Zasady stosowania kas fiskalnych w interpretacjach fiskusa

Spółka jest ogólnokrajowym dystrybutorem prasy oraz różnych towarów pozaprasowych, np. artykułów spożywczych, artykułów chemicznych, papierosów, artykułów biurowych etc. Sprzedaż prowadzona jest w punktach sprzedaży detalicznej (kioski oraz saloniki prasowe) i ewidencjonowana przy zastosowaniu kasy rejestrującej. Cały asortyment sprzedawany w spółce podzielony jest na grupy asortymentowe, do których przyporządkowane są kody PLU. Do kodów PLU przyporządkowane są z kolei stawki VAT. Pod jednym kodem PLU nie występują towary o różnych stawkach podatkowych. Baza kodów PLU jest jednolita w całej spółce, co zabezpiecza firmę przed popełnieniem błędów w związku ze zmianami stawek VAT dla poszczególnych towarów.

Spółka nie ma fizycznej możliwości wykazywania na paragonach towarów według ich nazw jednostkowych. Grupa towarowa produktów sprzedawanych w spółce to ok. 14 tys. towarów, podczas gdy w kasach fiskalnych spółki można zaprogramować - w taki sposób, aby można było przyporządkować do danego towaru właściwy kod PLU i stawkę VAT - ok. 4500 towarów. W kasach rejestrujących zabraknie zatem miejsca, jeśli spółka będzie chciała zapisać każdy produkt według jego nazwy jednostkowej. Czy wykazywane przez spółkę nazwy na paragonach są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami, a co za tym idzie czy przyjęte przez spółkę nazewnictwo na paragonach w podziale na grupy asortymentowe, a w niektórych przypadkach również przez podział tej grupy i bardziej szczegółowe określenie sprzedawanego towaru, jest właściwe?

Paragon fiskalny drukowany przez kasę musi zawierać następujące informacje:

a. imię i nazwisko lub nazwę podatnika, adres punktu sprzedaży, a dla sprzedaży prowadzonej w miejscach niestałych - adres siedziby lub miejsca zamieszkania podatnika,

b. numer identyfikacji podatkowej podatnika (NIP),

c. numer kolejny wydruku,

d. datę i czas (godzinę i minutę) sprzedaży,

e. nazwę towaru lub usługi i ewentualnie opis towaru lub usługi stanowiący rozwinięcie tej nazwy,

f. cenę jednostkową towaru lub usługi,

g. ilość i wartość sprzedaży,

h. wartość sprzedaży i kwoty podatku według poszczególnych stawek podatku,

i. wartość sprzedaży zwolnionej z podatku,

j. łączną kwotę podatku,

k. łączną kwotę należności,

l. kolejny numer paragonu fiskalnego,

m. kolejny numer kasy i oznaczenie kasjera - przy więcej niż jednym stanowisku kasowym,

n. logo fiskalne, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, oraz numer unikatowy kasy,

o. oznaczenie waluty przynajmniej przy łącznej kwocie należności, o której mowa w lit. k), w której dokonywana jest rejestracja sprzedaży.

Na paragonie muszą znaleźć się m.in. nazwy towaru lub usługi. Podatnik zobowiązany jest więc do wskazania nazwy towaru lub usługi tak, aby możliwe było przyporządkowanie temu towarowi lub usłudze odpowiedniej stawki podatku od towarów i usług.

Jednocześnie podatnicy prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących są zobowiązani do weryfikacji poprawności pracy kasy, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego zaprogramowania nazw towarów i usług oraz właściwego ich przyporządkowania do stawek podatku.

Zatem to podatnik zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań, aby nazwa towaru w jednoznaczny sposób definiowała sprzedawane towary i umożliwiała ich właściwe przyporządkowanie do stawek podatków i to podatnik odpowiada za to, aby przyporządkowanie to było prawidłowe z punktu widzenia zastosowanych stawek VAT, a w konsekwencji również rozliczeń podatkowych.

Przepisy podatkowe nie definiują pojęcia "nazwa towaru" oraz nie określają źródła stosowania tych nazw. Nie wskazują również metodologii przyporządkowania nazwy towaru do stawki podatku od towarów i usług. Podatnik w tym zakresie ma pełną dowolność ograniczoną jednak odpowiedzialnością za stosowanie prawidłowych stawek podatkowych.

