Kiedy określić proporcję do zwolnienia podmiotowego z VAT

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwalnia się z podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

W przypadku gdy wartość sprzedaży opodatkowanej w 2010 roku nie przekroczyła 100 000 zł, a w bieżącym roku nie przekroczy 150 000 zł, można nadal korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT. Do wspomnianej wartości sprzedaży nie wlicza się odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Jeżeli wartość sprzedaży u podatników zwolnionych od podatku przekroczy kwotę 150 000 zł, zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty. Obowiązek podatkowy powstaje z momentem przekroczenia tej kwoty, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę.

Utrata zwolnienia

Do określenia warunków do zwolnienia podmiotowego z VAT ma znaczenie nie tylko wysokość sprzedaży, ale również przedmiot działalności oraz moment rozpoczęcia działalności gospodarczej w ciągu roku. Tylko gdy osiągnięty w 2011 roku obrót nie przekroczy 150 000 zł (ewentualnie odpowiednio wyliczona proporcja obrotu dla podatników rozpoczynających działalność w trakcie roku), a przedsiębiorca nie będzie wykonywał czynności, które przepisy bezwarunkowo traktują jako rozliczane w VAT, istnieje prawo do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego z podatku od towarów i usług.

Proporcja sprzedaży

Przedsiębiorcy, który rozpoczyna w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności opodatkowanych VAT, przysługuje prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego od VAT, jednak wyłącznie do momentu, gdy faktyczna wartość sprzedaży, w proporcji do okresu prowadzonej działalności, przekroczy w trakcie roku podatkowego 150 000 zł. Wówczas zwolnienie to traci moc z momentem przekroczenia tej kwoty, a nadwyżka podlega opodatkowaniu.

Wielkość obrotu uprawniającego do zwolnienia z VAT u podatnika rozpoczynającego działalność w trakcie roku podatkowego powinna być określona w proporcji do okresu prowadzenia działalności w roku podatkowym . Określa się ją w stosunku dziennym, tj. w proporcji do liczby dni w roku, licząc od dnia rozpoczęcia działalności, do końca roku. Oznacza to, że do określenia kwoty uprawniającej nowego podatnika do zwolnienia z VAT istotny jest dzień, w którym rozpoczęto prowadzenie działalności.

W konsekwencji kwotę uprawniającą do zwolnienia należy obliczać według wzoru: liczba dni pozostających do końca roku od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej w roku 2011 x 150 000/liczba dni w roku. Przy czym w zależności od tego, czy przedsiębiorca jest osobą prawną, czy osobą fizyczną odmiennie będzie się określać dzień rozpoczęcia działalności.

W przypadku osób prawnych (np. spółki z o.o., spółki akcyjnej) oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej (np. spółki komandytowej, spółki komandytowo-akcyjnej) podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) za okres prowadzonej działalności należy przyjąć datę wpisu do rejestru.

W przypadku pozostałych podatników, którzy nie podlegają wpisowi do KRS (np. przedsiębiorcy jednoosobowego, spółki cywilnej), ale do ewidencji działalności gospodarczej, za moment rozpoczęcia działalności należy przyjąć datę faktycznego rozpoczęcia działalności podaną przez podatnika na druku NIP-1 lub NIP-2 (data wykonania pierwszej czynności, np. zakupu związanego z prowadzoną firmą).

Odzyskanie statusu

Podatnik VAT może zmienić posiadany status i powrócić do zwolnienia z VAT. Podatnik, który utracił prawo do zwolnienia z podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, może, nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z niego, ponownie skorzystać ze zwolnienia .

Powrót do zwolnienia możliwy jest wyłącznie od początku danego roku podatkowego, tj. np. od 1 stycznia 2012 r., a nie od dowolnego miesiąca w danym roku. O wyborze zwolnienia należy poinformować naczelnika urzędu skarbowego, deklarując zmianę w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Zatem przedsiębiorca, który ma prawo i chce ponownie wybrać zwolnienie, powinien złożyć takie zgłoszenie aktualizacyjne do 7 stycznia 2012 r.

Wyłączenie zwolnienia

W ustawie o VAT zostały wskazane przypadki, gdy zwolnienie nie będzie stosowane bez względu na osiągniętą sprzedaż w danym roku lub roku poprzednim. Przy wskazanych czynnościach przedsiębiorca rozpoczynający działalność lub ją kontynuujący, ale poszerzający zakres firmy o nowe towary lub usługi, nie będzie mógł skorzystać ze zwolnienia z VAT.

Zwolnień podmiotowych z VAT nie stosuje się więc do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, świadczenia usług, dla których (w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji do powietrza gazów cieplarnianych) podatnikiem jest ich usługobiorca, oraz podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie, nieposiadających siedziby działalności na terytorium kraju oraz dokonujących dostaw:

● wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,

● towarów opodatkowanych akcyzą, z wyjątkiem energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0) i wyrobów tytoniowych w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym,

● nowych środków transportu,

● terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę.

Dodatkowo minister finansów na podstawie upoważnienia z ustawy o VAT wydał rozporządzenie, w których określił listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania wspomniane zwolnienia z VAT.

