Z podatku zwolnione są usługi świadczone przez Pocztę Polską

Usługi pocztowe spełniające wymogi ustawowe podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług. Od 2011 roku na skutek nowelizacji przepisów ustawy o VAT zmianie uległa konstrukcja zwolnienia z VAT dotycząca usług pocztowych. Powinno to rozwiązać dotychczasowe problemy związane z jego stosowaniem.

Od początku tego roku nie funkcjonuje już załącznik nr 4 do ustawy o VAT, który zawierał katalog usług zwolnionych z tego podatku i skonstruowany był na zasadzie odesłań do Polskiej Klasyfikacji Wyborów i Usług (PKWiU). Obecnie na potrzeby określania usług zwolnionych klasyfikacja statystyczna w ogóle nie znajduje już zastosowania. Zamiast tego obowiązują opisowe definicje usług, które objęte są preferencją podatkową. Wprowadzenie tych zmian miało na celu osiągnięcie zgodności zakresu usług zwolnionych z VAT z przepisami dyrektywy 2006/112/WE.

Odpowiednie regulacje określające zakres stosowanych zwolnień umieszczone zostały bezpośrednio w art. 43 ustawy o VAT. W przepisie tym dodano nowe punkty, w których wprowadza się zwolnienia z podatku dla określonych czynności, w tym usług pocztowych. I tak, nowy pkt 17 dodany do art. 43 ust. 1 ustawy o VAT przewiduje zwolnienie dla świadczenia usług pocztowych oraz dostaw towarów ściśle z tymi usługami związanych, które są realizowane przez operatora zobowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych.

Podstawą w dyrektywie 2006/112/WE dla tego zwolnienia jest art. 132 ust. 1 lit. a (świadczenie usług przez pocztę państwową i dostawa towarów z tymi usługami związana, z wyjątkiem przewozu osób i usług telekomunikacyjnych). Do końca 2010 r., zgodnie z poz. 2 załącznika nr 4 do ustawy o VAT, zwolnione z podatku były usługi świadczone przez pocztę państwową, klasyfikowane według PKWiU w grupowaniu 64.11.

Przepisy obowiązujące do końca 2010 r. powodowały liczne problemy interpretacyjne odnośnie do zakresu podmiotów i usług, które korzystały ze zwolnienia dotyczącego usług pocztowych. Wynikały one głównie z braku zdefiniowania w przepisach pojęcia poczty państwowej.

Wyjaśnijmy, że zgodnie z obowiązującym art. 46 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1159 z późn. zm.) obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego powierzony został Poczcie Polskiej SA. Dawniej funkcjonowało Przedsiębiorstwo Państwowe Poczta Polska. Na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej Poczta Polska - Poczta Polska Spółka Akcyjna wstąpiła we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była Poczta Polska, bez względu na charakter prawny tych stosunków. W związku z tym, w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorstwa, nie istniała potrzeba zmiany treści poz. 2 zał. nr 4 do ustawy o VAT.

Jednak w związku ze świadczeniem usług pocztowych zarówno przez Pocztę Polską SA (będącą operatorem publicznym), jak i innych operatorów (operatorów prywatnych) świadczących tożsame usługi dochodziło do istotnych rozbieżności w stosowaniu zwolnienia z VAT. Poczta Polska, zgodnie z ustawą o VAT, korzystała i korzysta ze zwolnienia z VAT odnośnie do wszystkich usług pocztowych przez siebie świadczonych. W praktyce powstawały natomiast wątpliwości, czy operatorzy prywatni mogą korzystać ze zwolnienia w oparciu o dyrektywę i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości UE) tylko do usług zaliczanych do tzw. powszechnych usług pocztowych. Natomiast świadczenie innych usług niż usługi powszechne podlega opodatkowaniu VAT niezależnie od tego, przez kogo są świadczone.

Konstrukcja systemu podatku od wartości dodanej w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlega ścisłej harmonizacji. Z tych względów również polskie przepisy dotyczące VAT muszą być zgodne z przepisami wspólnotowymi, w szczególności z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE. Regulacje unijne uniemożliwiają państwom członkowskim UE dowolne kształtowanie wysokości stawek podatkowych i zwolnień z podatku.

