Kwota limitu przysługującego na dzień złożenia wniosku stanowi różnicę pomiędzy kwotą limitu przysługującego w pięcioletnim okresie a kwotą limitu wcześniej wykorzystanego w tym okresie.

Wniosek o zwrot VAT można złożyć nie częściej niż raz w roku, bez względu na liczbę prowadzonych inwestycji. W praktyce oznacza to, że jeden wniosek może objąć np. dwa remonty mieszkania przeprowadzone w ciągu trzech lat. Nie jest wymagane, aby faktury dotyczyły wydatków poniesionych w roku składania wniosku. Można zatem w 2009 r. ubiegać się o zwrot wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi np. w 2005 r. O zwrot można wnioskować w dowolnym momencie trwania inwestycji, a zatem zarówno w jej trakcie, jak i już po jej zakończeniu.

Ministerstwo Finansów opracowało wzór wniosku o zwrot VAT oznaczony symbolem VZM-1, który można znaleźć na stronie internetowej resortu (www.mf.gov.pl) wraz z załącznikami, stanowiącymi wykaz faktur dokumentujących poniesione wydatki. Dostępne załączniki to: VZM-1A - dla wydatków nieodliczanych w ramach ulg mieszkaniowych, oraz VZM-1B - dla wydatków, które wnioskodawca uwzględnił w ramach ulg mieszkaniowych. Formularz VZM-1 nie ma charakteru wzoru urzędowego, co oznacza, że wniosek można napisać odręcznie. Osoba fizyczna, która sporządza wniosek o zwrot, samodzielnie musi pamiętać, że powinien on zawierać:

● imię i nazwisko,

● numer NIP (albo PESEL, jeżeli ktoś nie posiada NIP),

● adres zamieszkania, a w przypadku małżonków - obojga małżonków;

● wskazanie właściwego urzędu skarbowego, do którego kierowany jest wniosek;

● rodzaj poniesionych wydatków,

● rok rozpoczęcia inwestycji,

● wykaz faktur oraz wartość poniesionych wydatków w związku z inwestycją,

● kwotę zwrotu, obliczoną zgodnie ustawowymi wytycznymi,

● oświadczenie o zakresie przeprowadzonego remontu, jeżeli roboty te nie wymagają pozwolenia na budowę,

● wskazanie sposobu wypłaty kwoty zwrotu, a jeżeli wypłata ma nastąpić na rachunek bankowy, wskazanie numeru rachunku osoby fizycznej składającej wniosek, a w przypadku wspólnego wniosku małżonków - numeru rachunku obojga lub jednego z nich, na który ma być dokonany zwrot,

● podpis osoby fizycznej ubiegającej się o zwrot wydatków, a w przypadku małżonków - podpisy obojga małżonków.

Do wniosku należy dołączyć kopie faktur potwierdzających dokonane zakupy (wystawione od 1 maja 2004 r.). Dodatkowo osoby, które ubiegają się o zwrot w związku z budową dołączają do wniosku kopie pozwolenia na budowę. W przypadku remontu należy dołączyć kopię dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do budynku (lokalu) mieszkalnego.

Wniosek składa się do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek w dniu złożenia przez nią wniosku. Małżonkowie mogą wnioskować o zwrot razem lub odrębnie. W przypadku wspólnego wniosku małżonków mających różne miejsce zamieszkania, można go złożyć - według własnego uznania - do jednego z urzędów, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania jednego z małżonków.

Lista materiałów budowlanych, które od 1 maja 2004 r. objęte zostały podwyżką VAT z 7 do 22 proc., zawarta jest w obwieszczeniu ministra transportu i budownictwa z 30 grudnia 2005 r. (Dz.Urz. MTiB z 2006 r. nr 1, poz. 1). Obejmuje ona 170 pozycji materiałów budowlanych sklasyfikowanych według symboli Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU).

Zwrot części wydatków przysługuje osobom, które poniosły wydatki na zakup materiałów budowlanych w związku z inwestycją mieszkaniową polegającą na:

● budowie budynku mieszkalnego,

● nadbudowie lub rozbudowie budynku na cele mieszkalne lub przebudowie (przystosowaniu) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstał lokal mieszkalny spełniający wymagania określone w odrębnych przepisach,

● remoncie budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego.

Ustawodawca wyraźnie określił, jakiego rodzaju prace remontowe uprawniają do zwrotu wydatków. Katalog takich robót można znaleźć w załączniku do ustawy. Trzeba pamiętać, że w przypadku remontu przeprowadzone prace muszą mieścić się ustawowym wykazie. W przeciwnym wypadku zwrot VAT nie będzie przysługiwał.

Podatnik we wrześniu 2009 r. zakupił materiały budowlane w związku z budową domu. Kwota wydatków to 122 000 zł (w tym 22 000 zł VAT). Pierwszy wniosek o częściowy zwrot wydatków składa w listopadzie 2009 r.