Poz. Symbol PKWiU Nazwa towaru (grupy towarów), nazwa usługi

1 ex 24.41.10.0 Srebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku - wyłącznie:

1) proszek srebra,

2) srebro technicznie czyste,

3) srebro o wysokiej czystości,

4) stopy srebra,

5) srebro (łącznie z pokrytym złotem lub platyną), w postaci półproduktu, z wyłączeniem srebra (także pokrytego złotem lub platyną) w postaci folii ze srebra i stopów srebra (w tym pokrytych złotem lub platyną) i półproduktów ze srebra lub ze stopów srebra innych niż w postaci taśm, pasów, blach, drutów, prętów, kształtowników, rur

2 ex 24.41.20.0 Złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku - wyłącznie:

1) proszek złota,

2) złoto technicznie czyste,

3) złoto o wysokiej czystości,

4) złoto (także pokryte platyną), w postaci półproduktu, z wyłączeniem złota (także pokrytego platyną) w postaci folii ze złota i stopów złota (także pokrytych platyną) i półproduktów ze złota lub ze stopów złota innych niż w postaci blach, taśm, pasów, drutów, prętów, rur

3 ex 24.41.30.0 Platyna nieobrobiona plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku - wyłącznie:

1) proszek platyny,

2) proszek palladu,

3) proszek irydu,

4) proszek rodu,

5) platyna technicznie czysta,

6) pallad technicznie czysty,

7) iryd technicznie czysty,

8) rod technicznie czysty,

9) platyna o wysokiej czystości,

10) pallad o wysokiej czystości,

11) iryd o wysokiej czystości,

12) rod o wysokiej czystości,

13) platyna w postaci półproduktu, z wyłączeniem platyny w postaci folii z platyny, palladu, irydu, osmu, rodu i rutenu i ze stopów tych metali, oraz półproduktów z tych metali i ich stopów innych niż w postaci blach, taśm, pasów, drutów, prętów, rur

4 ex 25.71.11.0 Noże (z wyłączeniem noży do maszyn) i nożyczki oraz ostrza do nich - wyłącznie: noże stołowe z ostrzami stałymi, srebrzone inaczej niż platerowane

5 ex 25.71.14.0 Łyżki, widelce, łyżki wazowe, cedzaki, łopatki do nakładania tortów, noże do ryb, noże do masła, szczypce do cukru i podobne artykuły kuchenne lub stołowe - wyłącznie nakrycia stołowe srebrzone inaczej niż platerowane

6 32.11.10.0 Monety

7 ex 32.12 Wyroby jubilerskie i podobne, z wyłączeniem:

1) kamieni syntetycznych, szlachetnych lub półszlachetnych, obrobionych, lecz nieoprawionych (PKWiU ex 32.12.11.0),

2) pyłu i proszku z pozostałych naturalnych lub syntetycznych kamieni szlachetnych lub półszlachetnych (PKWiU ex 32.12.12.0),

3) dewocjonaliów wykonanych z metali innych niż metale szlachetne,

4) wyrobów kultu religijnego

8 ex 32.99.59.0 Pozostałe różne wyroby, gdzie indziej niesklasyfikowane - wyłącznie wyroby z bursztynu

9 ex 38.11.58.0 Odpady inne niż niebezpieczne zawierające metal - wyłącznie:

1) złom złota i stopy złota,

2) odpady srebra,

3) złom srebra,

4) stopy srebra,

5) złom platyny i stopy platyny,

6) złom palladu i stopy palladu,

7) złom irydu i stopy irydu

10 ex 91.02.20.0 Zbiory muzealne - wyłącznie dawna biżuteria artystyczna

11 Usługi jubilerskie

12 Doradztwo, z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego

13 Usługi prawnicze

Przedsiębiorca rozpoczął działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży artykułów spożywczych w sklepiku osiedlowym. W zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP podał 1 kwietnia 2011 r. jako moment rozpoczęcia działalności. Od 4 kwietnia robił zakupy towarów, negocjował umowy z dostawcami. Otwarcie sklepu i pierwsza sprzedaż miała miejsce 1 maja. Obliczając limit zwolnienia z VAT, należy przyjąć moment rozpoczęcia działalności od 1 kwietnia 2011 r.

W przypadku przedsiębiorcy kwota limitu zwolnienia z VAT w 2011 roku wyniesie 112 602,73 zł (150 000 zł x 274/365 = 112 602,73 zł)

Przedsiębiorca utracił prawo do zwolnienia podmiotowego z VAT w grudniu 2010 r. w związku z przekroczeniem dopuszczalnego obrotu. Rok liczony od końca roku, w którym nastąpiła utrata prawa do zwolnienia, upłynie z końcem roku 2011 i począwszy od 2012 roku możliwy jest ponowny wybór zwolnienia (w sytuacji nieprzekroczenia wartości sprzedaży opodatkowanej w wysokości 150 000 zł). Oznacza to, że już od 2012 roku może ponownie wybrać zwolnienie, gdy nie zostanie przekroczony obrót zwolniony obowiązujący w 2011 roku, czyli kwota sprzedaży w wysokości 150 000 zł.

A = B x C/D

gdzie:

A - graniczna kwota obrotu w proporcji do okresu prowadzonej działalności, której przekroczenie powoduje utratę zwolnienia

B - obowiązujący całoroczny limit zwolnienia z VAT (150 000 zł)

C - liczba dni prowadzenia działalności, jaka pozostała do końca roku

D - liczba dni w roku podatkowym

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Art. 15 ust. 1, art. 96 ust. 12, art. 113 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054).

Par. 27 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).