Nie wszystkie usługi mogą korzystać ze zwolnienia

Usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu tego rodzaju usług korzystają ze zwolnienia w VAT (art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT). Zwolnienie stosuje się też do świadczenia usługi stanowiącej element wyżej wspomnianych usług, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej (art. 43 ust. 13). Część podmiotów uznała, iż ten właśnie przepis może stanowić podstawę do zastosowania zwolnienia dla świadczonych przez nich usług na rzecz ubezpieczycieli. Niektórzy z przedsiębiorców zwrócili się w tej sprawie do Krajowej Informacji Podatkowej. Otrzymali jednak negatywną odpowiedź.

Podatnik dokonywał inspekcji pojazdów w celu ich identyfikacji, oceny stanu technicznego, weryfikacji zgłoszonych danych ze stanem faktycznym. Weryfikacji podlegała m.in. zgodność marki, modelu, nr. rejestracyjnego. Stwierdzał, czy w pojeździe wykonywane były modyfikacje zmieniające jego konstrukcję lub sprawdzał, czy i jakie uszkodzenia pojazd posiada.

We wniosku o interpretację podatnik wskazał, iż zestaw czynności wchodzących w skład inspekcji pojazdów dotyczy pojazdu ubezpieczonego lub który ma być ubezpieczony przez danego ubezpieczyciela i ma wpływ na prawa klienta i zobowiązania ubezpieczyciela w polisie. Zdaniem podatnika świadczona przez niego usługa stanowi niezbędny element usługi ubezpieczeniowej, a jej wykonanie jest punktem wyjścia do zawarcia umowy ubezpieczenia. Tym samym powinna podlegać zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 ustawy o VAT.

Innego zdania był jednak dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, który w interpretacji z 5 maja 2011 r. (nr IPPP2/443-113/11-3/MM) uznał, że opisane we wniosku usługi podlegają opodatkowaniu podstawową stawką podatku. Organ odwołał się do definicji ustawowej działalności ubezpieczeniowej, rozumianej jako wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych (art. 3 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 11, poz. 66 z późn. zm.). Przywołał także zawartą w ustawie z 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. nr 124, poz. 1154 z późn. zm.) definicję pośrednictwa ubezpieczeniowego w zakresie ubezpieczeń osobowych i majątkowych.

Organ podatkowy stwierdził, że w danej sprawie należy uznać, iż wnioskodawca nie wykonuje czynności ubezpieczeniowych w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Czynność ubezpieczeniowa charakteryzuje się bowiem tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy. Organ zauważył, że między wnioskodawcą oraz ubezpieczonymi nie istnieje żaden stosunek prawny ubezpieczenia. Stosunek prawny występuje jedynie między wnioskodawcą a firmą ubezpieczeniową, która zleca wnioskodawcy dokonanie inspekcji pojazdów. Zatem czynności wykonywane w imieniu i na rzecz firmy ubezpieczeniowej nie stanowią usług korzystających ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.

Ponadto, zdaniem dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, czynności wykonywanych przez podatnika nie można uznać za usługę stanowiącą element usługi ubezpieczeniowej lub reasekuracyjnej bądź też usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego, która sama stanowi odrębną całość i jest właściwa oraz niezbędna do świadczenia tych usług, choć ich charakter wskazuje, iż są one związane ze stosunkiem ubezpieczeniowym. W tym fragmencie organ nie przywołał jednak żadnego uzasadnienia. Wskazał jedynie, iż zawarte w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT zwolnienie nie dotyczy przedmiotowych usług.

