Zmianę zasad rozliczenia VAT uwzględnia się w ewidencji księgowej

Nowelizacja ustawy o VAT, która obowiązuje od początku 2014 roku, zmieniła nie tylko zasady dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego, ale i momentu, w którym nabywca uzyskuje prawo do odliczenia VAT od zapłaconej faktury. Obecnie co do zasady, kupujący może potrącić podatek w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy (tj. z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi). Ale jest dodatkowy warunek - musi mieć fakturę. Przykładowo, gdy dostawa towarów nastąpi w lutym (wówczas powstanie obowiązek podatkowy u sprzedawcy) i w tym samym miesiącu nabywca otrzyma fakturę - podatek może odliczyć w deklaracji składanej za luty (przy założeniu, że rozlicza się miesięcznie). Jeżeli jednak tego nie zrobi, może obniżyć kwotę podatku należnego w rozliczeniu dokonywanym za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, tj. za marzec lub kwiecień. Gdy i tak się nie stanie, kupujący nie traci prawa do odliczenia i może z niego skorzystać poprzez złożenie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (tj. za pierwszy okres rozliczeniowy, w którym spełnił wszystkie warunki do dokonania odliczenia). Czyli w naszym przykładzie za luty. Korektę składa się w ciągu pięciu lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Opóźniona faktura

Problem może natomiast powstać, gdy faktura dotrze do kupującego po kilku miesiącach. Jednak zarówno Ministerstwo Finansów w przesłanych do redakcji DGP wyjaśnieniach, jak i dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w wydanej interpretacji indywidualnej (z 16 września 2013 r., nr IPPP3/443-538/13-2/LK) przedstawiają jednolitą wykładnię przepisów.

Według organów podatkowych przy opóźnionej fakturze, moment uzyskania przez nabywcę prawa do odliczenia podatku przesuwa się do chwili otrzymania tego dokumentu. I również w tym przypadku na odliczenie VAT podatnikowi przysługują dodatkowe dwa okresy. Czyli, jeżeli tak jak w poprzednim przykładzie obowiązek podatkowy u sprzedawcy pojawi się w rozliczeniu za luty, ale nabywca otrzyma fakturę w maju, to odliczenia może dokonać w rozliczeniu za maj, czerwiec lub lipiec.

Z kolei w przypadku, gdy faktura pojawiłaby się wcześniej niż dostawa towarów lub wykonywanie usług, wówczas decydująca będzie data powstania obowiązku podatkowego (bo wtedy zostaną spełnione obydwa warunki uprawniające do odliczenia). Czyli w przypadku gdy w styczniu nabywca dostanie fakturę, a w lutym dostarczony zostanie towar, to VAT można odliczyć w rozliczeniu za luty, marzec lub kwiecień.

Rozrachunki z urzędem skarbowym

Do ewidencji księgowej podatku naliczonego, w stosunku do którego podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego służy konto 225 - Rozliczenie VAT naliczonego (strona Wn). Z kolei kwoty VAT należnego z tytułu sprzedaży ujmuje się na koncie 224 - Rozliczenie VAT należnego (po stronie Ma). [przykład]

Aby rozliczyć się z urzędem skarbowym z tytułu VAT, trzeba ustalić kwotę zobowiązania podatkowego z tego tytułu. Dlatego konieczne jest przeksięgowanie kwoty podatku:

- naliczonego podlegającego odliczeniu w danym okresie rozliczeniowym: strona Wn konta 223 - Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT, strona Ma konta 225 - Rozliczenie VAT naliczonego;

- należnego: strona Wn konta 224 - Rozliczenie VAT należnego, strona Ma konta 223 - Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT.

Przy tym należy pamiętać, że przeksięgowuje się kwoty zaokrąglone do pełnych złotych.

Saldo konta 223 powinno się zgadzać z kwotą podatku wykazaną w deklaracji VAT - 7 (w przypadku miesięcznych okresów rozliczeniowych). A kwoty w niej wykazywane zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

Dlatego zaokrąglenia na niekorzyść podatnika ujmuje się w księgach rachunkowych jako pozostałe koszy operacje, a te, które stanowią jego korzyść, jako pozostałe przychody operacyjne.

PRZYKŁAD

Zakup środka trwałego

W styczniu spółka zakupiła (otrzymała) środek trwały za 12 300 zł (w tym 23 proc. VAT). W tym samym miesiącu otrzymała fakturę VAT dokumentującą ten zakup.

@RY1@i02/2014/017/i02.2014.017.00800010a.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1) Otrzymanie faktury za środek trwały:

a) wartość brutto 12 300 zł: strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki;

b) wartość netto 10 000 zł: strona Wn konta - 300 Rozliczenie zakupu;

c) VAT naliczony - podlegający odliczeniu 2300 zł: strona Wn konta 225 - Rozliczenie VAT naliczonego;

2) Zapłata za środek trwały na konto bankowe 12 300 zł: strona Wn konta 240 - Inne rozrachunki, strona Ma konta 130 - Rachunek bankowy;

3) Przyjęcie środka trwałego do użytkowania 10 000 zł: strona Wn konta 010 - Środki trwałe, strona Ma konta Rozliczenie zakupu.

W tym przypadku pierwszym miesiącem w rozliczeniu, za który nabywca będzie mógł odliczyć podatek z faktury za środek trwały, będzie styczeń. Jeżeli tak się nie stanie, będzie mógł to zrobić w deklaracji za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, tj. luty lub marzec.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).