- wyliczenie kwoty przysługującego limitu:

12,295 proc. x 70 x 3924 zł = 33 772 zł

- wyliczenie kwoty zwrotu:

68,18 proc. x 22 000 zł = 15 000 zł

Podatnik we wrześniu 2009 r. zakupił materiały budowlane w związku z remontem. Kwota wydatków to 24 400 zł (w tym 4400 zł VAT). Pierwszy wniosek o częściowy zwrot wydatków składa w listopadzie 2009 r.

- wyliczenie kwoty przysługującego limitu:

12,295 proc. x 30 x 3924 zł = 14 474 zł

- wyliczenie kwoty zwrotu:

68,18 proc. x 4400 zł = 3 000 zł

Podatnik złożył wniosek o zwrot części wydatków na materiały budowlane. W sporządzonym wykazie faktur, które stanowiły podstawę do wyliczenia kwoty zwrotu, podatnik uwzględnił kilka faktur na materiały budowlane, na które przed 1 maja 2004 r. stawka VAT wynosiła 22 proc. Urząd skarbowy wezwał podatnika w celu wyjaśnienia tej sytuacji i skorygowania dołączonego do wniosku wykazu. Wysokość kwoty zwrotu została określona przez organ skarbowy w drodze decyzji. Podatnik otrzyma zwrot VAT w terminie 25 dni od dnia jej doręczenia. Decyzję określającą wysokość zwrotu urząd skarbowy wydaje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Trzeba pamiętać, że nie wszystkie materiały budowlane objęte są systemem zwrotu VAT. Nie dotyczy on materiałów budowlanych, na które przed 1 maja 2004 r. objęte były 22-proc. stawką VAT. Taka stawka już wtedy obowiązywała m.in. za deski, blachę stalową, cynkowo-tytanową, miedzianą, siatkę ogrodzeniową, masy silikonowe, akrylowe, piankę poliuretanową, emalie, farby, pigmenty, lakiery, gwoździe, wkręty, kołki rozporowe, siatkę i tapety z włókna szklanego, a także kamień brukowy i kostkę granitową.

Podatnik pół roku temu złożył wniosek o zwrot VAT. Do tej pory nie otrzymał kwoty zwrotu. Urząd skarbowy wypłaca kwotę zwrotu, pod warunkiem że osoba wnioskująca o zwrot nie posiada zaległości podatkowych. W przeciwnym wypadku kwota zwrotu podlega zaliczeniu na poczet tych zaległości. Jeżeli podatnik nie miał żadnych zaległości podatkowych, kwota zwrotu powinna zostać wypłacona. Jeżeli decyzja w sprawie zwrotu nie zostanie wydana w terminie lub nie zostanie dotrzymany termin wypłaty pieniędzy, kwota zwrotu podlega oprocentowaniu w wysokości opłaty prolongacyjnej ustalanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatków stanowiących dochód budżetu państwa, obowiązującej w dniu, w którym upłynął termin wypłaty kwoty zwrotu. Oprocentowanie przysługuje od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin zwrotu określony ustawą, włącznie do dnia wypłacenia pieniędzy. Oprocentowanie nie przysługuje jednak, jeżeli winę za niewypłacenie kwoty zwrotu w ustawowym terminie ponosi osoba fizyczna lub opóźnienie w wypłaceniu kwoty zwrotu powstało z przyczyn niezależnych od urzędu skarbowego.

Podatnik zamierza złożyć wniosek o zwrot części VAT zawartego w cenie materiałów budowlanych zakupionych w celu remontu mieszkania, który przeprowadził w lipcu tego roku. Przygotowując swój pierwszy wniosek do urzędu skarbowego, znalazł faktury na zakupy materiałów budowlanych do remontu tego samego mieszkania, który miał miejsce trzy lata temu. Podatnik może uwzględnić w jednym wniosku wszystkie poniesione wydatki z tytułu remontów udokumentowane fakturami, w ramach przysługującego mu limitu zwrotu, który wynosi 14 474 zł.

Inwestor, składając wniosek o zwrot VAT na materiały budowlane, posłużył się kilkoma przerobionymi fakturami. Takie działanie zagrożone jest dotkliwymi sankcjami z kodeksu karnego skarbowego z karą pozbawienia wolności włącznie. Zgodnie z art. 76a kodeksu karnego skarbowego osoba, która przez podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy wprowadza w błąd organ podatkowy dokonujący zwrotu, narażając go na nienależny zwrot wydatków poniesionych na materiały budowlane, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Wprowadzenie w błąd organu podatkowego skutkujące nienależnym zwrotem wydatków może np. polegać na posłużeniu się podrobionymi, przerobionymi czy też nierzetelnymi fakturami lub innymi dokumentami, które osoba fizyczna jest zobowiązana dołączyć do wniosku o zwrot VAT. W 2009 roku rozpiętość kar grzywny za przestępstwa skarbowe wynosi od 425,3 zł do 12 248 640 zł. Jeżeli natomiast nienależna kwota zwrotu nie przekracza ustawowego progu wyznaczającego granicę pomiędzy wykroczeniem a przestępstwem, sprawca czynu podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. W 2009 roku kara ta może wynieść od 127,6 zł do 25 520 zł. Kwota graniczna między wykroczeniem a przestępstwem skarbowym w 2009 roku wynosi 6 380 zł.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.).