We wniosku o wydanie interpretacji podatnik wskazał, iż w zakres jego czynności wchodzi ustalenie przyczyn i okoliczności zajścia zdarzeń przewidzianych umową ubezpieczenia oraz ustalenie wysokości i rozmiaru szkód oraz odszkodowań. Jako podstawę do zastosowania zwolnienia wskazał art. 43 ust. 13 ustawy o VAT. Uzasadniając swoje stanowisko, podkreślał, iż usługa ubezpieczeniowa stanowi całość (prawa i obowiązki stron określa umowa), w ramach której ubezpieczyciel jest obowiązany do ustalenia zasadności roszczenia, oszacowania i wypłacenia odszkodowania. Elementem usługi ubezpieczeniowej jest zatem podjęcie czynności w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego zdarzenia oraz oszacowanie wysokości odszkodowania, co wymaga dokonania jego wyceny. Tę część prac wykonywał właśnie podatnik. Co ciekawe, i on powołał się na rozwiązania zawarte w ustawie o działalności ubezpieczeniowej. Przywołał art. 16 ust. 1 tej ustawy mówiący, iż w razie zgłoszenia szkody ubezpieczyciel podejmuje postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia, a także informuje osobę występującą z roszczeniem, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela lub wysokości świadczenia. Wnioskodawca przywołał także art. 3 ust. 1, 5 i 6, zgodnie z którymi czynnościami ubezpieczeniowymi są czynności polegające na ustaleniu wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań.

Także w tym przypadku organ podatkowy nie zgodził się na stosowanie zwolnienia. Co istotne jednak, w tym przypadku dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu (interpretacja z 20 maja 2011 r., nr ILPP2/443-263/11-4/AW) dla uzasadnienia swego stanowiska posłużył się przepisami 112 dyrektywy oraz orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości UE. Punktem wyjścia był art. 135 ust. 1 lit. a) 112 dyrektywy wskazujący, iż państwa członkowskie zwalniają transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych. Powołując się na zasadę, zgodnie z którą terminy używane do określenia zwolnień od podatku przewidziane w dyrektywie muszą być wiernie interpretowane, organ uznał, iż wydając interpretację w stanie prawnym od 1 stycznia 2011 r., określa zakres zwolnień z wykorzystaniem treści zapisów prawa unijnego i krajowego oraz orzecznictwa sądów. Jak wskazano, dyrektywa nie podaje definicji transakcji ubezpieczeniowych ani usług pokrewnych świadczonych przez maklerów i pośredników ubezpieczeniowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odwołał się do wyroku TSUE w sprawie C-8/01 wskazującego, że istotą transakcji ubezpieczeniowej jest to, że ubezpieczyciel zobowiązuje się, jeśli zaistnieje ryzyko objęte ubezpieczeniem, świadczyć ubezpieczonemu usługę uzgodnioną podczas zawierania umowy w zamian za uprzednią wpłatę składki. Organ powołał także sprawy C-349/96 Card Protection Plan oraz C-240/99 Skandia, wskazując, że transakcja ubezpieczeniowa pociąga za sobą istnienie umowy między dostawcą usługi ubezpieczeniowej i osobą, która jest ubezpieczona na wypadek ryzyka, czyli ubezpieczonym. Ze sprawy Skandia organ posłużył się rozstrzygnięciem, mówiącym, iż wyceny szkód pojazdów dokonane przez stowarzyszenie w imieniu swoich członków będących firmami ubezpieczeniowymi nie są transakcjami ubezpieczeniowymi ani usługami pokrewnymi tym transakcjom.

Organ uznał, że podatnik nie występuje w roli ubezpieczyciela, który w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz ubezpieczonego klienta. Zaś z opisanego stanu faktycznego wynika, iż między wnioskodawcą a klientami nie istnieje żaden stosunek prawny ubezpieczenia. Tym samym brak podstaw do korzystania ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.

Podobnie jak dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, także dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu bez żadnej argumentacji wskazał, iż opisane we wniosku usługi "...nie są to także usługi wskazane w art. 43 ust. 13 ustawy, gdyż nie stanowią one elementu usługi wskazanej w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej". Także i tutaj zabrakło jakiegokolwiek uzasadnienia. Gdy czyta się uzasadnienie poznańskiej interpretacji, nasuwa się jednak pytanie - czy także w innych przypadkach, mniej korzystnych dla fiskusa, będzie się on odwoływał do unijnych dyrektyw i orzeczeń TSUE?

Pośrednictwo ubezpieczeniowe polega na wykonywaniu przez pośrednika za wynagrodzeniem czynności faktycznych lub czynności prawnych związanych z zawieraniem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia (art. 2 ust. 1 ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym)

@RY1@i02/2011/171/i02.2011.171.086.005a.001.jpg@RY2@

Mirosława Zugaj, doradca podatkowy

Mirosława Zugaj

doradca podatkowy