Poradnia podatkowa

● W jakiej sytuacji przedsiębiorca sam sobie potwierdzi korekty

● Czy można odliczyć wydatki na zakwaterowanie pracowników

● Kiedy dopłata podwyższa podstawę opodatkowania

● Jak rozlicza się mały podatnik

● Jaka jest stawka na montaż rolet

● Czy kara umowna wymaga udokumentowania

● Kiedy od pożyczki nie trzeba płacić podatku

W przypadku importu usług podatnikiem z tytułu takiej transakcji jest nabywca usługi. W takim przypadku zasadą jest, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy. W konsekwencji takie transakcje są neutralne na gruncie VAT, gdyż nabywca, który jest również zobowiązany do rozliczenia podatku należnego, w tym samym okresie rozliczeniowym dokonuje także odliczenia podatku naliczonego.

Podatnik, czyli usługobiorca, wystawia faktury wewnętrzne zgodnie z art. 106 ust. 7 ustawy o VAT. Zgodnie z ogólnymi przepisami o VAT w razie udzielenia rabatu lub stwierdzenia pomyłki w cenie podatnik jest zobowiązany do wystawienia faktury korygującej. Ta reguła ma także zastosowanie do wystawiania korekt faktur wewnętrznych. Ustawa o VAT nie zawiera jednak szczególnych przepisów regulujących kwestię rozliczenia korekt faktur wewnętrznych w deklaracjach VAT. Natomiast zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 29 ust. 4a ustawy o VAT, w przypadku gdy podstawa opodatkowania ulega zmniejszeniu w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze, obniżenia podstawy opodatkowania podatnik dokonuje pod warunkiem posiadania, przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługi otrzymał korektę faktury, potwierdzenia otrzymania korekty faktury przez nabywcę towaru lub usługi, dla którego wystawiono fakturę. Uzyskanie potwierdzenia po terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy uprawnia do uwzględnienia korekty faktury za okres rozliczeniowy, w którym potwierdzenie to uzyskano.

W przypadku faktur wewnętrznych ich wystawca jest jednocześnie nabywcą usługi, stąd absurdalne byłoby stosowanie w stosunku do niego wymogu, aby sam sobie przesyłał potwierdzenie otrzymania korekty faktury wewnętrznej. Należy więc uznać, że w takiej sytuacji moment wystawienia faktury wewnętrznej jest jednocześnie momentem jej otrzymania przez nabywcę. W sytuacji zatem zmniejszenia kwoty należnej kontrahentowi przedsiębiorca powinien wystawić faktury korygujące (zmniejszające podstawę opodatkowania) do uprzednio wystawionych faktur wewnętrznych dokumentujących import usług. Następnie będzie uprawniony do obniżenia kwoty VAT należnego objętego tą korektą w deklaracji za miesiąc, w którym korekty faktur wewnętrznych zostały wystawione. Potwierdził to m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 28 lutego 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 1940/07).

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 29 ust. 4a, art. 106 ust. 7, art. 28b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Par. 13 - 14, par. 24 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).

Podatnicy VAT mają prawo do obniżania kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów lub usług wykorzystywanych w działalności opodatkowanej tym podatkiem, przy czym związek ten może być bezpośredni lub pośredni. Do wydatków tej drugiej kategorii należy zaliczyć opisane koszty, ponoszone w celu zapewnienia zakwaterowania pracownikom. Firma ma zatem prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakup usług zakwaterowania.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe są zwolnione z opodatkowania. Zasada ta nie obowiązuje, gdy umowy najmu zawiera przedsiębiorca. W opisanym przypadku pracodawca - firma - nie realizuje swojego osobistego celu mieszkaniowego, lecz dopiero udostępnia wynajęte lokale pracownikom. Zatem w takim wypadku, gdy najemcą jest podmiot gospodarczy, prawidłowo stosowana jest podstawowa stawka VAT do transakcji najmu przez firmę lokali mieszkalnych i kwater. Stanowisko takie potwierdzają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach (por. m.in. ubiegłoroczne interpretacje dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, nr IPPP3/443-1092/11-2/KT, nr IPPP3/443-173/11-2/JF).

Warto również zwrócić uwagę na sytuację, w której sam pracodawca świadczy usługi zakwaterowania na rzecz pracowników. Taka usługa mieści się w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług z 2008 r. pod pozycją 55.90.12.0 "Pozostałe usługi związane z zakwaterowaniem". Ujęto tu również usługi świadczone przez hotele pracownicze. Takie usługi, zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy o VAT (poz. 163), objęte są obniżoną stawką VAT. Oznacza to, że usługi zakwaterowania dla pracowników pracodawca powinien objąć stawką VAT w wysokości 8 proc.