Minister finansów pod pojęciem "nazwa" rozumie nie nazwę jednostkową czy nazwę indywidualną, ale nazwę grupy asortymentowej. Gdyby minister stał na stanowisku, że pod pojęciem "nazwy", o której mowa w rozporządzeniu, należy rozumieć nazwę jednostkową indywidualną, wówczas nie dokonywałby w obecnie obowiązującym rozporządzeniu tego rodzaju uzupełnienia. Nazwa jednostkowa czy indywidualna nie może bowiem posiadać rozwinięcia, ponieważ nie ma nazw indywidualnych czy jednostkowych ogólnych. Nazwy te nie posiadają dalszego podziału czy rozwinięcia. Wówczas takie uzupełnienie byłoby bezprzedmiotowe i nieznajdujące zastosowania w praktyce.

Nie można odmówić prawidłowości postępowania spółki, bo nie tylko nie posługuje się nazewnictwem według grup asortymentowych, a w określonych przypadkach także nazwami szczegółowymi, ale posiada dokumentację, która w zestawieniu z paragonem identyfikuje sprzedawany towar.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.001.jpg@RY2@

Arkadiusz Juzwa, doradca podatkowy w Śląskim Centrum Podatków

Przywołaną interpretację podatkową należy ocenić jako korzystną. Organ podatkowy zgodził się w niej, że paragon nie musi zawierać nazwy jednostkowej (indywidualnej) towaru, a wystarczające jest posługiwanie się nazwą grupy lub podgrupy asortymentowej.

Należy mieć jednak na uwadze, że podatnik odpowiada za prawidłowe zaprogramowanie w kasie nazw towarów i usług oraz właściwe ich przyporządkowanie do stawek podatku. Powyższe oznacza, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2008 r. (sygn. akt FSK 754/07), że nazwa towaru objęta ewidencją powinna być na tyle zindywidualizowana, by nie było wątpliwości, jaka stawka podatku ma w tym przypadku zastosowanie.

Z pola widzenia nie można tracić także innego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. wyroku z 9 marca 2010 r. (sygn. akt I FSK 63/09), w którym sąd stwierdził, że na paragonie nazwy towarów powinny być na tyle szczegółowe, żeby - z jednej strony - pozwalały organowi podatkowemu na weryfikację prawidłowości rozliczenia podatku, a z drugiej - zapewniały konsumentowi możliwość kontroli dokonywanych zakupów. Stosowanie na paragonach nazw grupowań towarów i usług jedynie według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) nie spełnia tych wymogów, skoro jedną z nadrzędnych funkcji paragonu jest umożliwienie konsumentowi sprawdzenia tego, co kupił i po jakiej cenie.

Podatnik świadczy usługi ochrony i monitoringu. Duża część z umów zawarta jest z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej. Zapłata przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej za świadczone na ich rzecz usługi ochrony i monitoringu odbywa się za pośrednictwem banku. Każdy z klientów, w tym również ten będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności, posiada oddzielnie wyodrębnione konto, na które dokonuje zapłaty za świadczone usługi. Z tytułu wykonanej usługi każda z tych osób dostaje comiesięcznie fakturę, z której wynika kwota do zapłaty. Czy po 30 kwietnia 2011 r. podatnik zobowiązany jest do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących?

Aby podatnik miał prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy, muszą łącznie zostać spełnione następujące warunki:

- zapłata za dostawę towarów w całości następuje za pośrednictwem poczty lub banku na rachunek bankowy podatnika,

- z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcje jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie transakcji zapłata dotyczyła,

- podatnik prowadzi szczegółową ewidencję dowodów zapłaty, na podstawie której można ustalić również dane (w tym adres) osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub rolnika ryczałtowego, na rzecz których dokonano wysyłki towarów,

- podatnik nie rozpoczął ewidencjonowania tych usług przed 1 stycznia 2011 r.

Niewystąpienie jednego z tych warunków oznacza brak możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej.

Nasz podatnik spełnia wszystkie wymienione warunki i tym samym świadczone przez niego usługi ochrony i monitoringu korzystają ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących do 31 grudnia 2012 r., o ile w tym okresie nie wystąpią przesłanki ograniczające to prawo.

Podatnik podał również, że niewielka liczba klientów (poniżej 1 proc.) dokonuje płatności bezpośrednio w kasie spółki. W takim przypadku wpłaty dokonywane bezpośrednio gotówką będą podlegały ewidencji w kasie rejestrującej.

