Kto ma prawo płacić VAT co kwartał i wybrać do rozliczeń metodę kasową

Od początku stycznia 2009 r. zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług obowiązuje nowy podwyższony limit dla małych podatników. Wciąż jest on wyrażany w euro, jednak uległ podwyższeniu. Przypomnijmy, że według znowelizowanego art. 2 pkt 25 ustawy o podatku od towarów i usług małym podatnikiem jest taki podmiot, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej z złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1,2 mln euro. Przymiot małego podatnika może mieć także prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu. Trzeba jednak zwrócić uwagę na regułę, zgodnie z którą kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie może przekroczyć w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45 tys. euro. Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1 tys. zł.

Kurs euro ogłoszony przez NBP na 1 października 2008 r. wynosił 3,3775 zł/euro. Oznacza to, że limity obrotów dla małych podatników na 2009 rok wynoszą odpowiednio:

● 1 200 000 euro x 3,3775 zł/euro = 4 053 000 zł

● 45 000 euro x 3,3775 zł/euro = 152 000 zł.

Podatnicy, którzy w 2009 roku nie przekroczą wskazanych w poprzednim zdaniu limitów, mogą rozliczać VAT w formie przewidzianej dla małych podatników według zasad preferencyjnych metodą kasową bądź za okresy kwartalne bez konieczność wpłacania comiesięcznych zaliczek na podatek od towarów i usług.

Od kilku dni znamy również średni kurs euro z 1 października bieżącego roku. Wyniósł on 4,2228 zł/euro. Limity na rok 2010 będą zatem wyższe niż obowiązujące w roku bieżącym. Wyniosą one odpowiednio:

● 1 200 000 euro x 4,2228 zł/euro = 5 067 000 zł,

● 45 000 euro x 4,2228 zł/euro = 190 000 zł.

Co do zasady małym podatnikiem może być m.in.: osoba fizyczna, która prowadzi działalność gospodarczą lub spółka działająca w oparciu o przepisy prawa handlowego. Pewne wątpliwości mogą jednak pojawić się przy określaniu statusu małego podatnika w spółkach osobowych. Pamiętajmy jednak, że o ile bowiem dla potrzeb VAT podatnikiem jest spółka, o tyle dla potrzeb podatku dochodowego podatnikami są wspólnicy spółki, a nie sama spółka.

Jedną z preferencji w rozliczeniach podatkowych przewidzianych dla małych podatników jest wybór metody kasowej rozliczeń. Drugą jest możliwość rozliczania podatku od towarów i usług w okresach kwartalnych. Metoda ta polega na tym, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje dopiero z dniem uregulowania przez odbiorcę towaru lub usługi całości lub części należności, nie później jednak niż 90 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Należy jednak pamiętać, iż konsekwencją wyboru metody kasowej jest również kasowy sposób obniżania kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Dlatego właśnie mali podatnicy mogą dokonać obniżenia podatku należnego w rozliczeniu za kwartał, w którym uregulowali całą należność wynikającą z otrzymanej faktury lub też zapłacili podatek wynikający z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji naczelnika urzędu celnego, nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury lub dokumentu celnego. Zaznaczmy jednak, że stosowanie metody kasowej możliwe jest dopiero po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tej formy. Zawiadomienie należy złożyć w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który podatnik będzie stosował metodę kasową.

Podatnik mimo posiadania statusu małego podatnika nie zawsze jest jednak uprawniony do stosowania metody kasowej. Istnieje bowiem obowiązek stosowania ogólnych zasad określających moment obowiązku podatkowego. Zaliczyć do nich trzeba m.in. import usług, nabycie towarów, dla których to transakcji podatnikiem jest nabywca, eksport usług, a także rozliczanie podatku należnego od remanentu likwidacyjnego.

O zasadzie tej stanowi przepis zawarty w art. 21 ust. 6 ustawy o VAT.

Co do zasady, mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe dla podatku od towarów i usług za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale. Zwróćmy jednak uwagę, że mali podatnicy, którzy nie skorzystali z formy rozliczania metodą kasową, także są uprawnieni do składania deklaracji w terminach kwartalnych. Muszą jednak pamiętać o uprzednim pisemnym dokonaniu zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału poprzedzającego kwartał, za który po raz pierwszy będą mieli zamiar złożyć deklarację kwartalną.

Warto zaznaczyć, że przepisy podatkowe dopuszczają także możliwość rezygnacji z metody kasowej. Nie może to jednak nastąpić wcześniej niż po upływie 12 miesięcy, w czasie których podatnik rozliczał się tą metodą. Także w tym przypadku konieczne jest zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego o planowanej rezygnacji z preferencyjnego rozliczania. Trzeba tego dokonać w terminie do końca kwartału, w którym uproszczona metoda była stosowana.

Jeśli chodzi natomiast o podatników, którzy rozliczali się kwartalne, także i oni mogą zrezygnować z uproszczonej formy rozliczania i ponownie składać deklaracje za okresy miesięczne. Rezygnacja z rozliczania kwartalnego powinna jednak nastąpić nie wcześniej niż po upływie czterech kwartałów rozliczania kwartalnego oraz także po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do ostatniego dnia kwartału, za który będzie składana ostatnia kwartalna deklaracja podatkowa.

Ustawa o VAT określa, że po przekroczeniu limitów określonych dla małych podatników traci się prawo do rozliczania podatku metodą kasową. Utrata prawa następuje począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym podatnik przekroczył limit, a podatnicy tracą równocześnie prawo do składania deklaracji podatkowej za okresy kwartalne. Utrata tego prawa następuje począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczono limity. Warto zaznaczyć, iż przepis ten stosuje się również do małych podatników, którzy nie wybrali metody kasowej, lecz zdecydowali się na kwartalne rozliczenia VAT.

Zgodnie z art. 21 ust. 5 ustawy o VAT w przypadku podatnika, który zrezygnował z metody kasowej lub utracił prawo do stosowania tej metody, obowiązek podatkowy w stosunku do czynności wykonywanych w okresie, kiedy podatnik stosował tę metodę, powstaje w terminie określonym przy tej metodzie, czyli z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż w 90 dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Podatnik taki kwotę podatku naliczonego, wynikającą z faktur lub dokumentów celnych otrzymanych w okresie, kiedy rozliczał się metodą kasową, i nieodliczoną od kwoty podatku należnego do końca tego okresu, ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w okresie rozliczeniowym, w którym:

● uregulował kontrahentowi całą należność wynikającą z otrzymanych faktur - w przypadku podatku wynikającego z faktur;

● dokonał zapłaty podatku - w przypadku podatku wynikającego z dokumentów celnych;

● dokonał zapłaty podatku wynikającego z decyzji.

Stosowanie metody kasowej możliwe jest dopiero po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tej formy. Zawiadomienie należy złożyć w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który podatnik będzie stosował metodę kasową

Mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale

Limity obrotów dla małych podatników na 2009 rok wynoszą odpowiednio:

- 1 200 000 euro x 3,3775 zł/euro = 4 053 000 zł

- 45 000 euro x 3,3775 zł/euro = 152 000 zł.

Podatnicy, którzy w 2009 roku nie przekroczą wskazanych w poprzednim zdaniu limitów, mogą rozliczać VAT w formie przewidzianej dla małych podatników według zasad preferencyjnych metodą kasową bądź za okresy kwartalne bez konieczność wpłacania comiesięcznych zaliczek na podatek od towarów i usług.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 21, 86 i 99 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).