Od kwietnia słowacki VAT będzie uproszczony

Zgodnie z przepisami VAT obowiązującymi na Słowacji opodatkowaniu VAT podlega zarówno odpłatna dostawa towarów i świadczenie usług, jak i wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz import usług dokonany na terytorium kraju.

Dla większości towarów i usług zastosowanie znaj-duje podstawowa 19-proc. stawka VAT, o ile nie podlegają one zwolnieniu z VAT. Zredukowana 10-proc. stawka obowiązuje tylko dla określonych w przepisach produktów medycznych i farmaceutycznych oraz w odniesieniu do książek.

Firmy, które mają siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności na Słowacji, podlegają obowiązkowi rejestracji, jeśli ich obrót przekroczył w ciągu minionych 12 miesięcy kalendarzowych 35 tys. euro. Obowiązek rejestracji dla celów VAT powstaje także, jeśli wartość towarów w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczy próg 13 941 euro. Istnieje możliwość dobrowolnej rejestracji, nawet jeśli firma nie przekroczy powyższych ustawowych limitów. Zagraniczne spółki, niemające siedziby lub miejsca stałego prowadzenia działalności na Słowacji, powinny się zarejestrować jako podatnicy VAT na Słowacji przed dokonaniem pierwszej czynności objętej słowackim VAT, w szczególności po przekroczeniu 35 tys. euro w przypadku sprzedaży wysyłkowej dla podmiotów niezarejestrowanych na Słowacji, a także przed rozpoczęciem sprzedaży wysyłkowej osobom fizycznym towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym. Warto zwrócić uwagę, że w odróżnieniu od przepisów VAT w Polsce, uregulowania na Słowacji nie nakładają na podatników spoza UE wymogu ustanowienia przedstawiciela podatkowego, który ponosiłby solidarnie odpowiedzialność za zobowiązania w zakresie VAT danej spółki.

Na Słowacji tylko podatnicy, których obroty nie przekroczyły 331 939 euro, mogą skorzystać z możliwości kwartalnego składania deklaracji. Jednak jeśli złożą odpowiednie zgłoszenie do urzędu - mogą składać miesięczne deklaracje, tak jak wszyscy inni podatnicy VAT. Deklaracje VAT mogą być składane w formie elektronicznej po spełnieniu określonych warunków, m.in. w zakresie elektronicznego podpisu.

Parlament Słowacji 17 lutego 2009 r. przyjął wiele zmian do ustawy o VAT. Po podpisaniu przez prezydenta, co niedawno miało miejsce, zmiany te wejdą w życie od 1 kwietnia 2009 r. Warto spojrzeć na niektóre nowe rozwiązania w zakresie VAT na Słowacji, zwłaszcza że wprowadzenie podobnych w Polsce mogłoby być korzystne również dla polskich podatników.

Słowacja wprowadza długo oczekiwaną możliwość wspólnego rozliczania podatku od towarów i usług przez grupę podatkową. Jak wyjaśnia Monika Pastuszak, konsultant w dziale doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers, w skrócie oznacza to, że podmioty powiązane, odrębne pod względem prawnym, mające siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na Słowacji, będą mogły zarejestrować się jako jeden podatnik dla celów VAT, a transakcje między nimi nie będą, co do zasady, podlegać opodatkowaniu VAT.

Polska mimo wielu postulatów podnoszonych przez przedsiębiorców podczas prac nad kolejnymi nowelizacjami ustawy o VAT nie zdecydowała się na wprowadzenie rozwiązania tego typu. Tymczasem, jak wskazuje praktyka krajów, w których grupy podatkowe już funkcjonują, z tej możliwości mogłyby skorzystać firmy zainteresowane optymalizacją podatkową.

- Możliwość rejestracji całej grupy podatkowej jako jednego podatnika VAT mogłaby również przyciągnąć inwestorów zagranicznych, którzy rozważają przenoszenie części funkcji wykonywanych przez ich działy wewnętrzne do podmiotów w innych krajach o niższych kosztach pracy i elastycznych przepisach podatkowych - stwierdza Monika Pastuszak.

