Jak skorzystać z ulgi na złe długi w przypadku korekty faktury

1 Czym jest ulga na złe długi?

Ulga na złe długi to potoczna nazwa korekty VAT należnego w stosunku do nieściągalnych wierzytelności. Jest to narzędzie, które ustawa o VAT daje podatnikowi, w przypadku gdy jego kontrahent nie wywiązuje się z płatności.

Konstrukcja podatku od towarów i usług jest oparta na zasadzie memoriałowej. Oznacza to, że podatnik musi płacić podatek, jeżeli nastąpiło zdarzenie podlegające opodatkowaniu. Takim zdarzeniem w ustawie o VAT jest dostawa towarów za wynagrodzeniem lub świadczenie usług za wynagrodzeniem na terytorium kraju. Jednak fakt otrzymania lub nieotrzymania wynagrodzenia z tytułu wykonanej sprzedaży nie ma zasadniczo znaczenia dla określania skutków podatkowych w VAT. Podatnik ponosi więc ryzyko konieczności zapłaty należnego VAT do urzędu skarbowego nawet wówczas, gdy nie otrzymał wynagrodzenia ze sprzedaży. Jednocześnie jego kontrahent, który nie wywiązuje się z płatności, ma zasadniczo prawo do odliczenia tej kwoty podatku jako VAT naliczonego. Konstrukcja ulgi na złe długi ma na celu eliminację sytuacji, w której dłużnik niewywiązujący się z obowiązku zapłaty za zakupione towary lub usługi odnosi jednocześnie korzyść podatkową, odliczając naliczony VAT.

2 Kiedy można zastosować tego rodzaju ulgę?

Warto pamiętać, że nie każda niezapłacona faktura może być skorygowana przy zastosowaniu ulgi na złe długi. Ustawa o VAT precyzuje, że dotyczy ona wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona lub odpisana jako nieściągalna. Przepisy ustawy o VAT uznają nieściągalność wierzytelności za uprawdopodobnioną, jeżeli nie została ona uregulowana w ciągu 180 dni od terminu jej płatności, określonego w umowie lub na fakturze. Ponadto ma ona zastosowanie jedynie w stosunku do transakcji między podatnikami VAT czynnymi. Oznacza to, że w przypadku gdy z obowiązku zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi nie wywiązuje się konsument (osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej), ulga na złe długi nie ma zastosowania. Ustawa o VAT zawiera listę warunków dotyczących sprzedawcy, nabywcy i samej wierzytelności, które muszą być spełnione, aby procedura korekty należnego VAT mogła być przeprowadzona.

3 Jakie warunki stawia ustawa o VAT w zakresie stosowania ulgi na złe długi?

Zastosowanie ulgi na złe długi wymaga spełnienia warunków podmiotowych, czyli m.in. statusu podatnika VAT czynnego obu stron transakcji. Podmioty te nie mogą być podmiotami powiązanymi kapitałowo lub osobowo w rozumieniu przepisów omawianej ustawy. Ponadto liczne wymagania są stawiane wierzytelności, której nieściągalność jest uprawdopodobniona. Między innymi od końca roku, w którym została wystawiona faktura dokumentująca tę wierzytelność, nie może upłynąć więcej niż 2 lata. W momencie stosowania ulgi wierzytelność nie może być zbyta. Konieczne jest również spełnienie określonych wymogów proceduralnych. Jednym z nich jest warunek zawiadomienia dłużnika o zamiarze skorygowania należnego VAT.

4 Dlaczego wymagane jest zawiadomienie dłużnika?

Przede wszystkim przepisy ustawy o VAT dają dłużnikowi szansę na zapłatę zaległego wynagrodzenia. Jeżeli jednak nie zostanie ono zapłacone, wdrożona przez podatnika procedura korekty należnego VAT ma określone skutki dla VAT naliczonego po stronie dłużnika. Musi on więc mieć świadomość, że podatnik zamierza skorygować VAT należny na otrzymanej przez niego fakturze, a w konsekwencji będzie musiał dokonać analogicznej korekty VAT naliczonego. Ustawodawca przywiązuje dużą wagę do spełnienia przesłanki informowania. Jednoznacznie wskazuje, że jednym z warunków dokonania korekty jest uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru przez dłużnika zawiadomienia o zamiarze jej przeprowadzenia. Ponadto podatnik ma obowiązek zawiadomić dłużnika o fakcie przeprowadzenia korekty w terminie 7 dni od jej dokonania. Kopia zawiadomienia jest przesyłana również do urzędu skarbowego podatnika.

5 Czy nie lepiej byłoby w takiej sytuacji wystawić korektę faktury sprzedaży?

W sytuacji, w której miała miejsce dostawa towarów lub świadczenie usług, lecz nie zostało zapłacone wynagrodzenie z tego tytułu, zasadniczo nie ma podstaw do wystawiana faktury korygującej. Korygowanie podatku należnego z zastosowaniem ulgi na złe długi odbywa się bez konieczności wystawiania faktur korygujących. Pozwala to podatnikowi na zmniejszenie jego obciążeń podatkowych, a jednocześnie zachowuje prawo dochodzenia należnej kwoty wynagrodzenia. Naturalnie, jeżeli działanie to będzie skuteczne i dłużnik zapłaci część lub całość należnej kwoty, będzie to miało również konsekwencje w VAT.

6 Jakie to będą konsekwencje?

W okresie rozliczeniowym, w którym podatnik otrzyma część lub całość wynagrodzenia, uregulowanego w jakiejkolwiek formie, ma on obowiązek zwiększyć kwotę podatku należnego. Odpowiednio dłużnik ma prawo do zwiększenia kwoty naliczonego VAT za okres, w którym należność została przez niego uregulowana, w całości lub w części. Warto przy tym zaznaczyć, że w praktyce pojawia się wątpliwość interpretacyjna, czy zbycie wierzytelności może być uznane za formę jej uregulowania. Jak stwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 1 września 2011 r., nr IPPP1-443-889/11-2/JL, nieracjonalne ze strony ustawodawcy byłoby pozostawienie możliwości zbycia wierzytelności po dokonaniu korekty. Zbycie wierzytelności po skorzystaniu z ulgi stanowi niewątpliwą przesłankę do konieczności wykazania podatku należnego. W przeciwnym wypadku dochodziłoby do uzyskania nieuzasadnionej korzyści, tj. sytuacji, w których dostawa towarów lub świadczenie usług nie byłyby obciążone VAT". Inny pogląd w analogicznej sprawie przedstawił z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 listopada 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 444/10). Jak stwierdził sąd, zbycie wierzytelności nie jest tożsame z jej uregulowaniem, które jest przesłanką ponownej korekty i zwiększenia należnego VAT.

Warto przy tym podkreślić, że zmniejszanie przez dłużnika kwoty odliczonego VAT wskutek korekty w ramach ulgi na złe długi jest dokonywane w rozliczeniu za okres, w którym dokonane było to odliczenie. Tym samym po stronie dłużnika powstanie zaległość podatkowa, która powinna zostać uiszczona wraz z odsetkami. Późniejsze uiszczenie długu i ponowna korekta kwoty naliczonego VAT nie mają wpływu na zapłaconą wcześniej kwotę odsetek.

Jak skorzystać z ulgi

Sprawdź charakter wierzytelności

Należy ustalić, czy wierzytelność spełnia kryteria nieściągalnej, tzn. czy m.in. nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności.

Powiadom dłużnika

Podatnik, który chce skorzystać z ulgi, musi pisemnie powiadomić o tym dłużnika. Konieczne jest bowiem uzyskanie potwierdzenia odbioru przez dłużnika zawiadomienia.

Poczekaj na zapłatę

Wierzyciel powinien poczekać na zapłatę 14 dni od dnia otrzymania przez dłużnika zawiadomienia o zamiarze dokonania korekty.

Dokonaj korekty podatku

Jeśli zapłata nie nastąpiła, wierzyciel dokonuje korekty VAT należnego w rozliczeniu za okres, w którym upłynął dodatkowy termin na zapłatę. Składa więc do urzędu skarbowego korektę deklaracji podatkowej.

Zawiadom urząd i dłużnika

Podatnik wraz z korektą deklaracji podatkowej zawiadamia o niej swój urząd skarbowy i podaje kwotę korekty. Ponadto w ciągu 7 dni od dokonania korekty zawiadamia o tym dłużnika. Kopię zawiadomienia przesyła do właściwego dla podatnika urzędu skarbowego.

Możliwe zmiany

Ministerstwo Gospodarki w projekcie deregulacji 3.0. w zakresie skorzystania z ulgi na złe długi w VAT proponuje skrócenie terminu uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności ze 180 do 90 dni (projekt założeń do projektu ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce z 14 czerwca 2012 r. przekazany do konsultacji społecznych).

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.07100070e.802.jpg@RY2@

Materiały prasowe

Wojciech Kotowski, doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Rozmawiał Przemysław Molik

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).