Obecnie w wyniku nowelizacji ustawy o VAT jej przepisy wyraźnie wskazują, że zwolnieniem z podatku objęte są wyłącznie usługi pocztowe oraz dostawa towarów ściśle z tymi usługami związana, pod warunkiem że są realizowane przez operatora zobowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Jak wynika z uzasadnienia do nowelizacji ustawy o VAT oraz z analizy przepisów dotyczących powszechnych usług pocztowych, ze zwolnienia w Polsce korzystać będzie tylko publiczny operator pocztowy.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług przez usługi pocztowe rozumie się usługi obejmujące przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych. W art. 3 ust. 3 tej dyrektywy określono, że państwa członkowskie podejmą działania w celu zapewnienia, że świadczenie usługi powszechnej jest gwarantowane nie mniej niż pięć dni roboczych w tygodniu, poza okolicznościami lub warunkami geograficznymi uważanymi za wyjątkowe, i że jako minimum obejmuje:

● jedno przyjmowanie,

● jedno doręczenie do domu lub siedziby każdej osoby fizycznej lub prawnej lub - w wyniku odstępstwa - na podstawie warunków ustalonych przez krajowy organ regulacyjny - jedno doręczenie do odpowiednich instalacji.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 4 dyrektywy każde państwo członkowskie podejmie działania konieczne do zapewnienia, by usługi powszechne obejmowały przynajmniej następujące świadczenia:

● przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych do 2 kg,

● przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie paczek pocztowych do 10 kg (na podstawie ust. 5 limit ten może zostać podwyższony),

● usługi obejmujące przesyłki polecone i przesyłki wartościowe.

Należy zatem przyjąć, że przez usługi powszechne, które podlegają zwolnieniu od VAT, należy rozumieć usługi pocztowe świadczone w określonym reżimie przez wyznaczonego operatora. Tymczasem zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy z 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe to operator publiczny jest operatorem obowiązanym do świadczenia powszechnych usług pocztowych.

Jak tłumaczyło Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską z września 2010 r. (nr 17667/10), obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego, zgodnie z art. 46 ust. 2 prawa pocztowego, został powierzony Poczcie Polskiej SA. W opinii resortu inni operatorzy nie spełniają wymogów określonych art. 3 pkt 12 prawa pocztowego, a zatem nie mogą korzystać przy świadczeniu powszechnych usług pocztowych ze zwolnienia z podatku.

W wyroku C-357/07 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że pojęcie publicznych służb pocztowych zawarte w art. 13 część A ust. 1 lit. a szóstej dyrektywy (obecnie obowiązujący art. 132 ust. 1 lit. a dyrektywy Rady 2006/ 112/WE) należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono operatorów publicznych lub prywatnych, którzy zobowiążą się do zapewnienia w danym państwie członkowskim całości lub części powszechnych usług pocztowych. Jak podkreśliło MF w odpowiedzi na interpelację, zadanie polegające na zagwarantowaniu dostępu do całej infrastruktury pocztowej niezbędnej do prawidłowego wykonywania nałożonych zadań leżących w interesie publicznym w Polsce w całości wypełnia jedynie operator publiczny, którym jest Poczta Polska SA (operator wyznaczony do świadczenia usług powszechnych, który musi zachować warunki przewidziane dla tych usług).

Uznać należy, że wnioski te pozostają aktualne pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. Nowelizacja ustawy o VAT potwierdza, że zwolnieniem objęte są wyłącznie podmioty zdolne do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Natomiast w opinii resortu finansów wymogi dotyczące świadczenia takich usług spełnia jedynie publiczny operator pocztowy. Oznacza to, że usługi pocztowe świadczone przez pozostałych operatorów, jako niewymienione w przepisach określających zakres stosowania obniżonych stawek i zwolnienia z podatku w ustawie o VAT i aktach wykonawczych do niej, podlegają opodatkowaniu według podstawowej stawki VAT. Od 1 stycznia 2011 r. wzrosła ona z 22 proc. do 23 proc.

Na skutek nowelizacji ustawy o VAT, która obowiązuje od 1 stycznia 2011 r., w ustawie o VAT odstąpiono od identyfikowania za pomocą klasyfikacji statystycznych czynności zwolnionych z podatku

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ustawa z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 226, poz. 1476).