1. Przedłużenie stosowania podwyższonych stawek VAT do końca 2018 r.

Stosowanie stawek 23 proc. (zamiast 22 proc.) i 8 proc. (zamiast 7 proc.) oraz stawki należnego rolnikom ryczałtowym zryczałtowanego zwrotu podatku w wysokości 7 proc. (zamiast 6,5 proc.) oraz stawki ryczałtu dla taksówkarzy w wysokości 4 proc. (zamiast 3 proc.) ma charakter tymczasowy. Z obecnie obowiązującego brzmienia art. 146a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) wynika, że stawki te mają zastosowanie tylko do 31 grudnia 2016 r. Jednak 1 stycznia 2017 r. art. 146a ustawy o VAT zostanie znowelizowany poprzez wskazanie, że podwyższone stawki VAT będą stosowane do końca 2018 r. Oznacza to, że na powrót standardowych stawek VAT trzeba będzie poczekać przynajmniej do 1 stycznia 2019 r.

2. Podwyższenie limitu zwolnienia podmiotowego do 200 000 zł

Artykuł 113 ustawy o VAT określa tzw. zwolnienie podmiotowe. Obecnie limit tego zwolnienia wynosi 150 000 zł (lub część tej kwoty w przypadku podatników rozpoczynających w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu). Z początkiem 2017 r. limit zwolnienia zostanie podwyższony do 200 000 zł (poprzez nadanie nowego brzmienia art. 113 ust. 1 ustawy o VAT).

@RY1@i02/2016/238/i02.2016.238.18300030d.101(c).gif@RY2@

Obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. zakres zwolnienia podmiotowego

Z podwyższonego limitu zwolnienia podmiotowego będą również mogli skorzystać niektórzy podatnicy, u których wartość sprzedaży przekroczyła lub przekroczy w 2016 r. obecnie obowiązujący limit. Dotyczy to:

1) podatników, u których łączna wartość sprzedaży w 2016 r. była wyższa niż 150 000 zł i nie przekroczyła 200 000 zł (zob. art. 18 ust. 1 grudniowej ustawy nowelizującej),

2) podatników, którzy rozpoczęli w 2016 r. wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu, u których łączna wartość sprzedaży, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej, przekroczyła 150 000 zł i nie przekroczyła 200 000 zł (zob. art. 18 ust. 2 grudniowej ustawy nowelizującej).

Uważam, że dotyczy to również podatników, którzy z tego względu utracili w trakcie 2016 r. prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego (przyjęcie odmiennego wniosku oznaczałoby bowiem, że art. 18 ust. 2 grudniowej ustawy nowelizującej jest zbędny). Wskazane przepisy przejściowe wyłączają zatem stosowanie art. 113 ust. 11 ustawy o VAT (tj. przepisu, który wyłącza możliwość powrotu do zwolnienia podmiotowego przez rok, licząc od końca roku, w którym podatnik utracił prawo do tego zwolnienia lub z niego zrezygnował).

PRZYKŁAD 1

Wybór podatnika

W październiku 2016 r. wartość sprzedaży u podatnika korzystającego dotychczas ze zwolnienia podmiotowego przekroczyła 150 000 zł, w związku z czym utracił on prawo do zwolnienia podmiotowego. Załóżmy, że do końca 2016 r. wartość sprzedaży u tego podatnika wyniesie 189 624 zł. Podatnik ten będzie mógł wybrać korzystanie ze zwolnienia podmiotowego w 2017 r.

Niestety przepisy przejściowe nie określają terminu wyboru zwolnienia podmiotowego na ich podstawie. Stanowi to problem o tyle, że wchodzą one w życie 1 stycznia 2017 r., wyboru zwolnienia podmiotowego należy zaś dokonać - jak się najczęściej przyjmuje - do dnia poprzedzającego pierwszy dzień miesiąca, od którego podatnik zamierza z niego korzystać. Istnieje w związku z tym ryzyko, że organy podatkowe będą kwestionować dokonywany przed końcem 2016 r. wybór zwolnienia podmiotowego na podstawie wskazanych przepisów przejściowych.

!Istnieje ryzyko, że organy podatkowe będą kwestionować dokonywany przed końcem 2016 r. wybór zwolnienia podmiotowego na podstawie wskazanych przepisów przejściowych.

3. Dodanie przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym

W przeszłości (tj. do końca listopada 2008 r.) ustawa o VAT zawierała ogólne przepisy przewidujące możliwość ustalania podatnikom naruszającym przepisy dodatkowego zobowiązania podatkowego (zob. art. 109 ust. 4-8 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do końca listopada 2008 r.). Z 1 grudnia 2008 r. przepisy te zostały jednak uchylone i obecnie dodatkowe zobowiązanie podatkowe ustalane może być jedynie w dwóch przypadkach określonych przepisami art. 89b ust. 6 i art. 111 ust. 2 ustawy o VAT.