Kolejną nowością, która wejdzie w życie od 1 kwietnia na Słowacji, będzie możliwość wstecznej rejestracji dla celów VAT. Z tej opcji będą mogły skorzystać firmy, które powinny zarejestrować się dla celów VAT od kwietnia 2009 r., a nie dopełnią tego obowiązku. Tym samym - jak podkreśla Monika Pastuszak - zyskają prawo do odliczenia VAT naliczonego przy zakupach dokonanych przed rejestracją i ubiegania się o jego zwrot. Będą przy tym zobowiązane do zapłaty VAT należnego związanego z transakcjami dokonanymi w okresie, w którym powinni już być zarejestrowani dla celów VAT.

- Jeśli podatnik sam nie zarejestruje się wstecznie, władze podatkowe po stwierdzeniu takiej konieczności w trakcie kontroli mogą samodzielnie zarejestrować podatnika oraz nałożyć karę za spóźnienie w tym zakresie w wysokości nawet do 20 tys. euro - mówi Monika Pastuszak.

Jednocześnie dodaje, że w Polsce firmy, które dokonają transakcji opodatkowanych VAT przed rejestracją, generalnie nie mają możliwości wstecznej rejestracji. Muszą one przede wszystkim liczyć się z ryzykiem zakwestionowania przez władze podatkowe prawa do odliczenia VAT naliczonego wynikającego z zakupów dokonanych przed rejestracją. Narażają się również na sankcje związane z niezadeklarowaniem VAT należnego w terminie, choć można znaleźć argumenty za możliwością rozliczenia VAT naliczonego sprzed rejestracji.

Na Słowacji podatnik będzie mieć prawo do odliczenia podatku naliczonego z oryginałów faktur w każdym okresie, poczynając od okresu, w którym powstało prawo do odliczenia aż do zakończenia danego roku kalendarzowego. Pozwoli to znacznie zmniejszyć liczbę korekt deklaracji.

- Dla porównania, w Polsce niestety nie udało się wprowadzić analogicznego rozwiązania, choć było zgłaszane w projektach zmian do ustawy o VAT. Według przepisów o VAT obowiązujących od 1 grudnia 2008 r. podatnicy mają prawo do odliczenia VAT w terminie tylko do dwóch okresów rozliczeniowych następujących po okresie, w którym powstało prawo do odliczenia (trzy miesiące) - argumentuje ekspert PricewaterhouseCoopers.

Na Słowacji skrócono termin dokonania przez urzędy skarbowe zwrotu VAT. Nowy termin ma wynosić 30 dni od dnia upływu terminu złożenia rozliczenia, w którym spółka wykazała kwotę VAT do zwrotu. Warunkiem zwrotu VAT w tym terminie jest posiadanie statusu podatnika VAT od co najmniej 12 miesięcy oraz brak zaległości podatkowych, celnych oraz w płatnościach składek na ubezpieczenia społeczne. Jeśli spółka nie spełnia powyższych warunków, to może spodziewać się zwrotu w terminie 60 dni.

- W Polsce podstawowy termin zwrotu VAT od 1 grudnia 2008 r. wynosi 60 dni (poprzednio 180 dni). Istnieje wprawdzie możliwość uzyskania zwrotu VAT w terminie 25 dni, jednak przy spełnieniu dodatkowych warunków określonych w ustawie, m.in. tylko gdy kwoty VAT naliczonego wynikają z faktur VAT w całości zapłaconych - podpowiada Monika Pastuszak.

Obecnie trwają prace legislacyjne mające na celu dostosowanie słowackich przepisów o VAT do wymogów Dyrektywy Rady: 2008/9/WE i 2008/8/WE, tzw. pakietu VAT. Wprowadzenie kolejnych zmian w zakresie VAT na Słowacji ma tym razem zmierzać do ujednolicenia przepisów mających obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej, wspólnych zasad dotyczących miejsca świadczenia usług oraz zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych. Z uwagi na fakt, że część zmian w ramach pakietu VAT wchodzi w życie od 1 stycznia 2010 r., do tego czasu kraje członkowskie Unii Europejskiej powinny dostosować swoje przepisy, aby zapewnić ich zgodność ze wspomnianymi dyrektywami.