Zasady rozliczenia usług wyceny majątku świadczonych przez rzeczoznawców zależą od przedmiotu i miejsca ich wykonania

Jedną z czynności opodatkowanych VAT jest świadczenie usług na terenie kraju. W takim przypadku usługodawca wystawia fakturę VAT i rozlicza podatek. Przy określaniu miejsca świadczenia usług usługi są identyfikowane za pomocą klasyfikacji statystycznych, jeżeli dla tych usług przepisy ustawy o VAT oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne. Do rozliczenia VAT z tytułu usług mogą być jednak też zobowiązane podmioty, które dokonują importu usług. Zgodnie z ustawą o VAT podatnikami mogą być również podmioty, które są usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce.

Ogólne reguły określają, że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. W przypadku gdy usługobiorca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

Z kolei miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. W przypadku gdy usługi są świadczone ze stałego miejsca prowadzenia działalności usługodawcy znajdującego się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. W przypadku gdy usługodawca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

Reguły te odnoszą się również do usług wyceny majątku. W przypadku gdy są wykonywane w kraju, VAT rozlicza rzeczoznawca majątkowy zarówno przy usługach wyceny majątku ruchomego (np. dom, maszyny), jak i nieruchomego (nieruchomości).

Inaczej zostało określone miejsce świadczenia usług dotyczących wyceny majątku, które są związane z nieruchomościami. Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami jest miejsce położenia nieruchomości. Oznacza to, że w celu zastosowania szczególnego miejsca świadczenia usługi konieczne jest stwierdzenie, że konkretna usługa odnosi się do nieruchomości. Usługą związaną z nieruchomością nie będzie dowolna usługa wykazująca chociażby najmniejszy związek z nieruchomością, lecz wyłącznie usługa odnosząca się do nieruchomości. W celu zweryfikowania, iż kluczowym elementem danej usługi jest nieruchomość, należy stwierdzić, czy w danym stanie faktycznym usługa odnosiła się do konkretnej, wskazanej w umowie nieruchomości. W przypadku usług świadczonych przez rzeczoznawców nie ma wątpliwości, że wycena jest związana z tą konkretną nieruchomością, która została przedstawiona przez klienta. Klient korzystający z usług rzeczoznawcy nie pragnie uzyskać wyceny czy oceny stanu jakiejkolwiek nieruchomości, zdając się w tym zakresie na wybór rzeczoznawcy, lecz chce znać wartość skonkretyzowanej nieruchomości.

Inny wyjątek od reguły podstawowej miejsca opodatkowania wyceny majątku ruchomego stanowi sytuacja, gdy usługi są świadczone dla osób prywatnych. W przypadku świadczenia na rzecz podmiotów niebędących podatnikami usług wyceny rzeczowego majątku ruchomego oraz na rzeczowym majątku ruchomym miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym usługi są faktycznie wykonywane.

Oznacza to, że przy usługach wyceny majątku ruchomego świadczonych na rzecz podatników miejscem opodatkowania jest miejsce ich siedziby lub stałe miejsce prowadzenia działalności lub miejsce stałego zamieszkania. Natomiast gdy usługi te są świadczone dla podmiotów niebędacych podatnikami, opodatkowanie związane jest z miejscem, w którym usługi są faktycznie wykonywane. Wyjątki te mają szczególnie istotne znaczenie przy rozliczaniu importu usług.

Od początku tego roku podatnicy, którzy będą świadczyć usługi dla podmiotów mających siedzibę poza Polską, muszą uzyskać NIP z kodem PL. W związku z tym rozszerzono obowiązek rejestracji dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Obowiązek ciąży także na tych podatnikach, którzy nabywają usługi stanowiące u nich import usług, a także świadczą usługi, które opodatkowane są w innym państwie członkowskim przez usługobiorcę. Oznacza to, że nowością jest, że formularz rejestracji VAT-UE muszą złożyć:

● podatnicy dokonujący wewnątrzwspólnotowej dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

● osoby prawne, które przekroczyły limit dla wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, czyli 50 tys. zł, lub zrezygnowały z przysługującego im zwolnienia z opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

- podatnicy, którzy nabywają usługi (stanowiące import usług):

- wewnątrzwspólnotowego transportu towarów,

- pomocnicze do usług transportu wewnątrzwspólnotowego,

- pośrednictwa i spedycji związane z transportem wewnątrzwspólnotowym,

- wykonywane przez pośredników,

- wyceny majątku rzeczowego ruchomego i na ruchomym majątku rzeczowym.

Oznacza to, że usługi wyceny majątku rzeczowego ruchomego i na ruchomym majątku rzeczowym, które zostaną nabyte przez polskiego podatnika, będą rozliczane w ramach importu usług.

Wycena majątku (nieruchomości) - wartość rynkową składników majątku (np. nieruchomości, aut, maszyn) określają upoważnieni do tego rzeczoznawcy majątkowi. Nie ma cenników za wykonanie tej usługi, która jest uzależniona od powierzchni i celu wyceny.

Od 1 stycznia 2010 r. NIP z przedrostkiem PL posługiwać się muszą podatnicy nabywający usługi, które stanowią import usług

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Art. 28 b-c, e, h, art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.)