Reasumując, podatnik nie ma obowiązku ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej obrotów uzyskanych z tytułu świadczenia usług, które spełniają wymienione warunki. Jednak gdy zapłata jest dokonywana gotówką w kasie spółki, nie ma zastosowania zwolnienie, a transakcje takie po przekroczeniu kwoty limitu uprawniającego do zwolnienia (40 tys. zł przy kontynuowaniu działalności) powinny zostać zaewidencjonowane za pomocą kasy.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.002.jpg@RY2@

Andrzej Pośniak, prawnik w CMS Cameron McKenna

Prezentowana interpretacja wydaje się prawidłowa. Przede wszystkim dyrektor słusznie zauważył, że zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych będące przedmiotem interpretacji dotyczy tylko takiej sprzedaży, która zostawia po sobie ślad w postaci wielu dokumentów. Chodzi tu głównie o zapisy na rachunkach bankowych oraz wystawione faktury VAT. Intencją takiego mechanizmu jest niewątpliwie chęć ograniczenia przez ustawodawcę szarej strefy. Trudno się również nie zgodzić z dyrektorem odnośnie do możliwości zastosowania w rozważanym przypadku zwolnienia wynikającego z obrotu w zakresie sprzedaży na rzecz konsumentów. Niewątpliwie bowiem przepis ten dotyczy całej sprzedaży na rzecz takich osób. W efekcie dyrektor doszedł do słusznego wniosku, że w zakresie sprzedaży, gdy płatność dokonywana jest gotówką, najprawdopodobniej - w zależności od faktycznej kwoty obrotu w zakresie sprzedaży na rzecz konsumentów - podatnik będzie zobowiązany do stosowania kasy fiskalnej.

Podatnik działa jako samorządowa instytucja kultury, posiada osobowość prawną, uzyskuje dochody z tytułu najmu świetlic wiejskich i hal sportowych usytuowanych w 29 gminnych miejscowościach, które gmina przekazała w formie umowy użyczenia. W statucie podatnika jest postanowienie dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej związanej z jego statutowym celem, w tym prowadzenie wynajmu świetlic i obiektów sportowych. Wszelkie usługi są ewidencjonowane na podstawie faktur VAT. Czy podatnik ma obowiązek ewidencjonowania prowadzonej działalności przy użyciu kasy rejestrującej w 2011 roku?

Zwolnienia z obowiązku instalowania kas rejestrujących określone zostały w par. 2 i par. 3 rozporządzenia ministra finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Występują dwojakiego rodzaju zwolnienia: zwolnienie dla określonych grup podatników (zwolnienie podmiotowe) i zwolnienie dla konkretnych czynności (zwolnienie przedmiotowe).

Zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania do 31 grudnia 2012 r. sprzedaż w zakresie czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia. To zwolnienie jest zwolnieniem przedmiotowym, tj. dotyczącym niektórych czynności wykonywanych przez podatnika.

W wykazie czynności zwolnionych z obowiązku ewidencjonowania, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, pod poz. 24 wymienione zostały usługi sklasyfikowane pod symbolem PKWiU ex 68.20.1 Wynajem i usługi zarządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturami (zastosowane symbole grupowań odpowiadają Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług 2008).

Podatnik w roku 2011 nie będzie miał obowiązku ewidencjonowania prowadzonej działalności polegającej na świadczeniu usług wynajmu świetlic i obiektów sportowych przy użyciu kasy rejestrującej ze względu na możliwość zastosowania zwolnienia z tego obowiązku.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.003.jpg@RY2@

Tobiasz Dolny, ekspert w firmie doradczej KPMG

Usługa wynajmu nieruchomości na rzecz osób fizycznych jest zwolniona z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas, pod warunkiem że jest w całości dokumentowana fakturami.

Tezę tę słusznie potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu.

W omawianej interpretacji organ nie odniósł się jednak do prawidłowości dokonanej klasyfikacji statystycznej usługi świadczonej przez wnioskodawcę. Zgodnie ze stanem faktycznym podatnik wynajmuje bowiem nieruchomości przekazane mu na zasadzie użyczenia, nie jest natomiast ich właścicielem ani dzierżawcą. W takich przypadkach zasadne wydaje się oficjalne potwierdzenie stosowanej klasyfikacji w urzędzie statystycznym.

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług prawniczych od 21 lutego 2005 r. Jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Kiedy podatnik ma obowiązek wprowadzenia kasy rejestrującej do firmy?

Od 1 stycznia 2010 r. weszło w życie rozporządzenie ministra finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Na jego podstawie zwolniono z obowiązku ewidencjonowania do 31 grudnia 2012 r. sprzedaż w zakresie czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Jednak w powołanym załączniku do rozporządzenia ustawodawca nie wymienił usług prawniczych.

