Pusta faktura nie stanowi podstawy rozliczenia VAT

W przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia gospodarczego, nie można odliczyć wykazanego w niej podatku. Dysponowanie w tym przypadku przez nabywcę towaru fakturą wystawioną przez sprzedawcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie jest jednak wystarczającą przesłanką do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności.

Po przeprowadzeniu postępowań kontrolnych naczelnik urzędu skarbowego określił podatnikowi zobowiązanie w VAT za lipiec 2004 r. Dyrektor izby skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Wyjaśnił, że naczelnik urzędu skarbowego, wydając zaskarżoną decyzję korzystał z niektórych środków dowodowych zebranych w innych postępowaniach. Organ pierwszej instancji włączył do akt sprawy wiele dokumentów, dotyczących przesłuchań i konfrontacji świadków oraz podejrzanych, zgromadzonych przez Prokuraturę Okręgową oraz Urząd Kontroli Skarbowej. Nie była więc możliwa obecność skarżącego podczas przeprowadzania tych dowodów.

Spór w sprawie sprowadzał się do stwierdzenia, czy podatnik z branży zajmującej się obrotem złomem może odliczyć VAT.

Organ podatkowy stwierdził, że powołanie się na dokumenty z innych postępowań nie naruszało jednej z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jaką jest zasada udziału strony. Dyrektor izby skarbowej wyjaśnił, że organ pierwszej instancji trzy razy próbował w obecności podatnika przesłuchać jednego ze świadków, ale przesłuchanie to okazało się niemożliwe. Organ zaznaczył, że skarżący miał też możliwość wypowiedzieć się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego tuż przed wydaniem decyzji. Wyjaśnił, że utrwalona już linia orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala na korzystanie z dowodów zgromadzonych podczas innych postępowań, w tym karnych. Nie było więc konieczności powtarzania dowodów przeprowadzonych już raz w postępowaniu karnym w prowadzonym w omawianej sprawie postępowaniu podatkowym.

Dyrektor izby skarbowej wskazał też, że z zebranego przez organ kontroli skarbowej materiału dowodowego wynika, że skarżący nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej polegającej na obrocie złomem. Kupował go wyłącznie od jednego podmiotu.

Jak wyjaśnił z kolei naczelnik urzędu skarbowego, dostawca, a więc właściciel tego jednego podmiotu, który miał rzekomo dostarczać złom, zmarł, zanim doszło do transakcji. W efekcie nie mogło też dojść do dostaw towaru między odbiorcą złomu od zmarłego podatnika (dostawca) a nabywcą, czyli skarżącym - dowodził organ podatkowy. Dostawca wystawiał więc puste faktury, które miały na celu wyłudzenie VAT od Skarbu Państwa. Zdaniem organów podatkowych nabywca miał świadomość, że uczestniczy w oszustwie.

Sąd przyznał rację organom podatkowym. Wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia jest par. 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia ministra finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 97, poz. 970 z późn. zm.) w zw. z art. 86 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Przepis ten stanowił, że w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane - faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Sąd stwierdził, że z przepisów wynika, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług przewidzianego w ustawie o VAT z tytułu sprzedaży/świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia gospodarczego, faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Dysponowanie w tym przypadku przez nabywcę towaru fakturą wystawioną przez sprzedawcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności.

WSA, powołując się na wyroki innych sądów, dodał również, że faktury są jedynie dowodami formalnymi potwierdzającymi zdarzenia prawno-ekonomiczne. Trzeba jednak wykazać ich charakter podatkowy. Podatnik może to uczynić, przedstawiając dowody na faktyczne wykonanie usług w rozmiarze wskazanym w dokumentacji będącej podstawą księgowania. To nabycie towarów lub usług od podatnika VAT rodzi prawo pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, a nie wystawiona faktura.

@RY1@i02/2011/191/i02.2011.191.086.008j09.801.jpg@RY2@

Andrzej Nikończyk, doradca podatkowy w KNDP

Wyrok dotyczy wystawiania pustych faktur za złom. Istotne jest, że skargę podatnika oddalono, nie odwołując się do koncepcji nadużycia prawa czy uczestnictwa w oszustwie podatkowym, której stosowanie w polskim systemie prawnym budzi wątpliwości. Jednak i bez tego pozbawiono podatnika prawa do odliczenia z pustych faktur, bowiem skoro nie było czynności, to sama faktura nie daje prawa do odliczenia. Moje wątpliwości budzi jednak stwierdzenie, że skoro kontrahent kontrolowanego kupował złom od osoby, która nie żyła, nie nabywał faktycznie złomu i nie mógł go dostarczać. Takie stwierdzenie jest nieprawdziwe, bowiem nie uwzględnia istnienia szarej strefy, tj. podmiotów dostarczających złom kontrahentowi, które nie ujawniły faktu prowadzenia działalności. Jednak w tym wypadku nie jest to jedyna podstawa do oddalenia skargi, Zbadano tylko, czy w ogóle dostawca miał środki techniczne i osobowe pozwalające na taki handel oraz przesłuchano wielu świadków, co powyższe uprawdopodobniło. Sam podatnik nie udowodnił w żaden sposób, by złomem handlował.

Opr. Łukasz Zalewski