Eksportem pośrednim są transakcje na warunkach Incoterms Ex Works

Sprzedaż na warunkach Incoterms Ex Works, kiedy to towar przechodzi na własność zagranicznego nabywcy jeszcze w kraju, powinna być także uznana za eksport pośredni w rozumieniu art. 2 pkt 8 lit. b) ustawy o VAT.

Spółka dokonuje licznych transakcji eksportu towarów, w tym transakcji na warunkach Incoterms Ex Works (EXW). W ramach tej sprzedaży towary są odbierane z magazynu spółki przez spedytora działającego na rzecz nabywcy. Ten następnie dokonuje wywozu towarów poza terytorium UE. Na żadnym etapie transportu towary nie są magazynowane, rozładowywane, przeładowywane na inny środek transportu itp. Faktury dokumentujące przedmiotowe dostawy są wystawiane przez spółkę (sprzedawcę) na kontrahenta spoza UE (nabywcę). Na fakturze widnieją warunki dostawy EXW. Do faktury dołączana jest każdorazowo specyfikacja. Zgłoszenie towarów do celnej procedury wywozu jest dokonywane na terytorium innego niż Polska kraju UE - zgłoszenia tego dokonuje lokalna agencja celna. Jest ono realizowane we wdrożonym w UE Systemie Kontroli Eksportu (Export Control System - ECS). W stosunku do części takich transakcji eksportowych spółka posiada każdorazowo Wywozowy Dokument Towarzyszący (Export Accompanying Dokument - EAD), potwierdzający zwolnienie towarów do wywozu.

W ocenie spółki transakcje sprzedaży towarów na rzecz kontrahentów spoza UE realizowane na warunkach Ex Works stanowią w przedstawionym stanie faktycznym transakcje eksportu pośredniego. Dlatego co do zasady będą podlegały opodatkowaniu stawką 0 proc. VAT.

Organ nie zgodził się z interpretacją spółki. W jego ocenie transakcji nie można uznać za eksport towarów, gdyż wywóz towarów nie nastąpił z terytorium kraju bezpośrednio poza terytorium Wspólnoty. Spółka nie dysponuje dokumentem celnym potwierdzającym rozpoczęcie procedury wywozu z terytorium kraju. Transakcja ta podlega opodatkowaniu na terenie kraju, według stawek obowiązujących w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę spółki. W ocenie sądu, aby doszło do eksportu towarów, muszą nastąpić łącznie trzy przesłanki. Przede wszystkim musi dojść do czynności określonej w art. 7 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o VAT. Następnie w konsekwencji tej czynności dochodzi do wywozu towaru z terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty przez dostawcę lub na jego rzecz lub nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz. Wreszcie dochodzi do potwierdzenia tego wywozu przez urząd celny określony w przepisach celnych. Sąd nie zgodził się jednak ze skarżącą co do niezgodności art. 2 pkt 8 ustawy o VAT z prawem wspólnotowym, w szczególności z art. 146 pkt 1 lit. a) Dyrektywy 112 o VAT.

Ponadto, zdaniem WSA, w ramach spornej transakcji ma miejsce dostawa towarów na rzecz kontrahenta spoza UE (na warunkach Ex Works) oraz wywóz towarów poza terytorium UE dokonywany na rzecz nabywcy - kontrahenta spoza UE. Sprzedaż na warunkach Incoterms Ex Works, kiedy to towar przechodzi na własność zagranicznego nabywcy jeszcze w kraju, powinna być także uznana za eksport pośredni w rozumieniu art. 2 pkt 8 lit. b ustawy o VAT. Za przedwczesną sąd uznał jednak ocenę zarzutu naruszenia art. 41 ust. 4 i ust. 11 ustawy o VAT. Zdaniem sądu organ podatkowy będzie musiał m.in. wyjaśnić, czy dokument wydany przez urząd celny wyjścia, potwierdzający zamknięcie procedury wywozu w systemie ECS w odniesieniu do konkretnych dokumentów EAD (wystawionych w związku z wywozem konkretnych towarów) będzie stanowił potwierdzenie wywozu tych towarów poza terytorium UE.

Aleksandra Tarka