Natomiast zwolniono z obowiązku ewidencjonowania do 31 kwietnia 2011 r. czynności objęte do 31 grudnia 2010 r. zwolnieniem od ewidencjonowania wymienione w załączniku do rozporządzenia ministra finansów z 23 grudnia 2009 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. nr 224, poz. 1797), niewymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

Zatem usługi prawnicze korzystają ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących do 30 kwietnia 2011 r.

Z obowiązku ewidencjonowania zwolniono do 31 grudnia 2012 r. również podatników, u których kwota obrotu z działalności nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym 40 tys. zł i jeżeli wcześniej nie powstał wobec nich obowiązek ewidencjonowania z użyciem kasy.

Zwolnienie to traci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło w ciągu roku podatkowego przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40 tys. zł.

Zatem usługi prawnicze świadczone przez podatnika na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych korzystać będą ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot należnego podatku za pośrednictwem kas rejestrujących do 31 grudnia 2012 r., pod warunkiem że w ciągu roku podatkowego, tj. 2011, nie nastąpi przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40 tys. zł.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.004.jpg@RY2@

Ewelina Lelito, starszy konsultant w BDO

Bez względu na okoliczność, że od 1 maja 2011 r. usługi prawnicze nie korzystają ze zwolnienia przedmiotowego w zakresie obowiązku ewidencjonowania obrotu przy użyciu kas, usługi te nadal mogą korzystać ze zwolnienia do 31 grudnia 2012 r., pod warunkiem że w ciągu roku, tj. 2011, nie nastąpi przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40 tys. zł (dla podatników rozpoczynających w danym roku sprzedaż limit ten jest niższy i wynosi 20 tys. zł).

W sytuacji przekroczenia tego limitu zwolnienie traci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło w ciągu roku podatkowego przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40 tys. zł. Gdy więc podatnik przekroczył limit w maju 2011 r., będzie zobowiązany do stosowania kasy od 1 sierpnia 2011 r.

Polski Związek Wędkarski to stowarzyszenie wędkarzy (sklasyfikowane pod PKWiU 9499Z), posiadające na podstawie statutu podwójną osobowość prawną. Związek i jego okręgi są więc oddzielnymi podatnikami VAT. Obowiązujący statut PZW określił, że członek związku opłaca składkę członkowską (tzw. ogólnokrajową) i składkę członkowską okręgową do 30 kwietnia każdego roku, zapewniając sobie członkostwo roczne w związku. Niektóre czynności związku świadczone są na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, a część na rzecz innych okręgów PZW posiadających osobowość prawną oraz świadczonych zarówno na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jak i osób fizycznych i prawnych prowadzących działalność gospodarczą. Zapłata za świadczenie usług następuje w dwojaki sposób, tj. gotówką w kasie lub na rachunek bankowy. Czy w 2011 roku sprzedaż usług statutowych będzie musiała być ewidencjonowana za pomocą kasy fiskalnej?

Świadczone przez związek usługi statutowe klasyfikowane do PKWiU 94 jako usługi świadczone przez organizacje członkowskie będą mogły być zwolnione z obowiązku ewidencjonowania na kasie rejestrującej.

Związek jedynie w odniesieniu do sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej zobowiązany będzie prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Natomiast związek powinien czynności podlegające opodatkowaniu VAT świadczone na rzecz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i osób prawnych dokumentować fakturą VAT.

Ponadto czynnością zwolnioną z obowiązku ewidencjonowania jest świadczenie usług, za które zapłata w całości następuje za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), pod warunkiem że z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcję jednoznacznie wynika, jakiej transakcji zapłata dotyczyła [przy czym nie dotyczy podatników, którzy rozpoczęli ewidencjonowanie tych usług (sprzedaży towarów) przed 1 stycznia 2011 r.].

Związek będzie miał prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas z tytułu świadczenia usług przez organizacje członkowskie. Nie jest ważne w tym momencie, w jaki sposób dochodzi do uregulowania należności, tj. czy zapłata następuje za pośrednictwem banku, czy też gotówką w kasie.

W rozpatrywanej sprawie mogą wystąpić sytuacje, w których zapłata za świadczone przez związek usługi następować będzie w dwojaki sposób, tj. gotówką w kasie lub na rachunek bankowy.

Prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas przysługuje, gdy zapłata za świadczone usługi w całości następuje za pośrednictwem poczty lub banku na rachunek bankowy podatnika, bez względu na rodzaj wykonywanej usługi. Wyrażenie "w całości" odnosi się do poszczególnych usług świadczonych przez podatnika. Taka konstrukcja przepisu powoduje, że zwolnieniu nie podlega usługa, za którą zapłacono częściowo gotówką, a częściowo za pośrednictwem banku lub poczty. Warunkiem zwolnienia jest to, aby konkretna usługa została w całości zapłacona za pośrednictwem banku lub poczty oraz by było możliwe zidentyfikowanie transakcji, której zapłata dotyczy.

Związek, świadcząc usługi statutowe, jak również każde inne, za które otrzymuje w całości zapłatę na rachunek bankowy, a z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcje jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie transakcji zapłata dotyczyła, ma prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kasy rejestrującej do 31 grudnia 2011 r. Prawo do korzystania ze zwolnienia jest uzależnione od formy zapłaty. Natomiast w sytuacji gdy zapłata za świadczone usługi dokonywana będzie gotówką w kasie, związek będzie miał obowiązek ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej sprzedaż usług.

Natomiast usługi statutowe będą zwolnione z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kasy fiskalnej.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.005.jpg@RY2@

Andrzej Nikończyk, doradca podatkowy, partner w KNDP

Interpretacja ta potwierdza prawo do zwolnienia od kas dla usług organizacji członkowskich. Zwolnienie od obowiązku ewidencjowania tych usług na kasie obecnie ma różny zakres. Zwolnione od rejestracji w kasach są wszelkie usługi członkowskie wymienione w grupowaniu 94 PKWiU z 2008 r., zaś zakres zwolnienia z VAT dla tych usług od stycznia 2011 r. nie obejmuje wszystkich usług organizacji członkowskich klasyfikowanych do tego grupowania.

Poruszono również kwestię zwolnienia z obowiązku stosowania kas dla usług, za które zapłata następuje w całości za pośrednictwem banku, poczty lub SKOK. Potwierdzono, że pojęcie "całość zapłaty" odnosi się do poszczególnych usług, zatem jeśli dla konkretnej usługi będą spełnione warunki z rozporządzenia, to ta usługa nie musi być ewidencjonowana w kasie, jeśli jednak zapłata nastąpi gotówką, to usługa powinna być zaewidencjonowana w kasie. Zatem stosowanie zwolnienia od kas na tej podstawie jest ryzykowne, bo zależy od zachowania klientów.

Spółka jest czynnym podatnikiem VAT, prowadzi działalność w zakresie sprzedaży detalicznej wyrobów medycznych, włączając ortopedyczne (PKD 47.74.Z), które podlegają refundacji na podstawie umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia. W związku z tym spółka nie otrzymuje od klienta całości lub części zapłaty w momencie sprzedaży, a dopiero w formie refundacji od NFZ. Obrót ze sprzedaży ewidencjonowany jest za pomocą drukarki fiskalnej, która działa w połączeniu z komputerem i ze specjalnym programem sprzedażowym dla sklepów medycznych. Czy w przypadku sprzedaży wyrobów medycznych refundowanych w całości lub części przez NFZ prawidłowe jest ewidencjonowanie za pomocą drukarki fiskalnej jedynie kwot dopłat klientów, bez uwzględniania kwot refundowanych przez NFZ?

Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Zatem do dopłat zaliczyć należy również refundację za towary medyczne otrzymaną przez spółkę z Narodowego Funduszu Zdrowia. Gdy podatnik w związku z konkretną dostawą towarów lub świadczeniem usług otrzymuje jakiekolwiek dofinansowanie (dotacje, subwencje, refundacje) stanowiące dopłatę do ceny towaru lub usługi, czyli tzw. dotację przedmiotową, tego rodzaju dofinansowanie stanowi obok ceny uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia usługi.

Obowiązek podatkowy w VAT przy sprzedaży towarów medycznych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia powstaje dwuetapowo:

- po raz pierwszy - w części zapłaconej przez klienta z chwilą wydania towaru,

- po raz drugi - z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika kwotą otrzymanej refundacji z NFZ.

Tym samym, w przypadku sprzedaży towarów medycznych, obrotem podlegającym opodatkowaniu jest cała kwota należna otrzymana przez sprzedawcę za sprzedany towar, tj. kwota, którą płaci klient w momencie zakupu, jak też kwota refundacji do sprzedaży danego towaru otrzymana z Narodowego Funduszu Zdrowia, jednak obowiązek podatkowy od poszczególnych części tego obrotu powstaje w różnych terminach.

Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Zaewidencjonowaniu za pomocą kasy rejestrującej podlega w momencie wydania towaru cała kwota stanowiąca obrót. Dla samego prowadzenia prawidłowej ewidencji obrotu i kwot podatku należnego za pomocą kasy rejestrującej, tj. stosownie do rozporządzenia ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. nr 138, poz. 930) oraz rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz.U. nr 212, poz. 1338 z późn. zm.), bez znaczenia pozostaje moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu otrzymanej refundacji. Jednak do momentu uznania rachunku bankowego podatnika kwotą refundacji podatek należny wynikający z raportu miesięcznego z kasy rejestrującej powinien podlegać zmniejszeniu o tę jego wartość, jaka przypada na kwotę refundacji.

Wobec powyższego paragony fiskalne, a zarazem raporty fiskalne, muszą odzwierciedlać wartość sprzedaży i umożliwić prawidłowe rozpoznanie momentu powstania obowiązku podatkowego dla ewidencjonowanego obrotu oraz prawidłowe sporządzenie deklaracji VAT-7. Zatem obrót pomniejszony o kwotę refundacji powinien być także uwidoczniony w paragonach fiskalnych dokumentujących sprzedaż, bowiem pomniejszenie obrotu ze sprzedaży o udzieloną nabywcom refundację nie jest możliwe, jeżeli fakt udzielenia refundacji nie został uwidoczniony w dokumentach sprzedaży.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.006.jpg@RY2@

Marek Malinowski, doradca podatkowy w Taxplan

W komentowanej interpretacji dyrektor izby uznał, że stanowisko podatnika jest nieprawidłowe co do sposobu ewidencjonowania za pomocą kasy fiskalnej obrotu z tytułu sprzedaży leków refundowanych. Organ podatkowy potwierdził, że w przypadku sprzedaży przez aptekę leków refundowanych obrotem podlegającym ewidencjonowaniu za pomocą kasy jest cała kwota należna z tytułu sprzedaży, tj. zarówno kwota należna od klienta, jak i kwota należna, lecz jeszcze nieotrzymana tytułem refundacji. Zdaniem organu podatkowego te kwoty netto stanowią łącznie obrót, który podlega opodatkowaniu. Podatek należny na koniec miesiąca dotyczy zarówno kwot otrzymanych od klienta, jak i kwot podlegających refundacji. Tym samym niewłaściwe jest twierdzenie zaprezentowane przez podatnika, że ewidencjonowaniu podlega wyłącznie kwota otrzymana od klienta bez uwzględnienia kwoty refundacji otrzymywanej od NFZ. Należy jednak pamiętać, że do momentu wpływu refundacji na rachunek bankowy podatnika może on zmniejszyć podatek należny wynikający z raportu miesięcznego kasy fiskalnej o wartość przypadającą na kwotę refundacji. Komentowana interpretacja jest potwierdzeniem stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe w tym zakresie.

Zakład gospodarki komunalnej świadczy usługi o symbolu PKWiU 37 (symbol 2008 r.) związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków. Zakład wystawia faktury na osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Razem z fakturą wystawia też dokument do przelewu za ścieki. Wszystkie zapłaty odbywają się w formie bezgotówkowej. Czy świadczone usługi trzeba ewidencjonować za pomocą kas rejestrujących?

Czynnością zwolnioną z obowiązku ewidencjonowania w kasie jest świadczenie usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków; osadów ze ścieków kanalizacyjnych (PKWiU 37 z 2008 r.) do 31 grudnia 2012 r. Zastosowanie zwolnienia nie zależy od spełnienia dodatkowych warunków. Odrębne zwolnienie dotyczy świadczenia usług, za które zapłata w całości następuje za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, pod warunkiem że z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcję jednoznacznie wynika, jakiej transakcji zapłata dotyczyła. To zwolnienie nie dotyczy podatników, którzy rozpoczęli ewidencjonowanie tych usług przed 1 stycznia 2011 r.

Zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy można zatem stosować, jeżeli:

- zapłata za świadczoną usługę w całości następuje za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy podatnika,

- z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcje jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie transakcji zapłata dotyczyła,

- podatnik nie rozpoczął ewidencjonowania tych usług za pomocą kasy rejestrującej przed 1 stycznia 2011 r.

Gdy podatnik będzie świadczyć usługi, za które otrzyma w całości zapłatę przelewem na rachunek bankowy, a nie rozpoczął ewidencjonowania tych usług za pomocą kasy rejestrującej przed 1 stycznia 2011 r., będzie miał prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego w kasie. Prawo do korzystania z tego zwolnienia nie zależy od dokumentowania dokonywanych czynności fakturami VAT.

