Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w VAT

Przy dokonywaniu płatności podatnicy napotykają różne problemy podatkowe. Jednym z nich jest kwestia określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeżeli jednak przed dokonaniem tych czynności otrzymano część należności, a w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tej części (art. 19 ust. 11).

Należy się zastanowić, czy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wpłaty pieniędzy na konto podatnika u pośrednika, czy też może w momencie finalizacji transakcji lub też dopiero z chwilą wypłaty środków z indywidualnego konta.

W przypadku płatności dokonywanych przy udziale pośrednika ważne wydaje się zdefiniowanie pojęcia "otrzymania" części zapłaty.

W przypadku gdy pośrednik jedynie informuje podatnika o dokonanej wpłacie, ale jednocześnie zatrzymuje przelane środki na własnym koncie, aż do momentu całkowitego zrealizowania transakcji, zasadne jest uznanie, iż nie dochodzi do powstania obowiązku podatkowego. Należy jednak pamiętać, że obowiązek podatkowy może powstać przed przelaniem pieniędzy na konto, np. z powodu wcześniejszego wystawienia faktury. W takim wypadku niezależnie od przelania pieniędzy na konto pośrednika obowiązek podatkowy powstaje w dniu wystawienia faktury, nie później jednak niż w terminie 7 dni po wydaniu towaru lub dokonaniu usługi.

Identycznie przedstawia się sytuacja podatnika (właściciela konta), który na swoim koncie ma przelane środki, ale ze względu na zablokowanie możliwości transferu czy też "zamrożenie" środków nie może dokonywać żadnych operacji, aż do potwierdzenia przez odbiorcę sfinalizowania transakcji. W takim przypadku uzasadniona wydaje się teza o powstaniu obowiązku podatkowego w momencie zezwolenia na dokonywanie dalszych transakcji z udziałem danych środków.

W przypadku korzystania z konta PayPal podatnik może dysponować zgromadzonymi środkami bez ograniczeń. Może przelać je na swoje konto bankowe lub też za jego pomocą dokonywać dalszych transakcji. W pełni uzasadnione wydaje się więc określenie momentu powstania obowiązku podatkowego w momencie otrzymania pieniędzy na koncie podatnika.

Natomiast gdy skorzystamy z usług rodzimego pośrednika, jakim są Płatności Allegro, podatnik ma jedynie możliwość wypłaty środków na swoje konto bankowe, nie ma on jednak możliwości dokonywania innych transakcji. Podatnik "otrzymuje" jednak środki - może je wykorzystać, przelewając na swoje konto bankowe. Tę możliwość przesłania środków na konto bankowe należy zakwalifikować jako faktyczną możliwość dysponowania środkami. Dlatego też i w tym wypadku należy uznać, iż moment powstania obowiązku podatkowego powstanie z chwilą wpłaty środków.

Reasumując, podatnik z chwilą otrzymania środków na indywidualne konto powinien rozpoznać powstanie obowiązku podatkowego na gruncie przepisów ustawy o VAT.

Marcelina Szwed,

laureatka I miejsca w konkursie