Gmina nie odliczy VAT z zakupów dokonywanych przez urząd

Gmina złożyła wniosek o dofinansowanie projektu Rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków wraz z budową kanalizacji sanitarnej. Wniosek zakwalifikowano do finansowania. Wybudowane kolektory sanitarne i zmodernizowana oczyszczalnia będą stanowiły własność gminy, a eksploatowane będą przez nowo powstałą spółkę, której gmina przekaże majątek oraz nowo powstałą sieć w nieodpłatne użyczenie. Do tej pory sprawami komunalnymi zajmuje się urząd gminy, który odprowadza należny podatek bez odliczeń do urzędu skarbowego. Umowy cywilnoprawne są zawarte między urzędem gminy a odbiorcami (osoby fizyczne i prawne). Urząd gminy jest zarejestrowany jako podatnik VAT od 1996 roku, wobec czego składa deklaracje VAT-7 z podaniem numeru NIP urzędu. Tak naliczony podatek od towarów i usług odprowadzany jest do urzędu skarbowego. Jako podatnik VAT zarejestrowana jest też gmina od 2003 roku, posiada odrębny NIP, jednak nie składa deklaracji VAT-7.

Czy gmina może odliczyć VAT naliczony w otrzymanych fakturach za usługi budowlano-remontowe od projektu?

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.), w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Prawo to przysługuje, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia dokonuje podatnik VAT, a towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Jednostki samorządu terytorialnego, takie jak gminy, są objęte zwolnieniem wskazanym w par. 12 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT (Dz.U. nr 224, poz. 1799). Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zwolnienie z VAT jednostek samorządu terytorialnego jest zatem możliwe, tylko gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych.

Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, m.in. w zakresie kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Gminie nie będzie przysługiwało odliczenie podatku naliczonego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z realizacją inwestycji, ponieważ zostanie ona nieodpłatnie przekazana powstałej spółce, więc efekt inwestycji nie będzie miał związku ze sprzedażą opodatkowaną gminy.