Jak zmieniły się przepisy o zwrocie VAT podróżnym

Zmiany wprowadzone w życie na mocy ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy - Prawo o miarach w zakresie zwrotu podatku podróżnym są oparte na komisyjnym projekcie zmian w ustawie o VAT, skierowanym do marszałka Sejmu przez komisję sejmową Przyjazne Państwo 3 marca 2010 r. Kierunek wprowadzonych zmian jest z pewnością właściwy i dobrze się stało, że ten temat został wreszcie przez ustawodawcę podjęty.

Przede wszystkim dopuszczono bezgotówkowe formy wypłaty podatku. Wydłużono także z sześciu do dziesięciu miesięcy okres na zastosowanie przez sprzedawcę stawki 0 proc. VAT od transakcji tax free oraz z roku do dwóch lat - maksymalny okres, na jaki minister finansów wydaje zaświadczenie firmie pośredniczącej w zwrocie podatku. Ponadto zniesiono obowiązek stosowania jednego, urzędowego wzoru dokumentu tax free, który jest niezbędny do dokonania zwrotu. Istotną zmianą dla sprzedawców jest również umożliwienie rozliczenia transakcji tax free w deklaracji za okres, w którym sprzedawca otrzymał dokument tax free. Wcześniej konieczna była korekta deklaracji za okres, w którym dokonano sprzedaży.

Wyjaśnijmy, że zwrotów samodzielnie mogą dokonywać wyłącznie sprzedawcy osiągający określony próg obrotów, tj. 400 tys. zł za poprzedni rok obrotowy. Handlowcy, którzy tego wymogu nie spełniają, a także ci, którzy po prostu chcą korzystać z pomocy pośrednika przy dokonywaniu zwrotów VAT podróżnym, mogą zawrzeć umowę z firmą pośredniczącą. Aby nawiązać współpracę z pośrednikiem, sprzedawcy muszą być zarejestrowanymi podatnikami VAT i prowadzić sprzedaż towarów rejestrowaną w kasie fiskalnej. Umowa o współpracy określa zasady świadczenia usługi tax free oraz prawa i obowiązki po stronie sprzedawcy i pośrednika. Przed rozpoczęciem wystawiania dokumentów tax free sprzedawca (zarówno dokonujący zwrotów samodzielnie, jak i przez pośrednika) musi zgłosić zamiar dokonywania zwrotu podatku podróżnym we właściwym dla swojej siedziby urzędzie skarbowym.

Podejmując współpracę z pośrednikiem, sprzedawca nie musi samodzielnie organizować systemu wypłaty podatku. Może oferować usługę tax free swoim klientom od razu po rozpoczęciu działalności handlowej, niezależnie od wysokości obrotów. Global Blue bierze na siebie odpowiedzialność za poprawność dokumentów, dostarcza sprzedawcy wszelkie materiały potrzebne do świadczenia usługi tax free, w tym druki, aplikacje do wystawiania dokumentów, materiały informacyjne, szkoli personel sklepu, zapewnia stałe wsparcie i informacje dla podróżnych, w tym całodobową infolinię, o możliwości skorzystania z usługi tax free, jej zasadach i dostępności.

Firma pośrednicząca - przy czym tutaj mogę się wypowiedzieć wyłącznie w imieniu Global Blue - dostarcza sprzedawcy oryginalne dokumenty tax free otrzymane od podróżnych, a wystawione uprzednio przez tego sprzedawcę, po ich zweryfikowaniu pod kątem poprawności, potwierdzenia eksportu i kompletności danych. Następnie sprzedawca stosuje 0-proc. stawkę VAT do sprzedaży wykazanej na tych dokumentach, a kwotę VAT otrzymaną przy sprzedaży od podróżnego płaci pośrednikowi. Jest to operacja neutralna finansowo dla sprzedawcy. Oczywiście sprzedawca dokonuje zapłaty na konto bankowe pośrednika.

Współpraca między sprzedawcą i firmą pośredniczcą w zasadzie nie uległa zmianie. Mamy więcej czasu na wypłatę podatku podróżnemu i na dostarczenie sprzedawcom zweryfikowanych dokumentów. Po likwidacji urzędowego wzoru wprowadzamy też nowy dokument tax free, którego forma będzie bardziej zbliżona do dokumentów z innych krajów.

Szkoda, że ustawodawca oparł rozporządzenie zawierające listę minimalnych danych, które powinien zawierać dokument tax free, na poprzednim wzorze. Nie było też żadnych konsultacji w tym zakresie, a projekt rozporządzenia został opublikowany kilka dni przed wprowadzeniem w życie. W efekcie ciągle, niestety, dokument musi spełniać wymogi, które dla właściwego dokumentowania transakcji tax free są zbędne merytorycznie, tj. wyliczenia takie jak na fakturze VAT. To utrudnia wystawianie przez sprzedawców dokumentu oraz jego weryfikację. Niemniej jednak nowy dokument tax free ułatwia skorzystanie z rozwiązań informatycznych przy jego wystawianiu i wypłacie podatku.