Podstawa prawna

Art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Mały podatnik, rozliczając się metodą kasową, rozpoznaje obowiązek podatkowy na szczególnych zasadach. Obowiązek zapłaty VAT należnego powstaje u niego nie z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, lecz z dniem uregulowania przez kontrahenta całości lub części należności za sprzedane towary lub świadczone usługi. Dzięki temu odprowadza on VAT należny do urzędu skarbowego dopiero po otrzymaniu płatności, co ogranicza ryzyko utraty płynności finansowej w małej firmie. Ustawodawca wprowadza jednak tutaj istotne ograniczenie. Obowiązek podatkowy nie może powstać później niż 90. dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Trzeba jednak podkreślić, że w przypadku otrzymania zapłaty przed wydaniem towarów lub wykonaniem usługi obowiązek podatkowy również powstanie. Natomiast uregulowanie należności w części będzie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego tylko w tej części. W konsekwencji jeżeli podatnik otrzyma przed upływem 90 dni tyko część należności, to obowiązek podatkowy powstanie u niego w dniu uregulowania przez kontrahenta tej części. Natomiast obowiązek podatkowy co do pozostałej części powstanie najpóźniej w 90. dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Podstawą opodatkowania VAT jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Obrót ten zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze pomniejszone o kwotę należnego podatku. Przepis ten ma jednak zastosowanie tylko w sytuacji, gdy dopłata ma bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Ten bezpośredni wpływ na cenę występuje z pewnością w sytuacji, gdy podmiot trzeci dopłaca wprost do ceny świadczonej przez przedsiębiorcę usługi lub dostarczonego towaru.

Z pytania wynika, że otrzymana dopłata (dotacja) przeznaczona jest bezpośrednio na dofinansowanie wartości netto ceny miesięcznych biletów szkolnych. Dopłata ta pozwala tym samym na zachowanie ceny szkolnego biletu na niższym poziomie. W konsekwencji otrzymana dopłata stanowi obok ceny element podstawy opodatkowania z tytułu dostawy świadczonych usług. Natomiast w przypadku dotacji (dopłat), które nie mają wpływu na cenę lub mają wpływ jedynie pośredni, nie są one doliczane do podstawy opodatkowania (np. dotacja do ogólnych kosztów działalności podatnika).

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym stosuje się 8-proc. stawkę VAT. Zasadniczo chodzi tu o domy jednorodzinne, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 mkw., oraz mieszkania do 150 mkw. Zatem przy określaniu właściwej stawki VAT decydujące znaczenie ma ustalenie, czy czynność wykonywana przez podatnika mieści się w zakresie dostawy, budowy, remontu, modernizacji, przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

Jednak, jak podkreślają organy podatkowe, sama usługa montażu czy też instalacja poszczególnych towarów nie może być traktowana jako remont lub modernizacja. Dopiero w połączeniu z zespołem innych czynności, w wyniku których podnosi się bądź też przywraca poprzedni stan faktyczny czy wartość użytkową budynku lub lokalu, usługę taką można traktować jako usługę budowy, remontu, modernizacji lub przebudowy, o których mowa w ustawie o VAT. Jeżeli zatem zgodnie z opisem podatnika montaż rolet zewnętrznych podnosi tę wartość i jednocześnie jest dokonywany w obiektach budowlanych zaliczanych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym, to podatnik ma prawo do stosowania preferencyjnej 8-proc. stawki VAT.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 12 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Par. 7 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 73, poz. 392 z późn. zm.).

Dana czynność podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym między świadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Natomiast kara umowna regulowana przepisami ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) ma na celu naprawienie szkody wynikające z niewykonania zobowiązania czy też nienależytego wykonania zobowiązania. Ma więc charakter sankcyjny i odszkodowawczy zarazem. Kara umowna, jako wynikająca z niewywiązania się z umowy, nie stanowi zatem ekwiwalentu za świadczenie usług i tym samym zapłaty za usługę. W konsekwencji uznać należy, że kary umowne pełniące funkcję odszkodowawczą za poniesione straty nie mieszczą się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, i tym samym nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

Przepisy podatkowe nie przewidują możliwości wystawienia faktur korygujących, w sytuacji gdy usługa została wykonana, a nabywca tej usługi nie zapłacił całej należności, ponieważ jej odpowiednią część zaliczył na poczet kary umownej z tytułu nieterminowej realizacji inwestycji wynikającej z zawartej między stronami umowy. Oznacza to, że w opisanej sytuacji nie ma obowiązku wystawienia faktury korygującej.

Podstawa prawna

Art. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Udzielanie pożyczek przez podatnika VAT wiąże się z ich uznaniem za czynności podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu ich udzielenia czy statusu nabywcy. Jednak zarówno w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, jak i w rozporządzeniach wykonawczych do niej przewidziano możliwość zastosowania obniżonych stawek podatku, a nawet zwolnień z podatku. I tak, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, zwolnione z podatku są usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. Zwolnienie wyłączone jest w przypadku usług doradztwa, ściągania długów (w tym faktoringu) czy usług leasingu.

W opisanym przypadku zwolnienie podatkowe będzie miało zastosowanie. Na możliwość jego uwzględnienia nie wpłynie status pożyczkodawcy jako podmiotu powiązanego kapitałowo z pożyczkodawcą.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 38 i ust. 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska