Dokonane i porzucone przez najemcę nakłady z korektą czy bez

W praktyce zdarza się, że po zakończeniu umowy najmu najemca nieodpłatnie pozostawia w lokalu poniesione przez siebie nakłady. Często podatnicy nie zdają sobie sprawy, że wówczas powinni liczyć się z istotnymi konsekwencjami w zakresie VAT.

Pojawia się bowiem pytanie, czy nieodpłatne pozostawienie dokonywanych nakładów będzie podlegało opodatkowaniu VAT? W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że sprzedaż nakładów stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Idąc tym tropem, można zastanawiać się, czy nieodpłatne pozostawienie nakładów jest równoznaczne z nieodpłatnym świadczeniem usług. Takie podejście, o ile uzasadnione w pewnych przypadkach, wzbudza poważne wątpliwości. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, do uznania, że w określonym przypadku dochodzi do świadczenia usług, konieczne jest przede wszystkim ustalenie usługobiorcy (np. orzeczenie w sprawie C-384/95 Landbogen-Agrardienste GmbH & Co. KG). Konsekwentnie, w sytuacji gdy pozostawione nakłady nie przedstawiają żadnej wartości ekonomicznej dla wynajmującego, można argumentować, że brak jest beneficjenta potencjalnej usługi.

Gdybyśmy jednak doszli do wniosku, że będziemy mieli do czynienia z nieodpłatnym świadczeniem usług, pojawia się kolejna wątpliwość - czy są to usługi związane z działalnością gospodarczą podatnika, czy nie. W pierwszym przypadku podatnik nie będzie zmuszony do rozliczenia VAT w związku z nieodpłatnym pozostawieniem nakładów, w drugim - przeciwnie.

Kolejną kwestię stanowi ewentualna korekta podatku naliczonego, który podatnik odliczył w związku z ponoszonymi nakładami. Jeśli wartość nakładów przekroczyła 15 000 zł i podlegają one amortyzacji na podstawie przepisów o PIT lub CIT, podatnik znajduje się w okresie korekty przez kolejnych 5 lub 10 lat. Na podstawie art. 91 ust. 7 ustawy o VAT, jeżeli w okresie korekty nastąpi zmiana przeznaczenia wykorzystywanych przez podatnika środków trwałych (np. z działalności opodatkowanej na zwolnioną), powinien on dokonać korekty podatku naliczonego.

W świetle powyższego przepisu nasuwa się pytanie, czy nieodpłatne pozostawienie nakładów stanowi zmianę przeznaczenia powodującą konieczność korekty? Również w tym zakresie stanowisko organów podatkowych nie jest jednolite. Z niektórych interpretacji wynika, że nieodpłatne pozostawienie nakładów jest równoznaczne fizycznej likwidacji środka trwałego i nie wiąże się z obowiązkiem dokonania korekty podatku naliczonego (tak np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22 lutego 2011 r., nr IPPP2/443-961/10-3/KG), w innych organy podatkowe wskazują jednak, że czynność taka skutkuje korektą (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 7 marca 2011 r., nr IPPP1-443-1243/10-5/AS). Za obowiązkiem korekty opowiadają się także sądy administracyjne (np. NSA w wyroku z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 1352/11).

Najprostszym sposobem na uniknięcie wielu wątpliwości związanych z nieodpłatnym pozostawieniem nakładów w wynajmowanym lokalu wydaje się być rozwiązanie polegające na ustaleniu odpłatności za pozostawione nakłady. Sprzedaż opodatkowana VAT, w sytuacji gdy podatnik dokonał odliczenia podatku i wykorzystywał nakłady w prowadzonej działalności, nie wiąże się bowiem z obowiązkiem korekty. Gdy rozwiązanie takie nie wchodzi jednak w grę, a wartość nakładów jest istotna, wskazane byłoby wystąpienie z wnioskiem do ministra finansów o wydanie interpretacji indywidualnej.

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.07100020b.802.jpg@RY2@

Aleksandra Woś doradca podatkowy, starszy asystent w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Aleksandra Woś

doradca podatkowy, starszy asystent w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy