Faktura wystawiona przez zagranicznego kontrahenta nie powinna zawierać podatku

Wiele polskich firm zawiera transakcje z partnerami zagranicznymi. Są wśród nich i tacy, którzy legitymują się polskim NIP. Jak prawidłowo powinno się rozliczyć taką transakcję? Wyjaśnimy to na przykładzie.

- Spółka BETA kupiła towar przez internet od kontrahenta mającego siedzibę w Austrii, lecz legitymującego się polskim NIP. Towar został wysłany z Austrii, a kontrahent wystawił fakturę w złotych, opodatkowując dostawę według stawki 23-proc. Czy faktura ta jest prawidłowa?

Zasadniczo faktury od kontrahentów zagranicznych nie zawierają kwoty podatku. Podatek rozliczany jest przez nabywców w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru (WNT) lub importu usług.

Decyduje siedziba

W rozpatrywanym przykładzie kontrahent posiada jednak NIP-PL i dostawę opodatkował w Polsce. Takie działanie jest prawidłowe, jeśli kontrahent zagraniczny posiada w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Wówczas nabywca towaru traktuje ten zakup analogicznie jak zakup od kontrahenta polskiego. Podatek od towarów i usług naliczony z faktury będzie zatem podlegał odliczeniu na zasadach ogólnych, czyli gdy istnieje związek wydatku z czynnościami opodatkowanymi.

Natomiast jeżeli dokonujący dostawy nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski, powinien wystawić fakturę bez podatku. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej ustawa o VAT) podatnik taki nie rozlicza VAT. Dotyczy to również sytuacji, gdy kontrahent jest w Polsce zarejestrowany na potrzeby VAT. Jeżeli zatem dostawca błędnie opodatkował transakcję w Polsce, wykazując na fakturze kwotę podatku od towarów i usług, nabywca powinien zwrócić się do sprzedawcy o wystawienie faktury korygującej. Jeżeli kontrahent odmówiłby wystawienia faktury korygującej, pociągnie to za sobą negatywne konsekwencje podatkowe. W takim przypadku nabywca nie będzie mógł odliczyć VAT naliczonego wykazanego w tej fakturze (art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy o VAT).

Obowiązki nabywcy

Błędne opodatkowanie dostawy przez kontrahenta nie zwolni nabywcy z obowiązku rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru. Oznacza to, że sprzedaż będzie opodatkowana podwójnie - raz przez kontrahenta zagranicznego, a drugi raz - przez nabywcę z Polski. Za podstawę opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru należy przyjąć kwotę brutto wykazaną w fakturze otrzymanej od kontrahenta. Podstawą opodatkowania WNT jest bowiem zasadniczo kwota, jaką nabywający jest obowiązany zapłacić (art. 31 ust. 1 ustawy o VAT). [przykład 1]

WNT dokumentuje się fakturą wewnętrzną. VAT należny wykazany w tej fakturze przekształca się w VAT naliczony podlegający odliczeniu, jeżeli wydatek związany jest z wykonywaniem czynności opodatkowanych, co powoduje, że transakcja ta jest neutralna podatkowo. Ale uwaga, nie dotyczy to sytuacji, gdy sprzedaż dokonywana jest w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju.

Dla celów podatku dochodowego kosztem podatkowym będzie mogła być wartość brutto wykazana w fakturze od kontrahenta. Zasadniczo kwota podatku naliczonego nie może być kosztem podatkowym, jednak nie dotyczy to sytuacji, gdy zgodnie z przepisami ustawy o VAT podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT (art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Nie ma przy tym znaczenia, że transakcja została przez kontrahenta nieprawidłowo opodatkowana VAT.

Moment ujęcia wydatku w kosztach uzależniony jest od przedmiotu zakupu (towar handlowy, wyposażenie lub środek trwały), a także rodzaju ewidencji prowadzonej przez podatnika (księgi rachunkowe lub podatkowa księga przychodów i rozchodów). Momentem ujęcia w kosztach zakupu towaru handlowego będzie moment sprzedaży tego towaru (jeżeli podatnik prowadzi księgi rachunkowe), a wydatek na zakup środka trwałego będzie kosztem poprzez odpisy amortyzacyjne (chyba że szczególne regulacje umożliwiają zaliczenie wydatku w koszty jednorazowo, np. w momencie oddania składnika majątku do używania).

