Jak podwyższyć daninę i nie narobić przy tym hałasu

Francuskie gazety zgodnie podają, że miejscowe podatki rosną nieprzerwanie od 20 lat i że z tego powodu ludność jest niezadowolona, przy czym poziom niezadowolenia stale rośnie. Co prawda jeszcze nie jest tak, jak w cesarstwie rzymskim za czasów Dioklecjana, gdy z powodów fiskalnych powszechnie oraz w popłochu porzucano majątki i uciekano na pustynię, ale jednak jest faktem, że dla uspokojenia nastrojów prezydent Francois Hollande publicznie obiecał ,,fiskalną pauzę’’.

Niemal natychmiast premier Jean-Marc Ayrault potwierdził, że pauza wystąpi, lecz nie od razu, a dopiero od roku 2015. Tymczasem podatki muszą jeszcze nieco podrosnąć. Ściślej podrosnąć musi jeden z elementów podatku, znaczy stawka. Koniecznie trzeba to podkreślić, bo jak wiadomo, na każdy podatek składa się kilka elementów, a mianowicie podmiot, przedmiot, podstawa, stawka właśnie, jak również ulgi i zwolnienia. Manipulować można każdym z nich. Podatki rosną wszędzie na świecie, z tym że w Polsce stawkę podwyższa się niechętnie. Stawka podatku jest tematem politycznym i zawsze - jak we Francji - wywołuje burzliwą dyskusję. Za to w naszym kraju chętnie redefiniuje się inne elementy podatku. Dyskusja ma wówczas charakter kameralny. W zasadzie toczy się w wąskim gronie specjalistów i dlatego jest niegroźna.

Ubywa ulg i zwolnień. Ale wydarzeniem sezonu jest niewątpliwie nowelizacja ustawy o VAT wprowadzająca instytucję odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zobowiązania podatkowe jego dostawcy. W uzasadnieniu projektu ustawy wyjaśniono, że celem zmiany jest przeciwdziałanie nadużyciom. Cel chwalebny, z tym że w ustawie niewyrażony. Rozwiązanie jest niewątpliwie wyjątkiem od kilku konstytucyjnych zasad obowiązujących w państwie prawnym. Mimo to w uzasadnieniu projektu kwestia zgodności z konstytucją nie została podniesiona - nie licząc kilku uogólnień zwyczajowo i bez większego namysłu wtrącanych dla zachowania formy. Natomiast w odniesieniu do podstawowych praw jednostki chronionych choćby europejską konwencją praw człowieka nie ma nawet uogólnień. Łatwo przewidzieć, jakim torem potoczy się praktyka. Wyjątek stanie się zasadą, domniemaniem winy z automatu stosowanym wobec każdego w branży paliw czy stalowych półwyrobów. Tym bardziej że ustawodawca posłużył się perfidną konstrukcją retoryczną. Wprowadził wyjątki od wyjątku. I tak na przykład wyjątkowa odpowiedzialność solidarna nie będzie stosowana wobec nabywających paliwa na stacjach benzynowych, pod warunkiem tankowania do ,,standardowych zbiorników pojazdów’’. Tego rodzaju konstrukcja sprzyja interpretacyjnym nadużyciom. Każdy, kto nie nabywa paliwa na stacji benzynowej, albo nawet nabywa, ale nie do ,,standardowego zbiornika’’, będzie z góry podejrzany. Szczególnie że służbom prasowym fiskusa już dawno udało się wytworzyć właściwy klimat - mafia paliwowa jako "fakt prasowy" nie od dziś stanowi niekwestionowany paradygmat każdej kontroli prowadzonej w branży.

Praktyka dostarcza licznych przykładów majstrowania przy kolejnym elemencie podatku - przedmiocie opodatkowania. Wbrew zdrowemu rozsądkowi wytworzono koncepcję opodatkowania tego, czego nie ma w realnym świecie. Tu jednak organy doświadczają licznych sądowych niepowodzeń. Dla przykładu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 10 lipca 2013 r. (sygn. akt I SA/ Wr 200/13) podkreślił, że ,,elementarną cechą przychodu jest spowodowanie u podatnika przysporzenia’’ pod postacią aktywów. Innymi słowy opodatkowaniu nie podlega wyobrażenie, lecz konkret.

Elementarną cechą przychodu jest spowodowanie u podatnika przysporzenia pod postacią aktywów. Innymi słowy opodatkowaniu nie podlega wyobrażenie, lecz konkret

@RY1@i02/2013/204/i02.2013.204.07100020b.802.jpg@RY2@

Marek Bytof doradca podatkowy, Taxways

Marek Bytof

doradca podatkowy, Taxways