Trudne rozliczenia VAT z przełomu roku

Kłopotliwe może się okazać rozliczanie zaliczek oraz przedpłat otrzymanych w 2010 r., gdy obowiązywały stare przepisy podatkowe. Dotyczy to zwłaszcza podatników, którzy otrzymali zaliczkę w grudniu 2010 r., a w styczniu 2011 r. dostali resztę kwoty należnej z tytułu przeprowadzonej transakcji. Ustawodawca wprowadził jednak wiele przepisów regulujących kwestie opodatkowania i stosowania stawek VAT w okresie przejściowym.

Obowiązujące od 1 stycznia 2011 r. nowe stawki nie zawsze mają zastosowanie do transakcji, które w pewnym zakresie miały miejsce w 2010 r. W takiej sytuacji do zaliczki, jak i przedpłaty otrzymanej np. w grudniu 2010 r. podatnik powinien zastosować starą stawkę VAT, np. 22 proc., natomiast do pozostałej kwoty otrzymanej z tytułu transakcji w 2011 r. należy zastosować nową stawkę, np. 23 proc.

Wątpliwości może też wywołać sytuacja podatnika, który prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną stawką VAT w wysokości 22 proc. Załóżmy, że w grudniu 2010 r. otrzymał zaliczkę (lub przedpłatę) w wysokości 50 tys. zł, a w lutym 2011 r. dostanie 100 tys. zł jako pozostałą część kwoty należnej z tytułu transakcji. W omawianej sytuacji podatnik powinien do zaliczki 50 tys. zł zastosować starą stawkę podatku (22 proc.), natomiast do kwoty 100 tys. zł nową stawkę (23 proc.).

Prześledźmy to na przykładzie firmy, która do końca 2010 r. była czynnym podatnikiem VAT, a od 1 stycznia 2011 r. wybrała zwolnienie podmiotowe. Załóżmy, że w 2010 r. przyjęła 20 tys. zł zaliczki za usługi, które zostaną wykonane w 2011 r. Całość wynagrodzenia ustalono na 60 tys. zł netto. W takiej sytuacji podatnik był zobligowany do wystawienia faktury VAT, w której wobec wspomnianych 20 tys. zł zastosował stawkę 22 proc. Zgodnie z przepisami przejściowymi należy wobec otrzymanej zaliczki zastosować stawkę z momentu jej przyjęcia, bez względu na czas wykonania zlecenia, czyli 22 proc. Natomiast wobec 40 tys. zł, otrzymanych tytułem pozostałej kwoty należnej z tytułu wykonania usługi, firma nie będzie odprowadzać VAT. Zgodnie z ustawą o VAT podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego nie ma obowiązku wystawiania faktur. W związku z tym, interpretując przepisy w sposób literalny, podatnik nie będzie miał obowiązku wystawienia faktury w odniesieniu do 40 tys. zł. Jednak, dla przejrzystości, podatnik może wystawić fakturę uwzględniającą zarówno kwotę zwolnioną (40 tys. zł), jak i kwotę zaliczki, która została opodatkowana.

Podatnik, który do 1 stycznia 2011 r. korzystał ze zwolnienia podmiotowego, a następnie z niego zrezygnował, będzie zobligowany na 40 tys. zł wystawić fakturę, stosując odpowiednią stawkę podatku. Problematyczne jest to, czy na fakturze należy wykazać kwotę zaliczki, która korzystała ze zwolnienia. Dla klarowności sytuacji podatnik może uwzględnić kwotę zaliczki 20 tys. zł, wpisując w odpowiednią rubrykę "zw". Jest to zabieg techniczny, porządkujący całą sytuację.

Przy okazji każdej istotnej zmiany przepisów prawa podatkowego warto sięgnąć do przepisów intertemporalnych, które wskazują, czy i w jakim zakresie do danej sytuacji stosować przepisy ustawy zmienianej, czy nowej. Publikowane przez różne wydawnictwa i portale internetowe ujednolicone wersje ustaw nie zawsze takie przepisy zawierają, więc korzystając z tych źródeł należy zachować szczególną ostrożność.

Dobrym rozwiązaniem byłoby także przyjęcie jednolitego tekstu ustawy o VAT. Ułatwiłoby to życie zarówno podatnikom, jak i urzędnikom. Pozwoliłoby też uniknąć wielu problemów, za które w ostatecznym rozrachunku najczęściej odpowiedzialni są podatnicy.

@RY1@i02/2011/023/i02.2011.023.130.004a.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Piotr Świniarski, aplikant adwokacki w kancelarii prawnej K&L Gates Jamka Sp. k.

ROZMAWIAŁ STANISŁAW FURJAN