Sprzedaż wysyłkowa

W omawianym przypadku zakupu dokonano przez internet, zatem powstaje pytanie, czy doszło tu do sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju?

W myśl art. 2 pkt 24 ustawy o VAT przez sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju rozumie się dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika VAT lub na jego rzecz z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, które jest państwem przeznaczenia dla wysyłanego lub transportowanego towaru, pod warunkiem że dostawa jest dokonywana na rzecz:

a) podatnika lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem VAT, którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, lub

b) innego niż wymieniony w lit. a podmiotu niebędącego podatnikiem VAT, niemającego obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. [przykład 2]

Zasadniczo sprzedaż wysyłkowa opodatkowana jest w kraju kontrahenta unijnego. Jednak w przypadku gdy wartość tej sprzedaży przekracza 160 000 zł rocznie, powinna być opodatkowana w Polsce. Może być również opodatkowana w Polsce, gdy sprzedaż nie przekracza ww. limitu, a kontrahent (sprzedawca unijny) podejmie decyzję o opodatkowaniu sprzedaży w kraju nabywcy i w odpowiednim terminie pisemnie zawiadomi o tym naczelnika urzędu skarbowego (art. 24 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług).

Jeżeli zatem zakupu dokonał np. podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT, który nie ma obowiązku rozliczania WNT, a sprzedawca unijny opodatkowuje sprzedaż wysyłkową w Polsce, to wystawienie faktury przez kontrahenta z kwotą podatku od towarów i usług oraz z polskim NIP należałoby uznać za prawidłowe.

Ważne

W przypadku gdy nabywcą jest czynny podatnik VAT, nie dochodzi do sprzedaży wysyłkowej. Takie podmioty zobowiązane są generalnie do rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów

Ważne

W przypadku sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju nabywca (np. podatnik zwolniony podmiotowo z VAT) nie ma obowiązku rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru

PRZYKŁAD 1

Rozliczenie przy WNT

Firma prowadzi sprzedaż materiałów budowlanych. W październiku nabyła materiały budowlane od hiszpańskiego kontrahenta (glazurę, gres, klej, fugi itp.). Kontrahent wystawił fakturę z datą 12 października na kwotę 5200 euro i zastosował do niej 0-proc. stawkę VAT. Sprzedawca dostarczył towar własnym środkiem transportu i obciążył firmę kosztami transportu, wystawiając fakturę na kwotę 900 euro. Fakturę tę wystawił 15 października. W tej sytuacji obowiązek podatkowy powstał w dniu wystawienia faktury przez sprzedawcę dokumentującej dostawę towaru, tj. 12 października.

PRZYKŁAD 2

Różni odbiorcy

Firma posługująca się NIP-PL prowadzi sprzedaż wysyłkową zamawianych towarów przez internet do krajów Wspólnoty. Odbiorcami wyrobów są następujący nabywcy:

● podatnicy podatku od wartości dodanej podający swój NIP-UE,

● podatnicy podatku od wartości dodanej niezidentyfikowani na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych,

● osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.

W pierwszym przypadku firma powinna rozpoznać dostawę jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (WDT) i opodatkować ją 0-proc. stawką VAT (przy posiadaniu odpowiednich dokumentów). Podatek od transakcji rozliczy nabywca towarów. W dwóch pozostałych sytuacjach będzie to dostawa wysyłkowa z terytorium kraju (a nie WDT). Do jej opodatkowania firma powinna zastosować stawki VAT właściwe dla sprzedaży towaru w kraju, czyli odpowiednio 23, 8 lub 5 proc. Wprawdzie w drugiej z wymienionych sytuacji nabywca jest płatnikiem podatku od wartości dodanej, ale nie jest zidentyfikowany na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych (nie podał firmie wymaganego NIP-UE). Jego status pozbawia zatem firmę prawa do opodatkowania dostawy 0-proc. stawką VAT z tytułu uznania jej za WDT.

Katarzyna Czajkowska-Matosiuk

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 24, art. 17 ust. 2, art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a, art. 24 ust. 4, art. 31 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).