6 sposobów na odzyskanie VAT od materiałów budowlanych

Zwrot części wydatków zawartych w cenie materiałów budowlanych przysługuje pod warunkiem, że towary te zostały zakupione w związku z określoną inwestycją. Dotyczy to budowy domu, a ponadto nadbudowy, rozbudowy budynku na cele mieszkalne bądź przystosowania budynku lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne. Drugą kategorią inwestycji objętych zwrotem są prace remontowe w domu lub mieszkaniu. Wykaz robót zaliczanych do remontu budynku lub lokalu mieszkalnego znajduje się w załączniku do ustawy regulującej zasady zwrotu. O rekompensatę mogą się także ubiegać osoby, które nabywają materiały budowlane przeznaczone na wykończenie zakupionego mieszkania w stanie deweloperskim. Objęte zwrotem są wyłącznie te materiały budowlane, które znalazły się na liście zakupów podatnika, na które stawka VAT po przystąpieniu Polski do UE wzrosła z 7 proc. do 22 proc. Lista takich materiałów (według kodów PKWiU) została opublikowana w obwieszczeniu ministra transportu i budownictwa z 30 grudnia 2005 r.

Podatnik złożył wniosek o zwrot do urzędu skarbowego. Przed dokonaniem zwrotu części VAT zawartego w cenie materiałów budowlanych urzędnicy przeprowadzili postępowanie dowodowe. Zarówno wniosek, jak i wszystkie składane z nim dokumenty w szczególności faktury, podlegają obowiązkowej weryfikacji. Przywołane na fakturach symbole PKWiU są pomocne przy weryfikacji wydatków i określeniu, które są podstawą zwrotu VAT na podstawie listy opublikowanej przez ministra transportu i budownictwa. Jeżeli po przeprowadzeniu tego postępowania okaże się, że prawidłowość złożonego wniosku nie budzi wątpliwości, urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty wykazanej we wniosku bez wydania decyzji. W przeciwnym przypadku urząd skarbowy wydaje decyzję, w której określa kwotę zwrotu.

Poniesione wydatki na materiały budowlane muszą być odpowiednio udokumentowane. Paragon to za mało. Wymagane jest posiadanie faktur VAT. Zwrot dotyczy wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi od 1 maja 2004 r., przy czym o zwrot można się ubiegać w każdym czasie. Do zwrotu będą jednak potrzebne nie tylko faktury. Robiąc zakupy, warto zwracać uwagę, aby na fakturze znalazł się kod PKWiU, co znacznie ułatwi późniejszą weryfikację, czy zakupione materiały budowlane objęte są zwrotem. Przepisy nie precyzują, jaki adres powinien być wskazany na fakturze. W większości interpretacji organów podatkowych przeważa stanowisko, że powinien być to adres zamieszkania (a nie zameldowania ani inwestycji). Pamiętać należy jednak o potencjalnej konieczności wykazania, gdzie materiały zostały zużytkowane. Warto więc wskazywać na fakturach adres inwestycji, np. poprzez określenie miejsca dostawy zakupionych materiałów.

Lista potrzebnych dokumentów zależy od tego, czy podatnik ubiega się o zwrot w związku z inwestycją wymagającą pozwolnienia na budowę, czy też nie.

Podatnik posiada faktury wystawione przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Wydatki wynikające z takich faktur można ująć we wniosku o zwrot. Pozwolenie na budowę czy tytuł prawny do lokalu (przy remoncie) podatnik musi posiadać na dzień składania wniosku, natomiast faktury dokumentujące zakupy mogą być datowane na okres przed ich uzyskaniem. Zwykle jest tak, że określone zakupy dokonywane są wcześniej, w związku z planowaną inwestycją mieszkaniową. Zakupu materiałów budowlanych można więc dokonywać np. jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego, natomiast wniosek o zwrot VAT należy złożyć już po podpisaniu umowy przenoszącej własność mieszkania.

Po zebraniu wszystkich faktur na materiały budowlane objęte zwrotem podatnik może przystąpić do wyliczenia, jaka kwota mu się należy. Kwotę tę oblicza się samodzielnie, jednak urząd skarbowy na pewno ją zweryfikuje. Odzyskać można 68,18 proc. kwoty VAT wynikającej z faktur (55,23 proc., gdy za materiały podatnik odliczył starą ulgę mieszkaniową w PIT), ale w ramach ustawowych limitów (dotyczą okresów pięcioletnich liczonych od daty złożenia pierwszego wniosku). Limity są zmienne, a wpływ na ich wysokość ma cena 1 mkw. powierzchni użytkowej mieszkania ostatnio ogłoszona przez prezesa GUS przed kwartałem złożenia wniosku o dokonanie zwrotu. Składając wniosek o zwrot w IV kwartale 2010 r., można odzyskać maksymalnie 38 153 zł - w przypadku inwestycji z pozwoleniem na budowę, oraz 16 351,12 zł - w przypadku remontu. Z powyższych limitów w pełnej wysokości skorzystają osoby, które w IV kwartale złożą po raz pierwszy wniosek o zwrot. Osoby, które już otrzymały rekompensatę w ramach obowiązującego ich przez pięć lat limitu, składając kolejny wniosek, mogą odzyskać kwotę w wysokości różnicy między kwotą aktualnego limitu a wcześniejszym zwrotem. Jeżeli wcześniejszy wniosek wyczerpał cały limit, to kwota zwrotu stanowi różnicę między wyższym a niższym limitem.

Wydatki podatnika na materiały budowlane w związku z budową to 122 tys. zł brutto (w tym 22 000 zł VAT)

Limit zwrotu przysługujący w okresie 5 lat:

12,295 proc. x 70 x 4433 zł (cena mkw. za II kwartał 2010 r.) = 38 153 zł

Kwota zwrotu

68,18 proc. x 22 000 zł = 14 999,60  zł

Osoby pozostające w związku małżeńskim nie muszą składać w urzędzie skarbowym wspólnego wniosku o zwrot. Można go składać osobno. Jednak gdy wnioski są składane do różnych urzędów skarbowych, małżonek, który składa wniosek, musi powiadomić o tym urząd męża lub żony. W każdym przypadku wniosek (indywidualny, wspólny) muszą podpisać oboje małżonkowie.

Ponadto wniosek powinien zawierać m.in. imię i nazwisko, numer NIP albo numer PESEL, w przypadku gdy osoba fizyczna nie posiada numeru NIP, a w przypadku gdy osobie fizycznej składającej wniosek nie nadano żadnego z tych numerów - rodzaj i numer dokumentu tożsamości tej osoby, w tym również wystawionego w państwie innym niż Rzeczpospolita Polska, adres zamieszkania osoby fizycznej, a w przypadku małżonków - obojga małżonków.

W przypadku osób pozostających w związkach małżeńskich na wysokość kwoty zwrotu mają wpływ rekompensaty już otrzymane, zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i po jego ustaniu. Jeżeli osoba fizyczna przed zawarciem związku małżeńskiego otrzymała już rekompensatę, to w kolejnym wniosku przysługującą jej kwotę pomniejsza o zwrot wcześniejszy. Natomiast jeżeli podatnik otrzymał kwotę zwrotu w czasie trwania związku małżeńskiego lub do momentu orzeczenia przez sąd separacji, a następnie związek małżeński ustał lub sąd orzekł separację, to przysługującą kwotę zwrotu musi pomniejszyć: o 50 proc. kwoty uprzednio otrzymanej - jeżeli składany był wspólny wniosek małżonków, lub o kwotę otrzymanego zwrotu - jeżeli składany był odrębny wniosek.

Wniosek można napisać samemu, ale lepiej posłużyć się gotowym wzorem opublikowanym na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www.mf.gov.pl). Formularz ten oznaczony został symbolem VZM-1. Należy do niego dołączyć druk przeznaczony na sporządzenie wykazu faktur (VZM-1A lub VZM-1B). Korzystanie z gotowego wniosku nie jest obowiązkowe (nie jest to wzór urzędowy), ale ma tę zaletę, że eliminuje ryzyko nieuwzględnienia przez podatnika informacji potrzebnych do odzyskania części wydatków.

Na co należy zwrócić szczególną uwagę, wypełniając wniosek o zwrot, pokazują dane resortu finansów o najczęściej popełnianych błędach. Należą do nich: niekompletne wnioski, brak podpisu współmałżonka, nieczytelne kserokopie faktur dołączane do wniosków, faktury wystawione przez osoby niebędące podatnikami podatku od towarów i usług, ujmowanie towarów nieobjętych wykazem, wykorzystywanie tych samych faktur do różnych wniosków, odliczanie wydatków, które nie są wyłącznie związane z budownictwem mieszkaniowym, lecz np. dotyczą również prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.

Konieczne jest posiadanie odpowiednio prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane albo tytułu prawnego do remontowanego domu lub mieszkania (akt własności, umowa najmu czy dzierżawy, przydział lokalu itd.). W przypadku inwestycji wymagającej pozwolenia na budową do zwrotu wymagane jest również takie pozwolenie. Muszą to być dokumenty wystawione na osobę ubiegającą się o zwrot.

Wniosek o zwrot należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania podatnika w dniu jego złożenia. Małżonkowie, którzy mają różne miejsca zamieszkania, składają wniosek do urzędu właściwego dla jednego z nich. Złożenie wniosku wszczyna postępowanie w sprawie zwrotu. Oznacza to, że przed dokonaniem zwrotu, zarówno na podstawie wniosku, jak i w oparciu o wydaną decyzję w sprawie zwrotu, organ podatkowy jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Wniosek i wszystkie składane z nim dokumenty podlegają obowiązkowej weryfikacji przed dokonaniem zwrotu, w szczególności duża liczba faktur dotyczących np. wydatków z kilku lat.

Podatnik złożył wniosek o zwrot VAT. Urząd skarbowy wezwał podatnika do złożenia wyjaśnień odnośnie do zakupionych towarów. Weryfikacja wniosku o zwrot wydatków nie sprowadza się jedynie do porównania wysokości wnioskowanej kwoty zwrotu z kwotami wynikającymi z załączonych kopii faktur. Często na fakturach brak jest symbolu klasyfikacji towaru zgodnego z PKWiU, co rodzi konieczność wyjaśnienia zarówno z udziałem podatnika, jak i wystawcy faktury. Zdarzają się także sytuacje, że podczas analizy wniosku o zwrot następuje konieczność przeprowadzenia kontroli krzyżowej.