Tym samym podatnik ma prawo do zwolnienia z ewidencjonowania za pomocą kasy świadczonych usług w zakresie usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, za które zapłata w całości następuje za pośrednictwem banku lub poczty na konto podatnika, przy spełnieniu pozostałych warunków uprawniających do zwolnienia z ewidencjonowania.

Zakład jest zatem zwolniony z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących bez względu na to, że zapłata za świadczone przez niego usługi odbywa się w formie bezgotówkowej.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.007.jpg@RY2@

Przemysław Skorupa, doradca podatkowy w Deloitte

Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych mogą w wielu przypadkach skorzystać ze zwolnień z obowiązku ewidencjonowania takich transakcji w kasie. Zwolnienia mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Druga kategoria dotyczy poszczególnych czynności wykonywanych przez podatników. Jedno ze zwolnień dotyczy sytuacji, w której podatnik otrzymuje wynagrodzenie za świadczenie usług w formie bezgotówkowej - za pośrednictwem poczty, rachunku bankowego. Zwolnienie to może być zastosowane, o ile podatnik jest w stanie przyporządkować otrzymywane w ten sposób wynagrodzenie do poszczególnych transakcji, a wcześniej nie rozpoczął on ewidencjonowania takich usług za pomocą kasy. Wprowadzenie zwolnienia uzasadnione jest m.in. tym, że w przypadku otrzymywania wynagrodzenia za pośrednictwem rachunku bankowego organy podatkowe są w stanie zweryfikować transakcje dokonywane przez podatnika już na podstawie dokumentacji bankowej, a możliwości nadużyć są ograniczone.

Podatnik prowadzi sprzedaż towarów w internecie (Allegro) m.in. na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Podatnik jest zobowiązany do ewidencjonowania tej sprzedaży za pomocą kasy. Na poczet dokonywanych transakcji podatnik przyjmuje zaliczki lub przedpłaty. Zdarzyło się, że klient zapłacił (zaliczkę lub pełną kwotę) w ostatnim dniu miesiąca, a informacja o transakcji dotarła dopiero w następnym miesiącu. Kiedy należy zaewidencjonować otrzymana zaliczkę (lub pełną kwotę) za pomocą kasy rejestrującej?

Ewidencjonowaniu przy zastosowaniu kasy podlega każda dokonana transakcja sprzedaży świadczona na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i rolników ryczałtowych i powinno się ono odbywać z chwilą powstania obowiązku podatkowego. Ewidencjonowanie obrotu w terminie innym niż moment powstania obowiązku podatkowego prowadziłoby do niezgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczych oraz mogłoby skutkować nieprawidłowym sporządzeniem deklaracji podatkowej i tym samym błędnym ustaleniem należnego zobowiązania podatkowego za dany okres rozliczeniowy.

Co do zasady, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi.

Jeżeli jednak przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części.

Dla dostawy wysyłkowej za zaliczeniem pocztowym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty. Uwzględniając to, że o dokonanych wpłatach podatnik dowiaduje się dopiero z chwilą otrzymania wyciągu, należy przyjąć za dopuszczalne zaewidencjonowanie wpłaty dokonanej przez klienta na rachunek bankowy w dniu, w którym podatnik otrzymał informację z banku o wpływie tej wpłaty na konto, również wtedy gdy sytuacja taka ma miejsce na przełomie miesiąca rozliczeniowego.

Techniczne przeszkody w pozyskiwaniu informacji o transakcji nie mogą mieć wpływu na prawidłowe określenie zobowiązania podatkowego. Podatnik jest zobowiązany tak zorganizować i prowadzić odpowiednie urządzenia ewidencyjne, aby nie doprowadzić do naruszenia obowiązku podatkowego. Stąd też gdy opisane okoliczności mają miejsce na przełomie miesiąca, co mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której wpłaty nie pokrywałyby się z miesiącem powstania obowiązku podatkowego, podatnik powinien dokonać prawidłowego rozliczenia obrotu i kwot podatku należnego z tej wpłaty do raportu okresowego miesiąca, w którym ta płatność miała miejsce, pomniejszając o te wartości dane wynikające z raportu okresowego za miesiąc, w którym podatnik pozyskał informację o dokonanej wpłacie.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.008.jpg@RY2@

Joanna Patyk, doradca podatkowy, właścicielka Kancelarii Podatkowej Tax & Business

Omawiana interpretacja jest korzystna dla podatnika. W istocie jednak jest niejasna i może wprowadzać w błąd. W dalszej części organ podatkowy określił bowiem, że przeszkody techniczne nie mogą wpływać na prawidłowe dokonywanie rozliczeń. Jednocześnie organ nie sprecyzował, co rozumieć przez "techniczne przeszkody".