Niestety tak. Są to problemy, które były widoczne już w momencie ogłoszenia tekstu nowelizacji. Wynikają one głównie z tego, że ostatecznie wprowadzone w życie rozwiązania obejmują jedynie część propozycji zawartych pierwotnie w projekcie komisyjnym, który kompleksowo rozwiązywał problemy i spajał logicznie wszystkie najistotniejsze aspekty uługi tax free. Ostatecznie resort finansów, konsekwentnie od 11 lat sprzeciwiający się usprawnieniom w tax free, na ostatnim etapie prac legislacyjnych pozostawił w niezmienionym kształcie wiele obowiązujących dotychczas rozwiązań, które utrudniają świadczenie, a także korzystanie z usługi tax free.

Przykładowo wypłaty podatku podróżnym (uprawnieni do tax free są wyłącznie podróżni spoza Uni Europejskiej) dalej można dokonywać wyłącznie w polskich złotych. Natomiast do zwrotów bezgotówkowych dodano obowiązek dokumentowania przez srzedawcę zapłaty podatku przed zastosowaniem 0-proc. stawki VAT. Jako argument za pozostawieniem wypłat jedynie w polskich złotych resort finansów podał, w jednym z uzasadnień swojego stanowiska w sprawie zmian w tax free, ochronę podróżnych przed kosztami przewalutowania wypłaty. Nie jest więc jasne, czy złote powinny opuścić rachunek bankowy wypłacającego, czy znaleźć się skutecznie na rachunku podróżnego. Przecież podróżni spoza UE co do zasady nie posiadają kont bankowych w złotych. W przypadku małych kwot przy przelewie bankowym z konta złotowego np. na konto w jenach, podróżny mógłby nic lub prawie nic nie otrzymać po przewalutowaniu i potrąceniu przez bank kosztów obsługi transakcji poza UE. W znowelizwoanej ustawie nie ma defnicji momentu zapłaty podatku podróżnemu, brak też jasnych procedur w przypadku zapłaty nieskutecznej, np. z powodu błędnego numeru rachunku podróżnego. Nie ma też przepisów, które określałyby, w jaki sposób sprzedawca ma dokumentować wypłatę w formie bezgotówkowej dokonanej przez pośrednika.

Wątpliwości te podzielają eksperci z Krajowej Informacji Podatkowej. Ze względu na bezpieczeństwo naszych klientów i brak jednoznacznych podstaw prawnych do wprowadzenia zmian w naszym systemie wypłat Global Blue będzie kontynuował wypłaty tylko w gotówce. Istotna zmiana systemu polegająca na wprowadzeniu zwrotów bezgotówkowych wiąże się z istotnymi kosztami i zmianami procedur u sprzedawców w całej Polsce i jednostkach dokonujących refundacji na świecie. Niestety, nie możemy tego zrobić przy stanie prawnym budzącym tyle podstawowych zastrzeżeń i przy ciągle ograniczonym ustawowo prawie do prowadzenia zwrotu podatku jako pośrednik. Także wydłużenie do dwóch lat zaświadczenia ministra finansów niezbędnego do prowadzenia działalności w żadnym razie nie rozwiązuje tego problemu. Wydaje się on jeszcze bardziej rażący w obliczu projektowanej ustawy deregulacyjnej i ogólnego trendu do walki z nadmierną biurokracją.

Wprowadzenie wszystkich przepisów zaproponowanych w komisyjnym projekcie rozwiązałoby te problemy z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych usługą tax free. Rozliczenia między uczestnikami transakcji tax free, tak jak w przypadku innych transakcji handlowych na wolnym rynku, powinny się odbywać zgodnie z umowami między nimi, a nie na podstawie ustawy o VAT. Wówczas można byłoby optymalizować koszty transakcji przez wybór waluty wypłaty, jej formy i terminu. Podróżny miałby bezpośredni wpływ na sposób wypłaty. Wyjaśnianie turystom z innych kontynentów, dlaczego refundacje otrzymują tylko w złotych, nawet jeżeli w sklepie zapłacili za zakupy np. w euro, jest naprawdę niewdzięcznym zadaniem.

Trudno jest znaleźć uzasadnienie dla tak drastycznego ograniczenia działalności firm pośredniczących w zwrocie podatku podróżnym. Kaucja gwarancyjna w wysokości 5 mln zł, długa lista urzędowych zaświadczeń, a zwłaszcza niejasne procedury występowania o kolejne zaświadczenia ministra finansów czynią z tej działalności prawdziwy ewenement. Stawkę 0 proc. VAT od transakcji tax free stosuje przecież sprzedawca, i to po spełnieniu takich samych wymogów niezależnie od tego, czy zwrotu dokonał samodzielnie, czy też przez pośrednika. Firmy pośredniczące powinny móc funkcjonować na takich samych wolnorynkowych zasadach jak inne podmioty. Przede wszystkim należałoby znieść obowiązek uzyskiwania unikatowego w swoim brzmieniu zaświadczenia ministra finansów do prowadzenia działalności w zakresie pośrednictwa w zwrocie VAT.

@RY1@i02/2011/093/i02.2011.093.086.012a.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Jolanta Golińczak dyrektor zarządzająca w Global Blue Polska Sp. z o.o.

Not. Magdalena Majkowska

Art. 126 - 130 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).