Z początkiem 2017 r. ogólne przepisy przewidujące możliwość ustalania podatnikom naruszającym przepisy dodatkowego zobowiązania podatkowego powrócą do ustawy o VAT (czemu towarzyszyć będzie uchylenie jako zbędnego art. 89b ust. 6). Przepisy te określać będą art. 112b i 112c ustawy o VAT. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe na podstawie tych przepisów będzie ustalane przez organy podatkowe w pięciu przypadkach. Chyba że wystąpią określone w art. 112b ust. 3 ustawy o VAT okoliczności wyłączające stosowanie przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym (w tym jeżeli przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego podatnik dokonał odpowiedniej zmiany deklaracji podatkowej oraz wpłacił do urzędu skarbowego kwotę wynikającą ze zmiany deklaracji podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oraz w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe).

RAMKA 1

5 sytuacji, po stwierdzeniu których ustalane będzie dodatkowe zobowiązanie podatkowe

Podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej.

Podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej.

Podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy wyższą od kwoty należnej.

Podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego.

Podatnik nie złożył deklaracji podatkowej oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego.

WAŻNE

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe będzie od 1 stycznia 2017 r. ustalane według trzech stawek, tj. stawki 30 proc. (stawka standardowa), stawki 20 proc. (stawka obniżona) oraz stawki 100 proc. (stawka podwyższona).

Co do zasady dodatkowe zobowiązanie podatkowe będzie ustalane w wysokości 30 proc. kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe (art. 112b ust. 1 ustawy o VAT).

Jednakże w niektórych przypadkach (określonych w art. 112b ust. 2 ustawy o VAT) dodatkowe zobowiązanie podatkowe ustalane będzie w nieco niższej wysokości, tj. w wysokości 20 proc. kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe. Będzie tak, jeżeli:

1) po zakończeniu kontroli podatkowej albo w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego podatnik złoży korektę deklaracji uwzględniającą wszystkie stwierdzone nieprawidłowości i wpłaci kwotę zobowiązania podatkowego lub zwróci nienależną kwotę zwrotu, albo

2) złoży deklarację podatkową i wpłaci kwotę zobowiązania podatkowego.

Wskazane wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego (30 proc. i 20 proc.) nie będą jednak miały zastosowania w zakresie, w jakim kwoty nieprawidłowości wynikać będą z faktur, które:

1) zostały wystawione przez podmiot nieistniejący,

2) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,

3) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

4) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie art. 58 i 83 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) - w części dotyczącej tych czynności.

W zakresie tym dodatkowe zobowiązanie podatkowe będzie ustalane według podwyższonej wysokości 100 proc. kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe (zob. art. 112c ustawy o VAT).

Dodać przy tym należy, że z art. 11 grudniowej ustawy nowelizującej wynika, że omawiane przepisy nie będą stosowane do okresów rozliczeniowych przypadających przed 1 stycznia 2017 r. Oznacza to, że podatnicy, u których wystąpią nieprawidłowości w VAT za rok 2016 lub lata wcześniejsze, nie muszą się obawiać ustalenia przez organy podatkowe dodatkowych zobowiązań podatkowych z tego tytułu.

!Do rozliczeń w VAT za rok 2016 lub lata wcześniejsze nowe przepisy o ustalaniu dodatkowego zobowiązania podatkowego nie będą mieć zastosowania.

4. Zmiany dotyczące kwartalnych deklaracji VAT

Z początkiem 2017 r. dokonanych zostanie wiele zmian w przepisach dotyczących składania kwartalnych deklaracji VAT. Przede wszystkim trzy grupy podatników utracą możliwość składania tych deklaracji.

Tabela 1. Kto po 1 stycznia 2017 r. utraci prawo do kwartalnych deklaracji VAT ⒸⓅ

Podatnicy inni niż mali (obecnie mogą oni składać kwartalne deklaracje VAT-7D)	W związku z tą zmianą zbędne staną się przepisy art. 103 ust. 2a-2g ustawy o VAT (określają one zasady wpłacania zaliczek na VAT przez składających deklaracje kwartalne podatników innych niż mali), które w związku z tym zostaną 1 stycznia 2017 r. uchylone.
Podatnicy, którzy są rejestrowani jako podatnicy VAT czynni (w tym podatnicy wybierający stosowanie metody kasowej)	Podatnicy tacy będą mogli składać deklaracje VAT dopiero po upływie 12 miesięcy, począwszy od miesiąca, w którym dokonali rejestracji jako podatnicy VAT czynni (art. 99 ust. 3a pkt 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).
Podatnicy dokonujący dostaw tzw. towarów wrażliwych (tj. towarów wymienionych w załączniku nr 13 do ustawy o VAT), u których łączna wartość dostaw towarów wrażliwych przekracza 50 000 zł, lecz nie przekracza 1 proc. wartości sprzedaży	Od 1 stycznia 2017 r. deklaracje kwartalne będą mogli składać tylko podatnicy, u których łączna wartość dostaw towarów wrażliwych nie przekroczyła w żadnym miesiącu (danego kwartału oraz poprzedzających go czterech kwartałów) kwoty 50 000 zł (zob. art. 96 ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).