Ponadto w interpretacji zabrakło wyjaśnienia: daty zapłaty przez kontrahenta, daty wpływu tych środków na rachunek bankowy podatnika, daty wyciągu bankowego, daty informacji o zapłacie, daty otrzymania wyciągu bankowego. Bez wyjaśnienia znaczenia tych pojęć nie można precyzyjnie odczytywać przedmiotowej interpretacji. Data zapłaty a data otrzymania wyciągu bankowego są to dwie różne daty. W przepisach jest natomiast mowa o dacie zapłaty. Uznając, że jest to data otrzymania wyciągu bankowego, podatnik - nie odbierając tego wyciągu bankowego - może przesuwać moment powstania obowiązku podatkowego, a to jest niedopuszczalne na gruncie ustawy o VAT i wiąże się z ryzykiem podatkowym.

Podatnik planuje działalność gospodarczą w formie przewozu osób niepełnosprawnych (PKD 49.39.Z, PKWiU 49.39) samochodem osobowym (do 9 osób łącznie z kierowcą). Nie będzie to przewóz taxi, bo będzie polegał na zabraniu osób niepełnosprawnych wraz z opiekunami z wyznaczonego miejsca i transporcie do określonego punktu. Będzie to przewóz okazjonalny. Klientami będą osoby fizyczne z orzeczonym stopniem niepełnosprawności i klienci instytucjonalni (gminne ośrodki pomocy społecznej, domy pomocy społecznej, szkoły, urzędy gmin, organizacje pozarządowe). Czy podatnik ma obowiązek zakupu kasy?

Usługi, które zamierza świadczyć podatnik, nie są wymienione jako zwolnione z obowiązku rejestrowania ich w kasie. Rozporządzenie ministra finansów w sprawie zwolnień ze stosowania kas wyłącza też niektóre czynności ze zwolnienia.

Zwolnień z obowiązku ewidencjonowania nie stosuje się, bez względu na wysokość obrotów, przy świadczeniu usług przewozów regularnych i nieregularnych pasażerskich w samochodowej komunikacji, z wyjątkiem przewozów, o których mowa w poz. 15 i 16 załącznika do rozporządzenia, tj.:

- poz. 15 załącznika: ex 49.31.2 - pozostały transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski - dot. wyłącznie przewozów miejskich rozkładowych pasażerskich, innych niż kolejowe, za które pobierane są ceny urzędowe ustalone przez gminę lub związek komunalny,

- poz. 16 załącznika: ex 49.39.1 - transport lądowy pasażerski, rozkładowy: międzymiastowy i specjalizowany - dot. wyłącznie przewozów miejskich rozkładowych pasażerskich, innych niż kolejowe, za które pobierane są ceny urzędowe ustalone przez gminę lub związek komunalny. Podatnicy, którzy świadczą usługi przewozów regularnych i nieregularnych pasażerskich w samochodowej komunikacji, muszą stosować kasy bez względu na wielkość obrotu.

Zatem podatnik będzie zobowiązany do ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej obrotu i kwot podatku należnego, wynikających ze sprzedaży świadczonych usług transportu od pierwszego dnia działalności. Podatnik nie będzie musiał rejestrować tych usług w kasie, gdy będzie je świadczył na rzecz klientów instytucjonalnych.

@RY1@i02/2011/098/i02.2011.098.086.0007.009.jpg@RY2@

Tomasz Wagner, ekspert w Ernst & Young

Interpretacja potwierdza, że niewielu przewoźników świadczących usługi pasażerskiego przewozu samochodowego może uniknąć stosowania kas. Zwolnienie przysługuje wyłącznie w ściśle określonym przypadku - miejskich rozkładowych przewozów pasażerskich, za które pobierane są ceny urzędowe, sklasyfikowanych w odpowiednim grupowaniu PKWiU. W konsekwencji nie tylko niezależnie od regularności wykonywania usług, lecz także od grupy użytkowników tych usług oraz bez względu na kwotę osiągniętych obrotów, osoby i podmioty oferujące inne przewozy muszą ewidencjonować obrót na kasach. Choć teza tej interpretacji jest w świetle obowiązujących regulacji słuszna, to jednak jest też dowodem na nadmierne skomplikowanie przepisów o zwolnieniach z kas.

Oprac. Ewa Matyszewska