Jakie podobieństwa i różnice mają systemy VAT w Polsce i w Rumunii

starszy menedżer w PricewaterhouseCoopers

Wskazują na to przede wszystkim niższa podstawowa stawka VAT (19 proc.), zdecydowanie dłuższy okres na odliczenie podatku naliczonego bez konieczności korekty deklaracji i wreszcie krótszy, bo 45-dniowy, okres oczekiwania na zwrot nadwyżki podatku naliczonego. Rumunia wprowadziła wiele rozwiązań w zakresie VAT, na które w Polsce w dalszym ciągu czekamy lub doczekaliśmy się ich całkiem niedawno, jak np. grupa podatkowa, pełne odliczenie VAT od samochodów czy szerokie zastosowanie uproszczenia dla składów konsygnacyjnych. W roku 2011 zapowiadane jest rozszerzenie możliwości korzystania z rozliczenia VAT importowego w deklaracji VAT na wszystkich podatników.

Pozytywnie należy ocenić powszechny obowiązek składania deklaracji VAT drogą elektroniczną oraz funkcjonujące na znacznie szerszą niż w Polsce skalę wystawianie faktur w formie elektronicznej.

Warto wspomnieć, że już trzy miesiące po akcesji, w marcu 2007 r., rząd Rumunii w celu ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej w Rumunii zarówno podmiotom krajowym, jak i zagranicznym zdecydował o znacznym zliberalizowaniu przepisów dotyczących fakturowania, znosząc obowiązek posługiwania się w Rumunii fakturami wystawionymi jedynie w języku rumuńskim. Zgodnie z nowymi zasadami faktura może być sporządzona w każdym oficjalnym języku państwa należącego do Unii.

Dlaczego zatem zgodnie z opublikowanym w 2008 roku przez Bank Światowy raportem Rumunia jest krajem o najbardziej skomplikowanym i najmniej przyjaznym przedsiębiorcom systemie podatkowym w Unii Europejskiej? Odpowiedź wydaje się bardzo prosta, szczególnie gdy poszukamy jej na podstawie polskich doświadczeń. Z punktu widzenia przedsiębiorcy znacznie bardziej istotne od takich czy innych rozwiązań w zakresie systemu podatkowego są bowiem jasność i stałość zasad, które ten system tworzą. Nawet optymalny system podatkowy przewidujący najlepsze rozwiązania wymaga sprawnego i przygotowanego merytorycznie aparatu skarbowego. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że w Rumunii, podobnie jak i w Polsce zaraz po akcesji, aparat skarbowy nie został odpowiednio przygotowany i jest nadmiernie rygorystyczny. Przykład może stanowić występowanie o zwrot nadwyżki podatku naliczonego. Ustawowy termin w Rumunii jest znacznie krótszy niż w Polsce i wynosi 45 dni. Ze skarg przedsiębiorców zgłaszanych Komisji Europejskiej wynika, że termin ten jest nagminnie przekraczany przez rumuńskie władze skarbowe, które korzystają ze wszelkich możliwych wybiegów proceduralnych.

Nie sposób nie wskazać innego podobieństwa. Zarówno w Polsce, jak i w Rumunii system VAT wykorzystywany jest w grze politycznej. W obydwu krajach efektem takiej gry bywa polepszenie sytuacji określonej grupy podatników kosztem pozostałych. Bardzo niedawnym przykładem z Rumunii jest wprowadzenie obniżonej 5-proc. stawki VAT na budownictwo mieszkaniowe.

Jak rumuński rząd ma zamiar sfinansować spodziewaną obniżkę przychodów budżetowych? Odpowiedź jest prosta: w kwietniu Rumunia wystąpiła do Komisji Europejskiej o zgodę na wprowadzenie ograniczenia w odliczeniu VAT od samochodów i paliw do nich. Biorąc pod uwagę, że temat odliczenia VAT od samochodów i paliw stanowi istotny problem, z którym obecnie stara się sobie radzić polskie Ministerstwo Finansów, nie można wykluczyć, że także polski rząd postara się skorzystać z rumuńskich doświadczeń w tym zakresie.