Oddanie gruntu może być formą wygaśnięcia zobowiązania

Przeniesienie przez spółkę na rzecz gminy prawa wieczystego użytkowania gruntów w zamian za wygaśnięcie zobowiązań podatkowych w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej stanowi czynność, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Spółka ma zaległości wobec gminy z tytułu nieopłaconego od 2008 roku podatku od nieruchomości. Na mocy porozumienia z gminą spółka zamierza zawrzeć umowę przenoszącą na rzecz gminy prawo wieczystego użytkowania gruntów działek zabudowanych i niezabudowanych. Przekazanie gminie prawa wieczystego użytkowania gruntów odbędzie się za zgodą naczelnika urzędu skarbowego na podstawie art. 66 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przewidziane w art. 66 Ordynacji podatkowej przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntów na rzecz gminy w zamian za zaległości podatkowe celem ich wygaśnięcia jest czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Takie pytanie zadała spółka we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

Sąd, rozstrzygając sprawę na niekorzyść spółki, powołał się na wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (z 13 maja 2011 r., sygn. akt 434/10) oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1672/09). Sądy powoływały się na stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 8 października 2007 r. (sygn. akt I FPS 2/07). Sąd stwierdził w niej, że przeniesienie własności rzeczy na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa (na mocy art. 66 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) nie jest czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Czynności, o jakich mowa w art. 66 ordynacji, stanowią dodatkowy mechanizm poboru podatku, stąd też nie jest możliwe obciążanie ich tym podatkiem - uzasadniał NSA. Przemawia za tym również charakter podatku od towarów i usług, który ma dotyczyć konsumpcji, co przejawia się z jednej strony w jego neutralności dla podatnika, a z drugiej w faktycznym obciążeniu tym podatkiem finalnego odbiorcy, czyli konsumenta. Sąd wskazał też, że nie ma sensu nakładać dodatkowych obciążeń podatkowych na podmiot, który jest w trudnej sytuacji finansowej i chce skorzystać z takiej właśnie formy wygaśnięcia zobowiązań podatkowych.

WSA wskazał, że powyższa uchwała zapadła na podstawie starej ustawy o VAT, ale w pełni zachowuje aktualność również na tle obecnych przepisów ustawy o VAT, co potwierdził również NSA w wyroku z 13 maja 2011 r. (sygn. akt I FSK 434/10). Sąd ten wskazał również, że chociaż umowa przenosząca własność nieruchomości na podstawie art. 66 Ordynacji podatkowej ma charakter cywilnoprawny, a charakter administracyjny ma jedynie zgoda organu podatkowego na jej zawarcie, to jednak istota regulacji zawartej w art. 66 Ordynacji pozostaje taka sama i nie odnosi się do obrotu gospodarczego, lecz wprowadza szczególny mechanizm poboru podatku. Podatnik, uiszczając podatek w sposób określony w art. 66 par. 1 Ordynacji podatkowej, wypełnia swój obowiązek zapłaty podatku.

WSA w omawianej sprawie podzielił ten pogląd. Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja narusza przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, ponieważ organ podatkowy błędnie przyjął, że przeniesienie przez skarżącą spółkę na rzecz gminy prawa wieczystego użytkowania gruntów w zamian za wygaśnięcie zobowiązań podatkowych w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT.

Oprac. Łukasz Zalewski

Wyrok WSA w Białymstoku z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 383/11, nieprawomocny.