Ponadto z początkiem 2017 r. nowe brzmienie otrzyma art. 99 ust. 5 ustawy o VAT. Obecnie wynika z niego, że podatnicy tracący prawo do metody kasowej zobowiązani są do składania deklaracji miesięcznych, począwszy od miesiąca następującego po kwartale, w którym nastąpiło przekroczenie limitu przewidzianego dla małych podatników.

Od 1 stycznia 2017 r. przepis ten będzie różnicować moment rozpoczęcia składania deklaracji miesięcznych przez podatników, u których w ciągu roku nastąpiło przekroczenie limitu przewidzianego dla małych podatników (w tym podatników, którzy tracą prawo do stosowania metody kasowej), w zależności od tego, w jakim miesiącu nastąpiło to przekroczenie. I tak jeżeli nastąpi to:

1) w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału - deklaracje miesięczne mają być składane, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału, w którym limit został przekroczony (zob. art. 99 ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT),

2) w trzecim miesiącu kwartału - deklaracje miesięczne mają być składane, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc następujący po kwartale, w którym limit został przekroczony (zob. art. 99 ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT).

Przepisy te będą odpowiednio stosowane do podatników, którzy rezygnują z prawa do rozliczania się metodą kasową.

5. Wprowadzenie obowiązku składania deklaracji VAT w formie elektronicznej

Z początkiem 2017 r. wprowadzony zostanie art. 99 ust. 11b ustawy o VAT określający obowiązek składania większości deklaracji VAT (tj. VAT-7, VAT-7K, VAT-8, VAT-9M i VAT-13 oraz VAT-14) za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Obowiązek ten - jak wynika z art. 16 grudniowej ustawy nowelizującej - w 2017 r. obejmie jednak tylko niektórych podatników. Pozostali podatnicy będą zobowiązani składać deklaracje VAT za pomocą środków elektronicznych dopiero od 1 stycznia 2018 r.

Tabela 2. Od kogo deklaracje VAT w formie elektronicznej ⒸⓅ

Obowiązani do zarejestrowania się jako podatnik VAT UE	1 stycznia 2017 r.
Będący dostawcami towarów lub świadczącymi usługi, dla których podatnikiem jest nabywca zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT, lub nabywcami tych towarów lub usług.	1 stycznia 2017 r.
Obowiązani, zgodnie z art. 45ba ustawy o PIT lub art. 27 ust. 1c ustawy o CIT, do składania deklaracji, zeznań, informacji oraz rocznego obliczenia podatku za pomocą środków komunikacji elektronicznej.	1 stycznia 2017 r.
Pozostali	1 stycznia 2018 r.

6. Zmiany w przepisach o informacjach podsumowujących

Z początkiem 2017 r. dokonane również zostaną zmiany w przepisach o składaniu informacji podsumowujących VAT-UE (tj. informacji podsumowujących dokonane transakcje wewnątrzwspólnotowe) oraz informacji podsumowujących VAT-27 (tj. informacji podsumowujących w obrocie krajowym).

Po pierwsze, zlikwidowana zostanie możliwość składania tych informacji w formie papierowej. Od 1 stycznia 2017 zarówno informacje podsumowujące VAT-UE, jak i informacje podsumowujące VAT-27 będą musiały być składane w formie elektronicznej (zob. art. 100 ust. 2 oraz art. 101a ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.). Dotyczy to również korekt tych informacji (zob. art. 101 oraz art. 101a ust. 4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).

Po drugie z początkiem 2017 r. zlikwidowane zostaną kwartalne informacje podsumowujące. Dotyczyć to będzie zarówno informacji podsumowujących VAT-UE (uchylone bowiem zostaną przepisy art. 100 ust. 4-7 ustawy o VAT, które obecnie przewidują możliwość składania tych informacji podsumowujących za okresy kwartalne), jak i informacji podsumowujących VAT-27 (które obecnie składane są za okresy kwartalne przez podatników składających kwartalne deklaracje VAT). A zatem od Nowego Roku informacje podsumowujące będą składane wyłącznie za okresy miesięczne.

Wskazanym zmianom towarzyszyć będzie ujednolicenie terminów składania informacji podsumowujących. Od 1 stycznia 2017 r. zarówno informacje podsumowujące VAT-UE, jak i informacje podsumowujące VAT-27 składane będą w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą (zob. art. 100 ust. 2 oraz art. 101a ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).

WAŻNE

Od 1 stycznia 2017 r. informacje podsumowujące będą składane wyłącznie za okresy miesięczne.

7. Objęcie odwrotnym obciążeniem części robót budowlanych zlecanych podwykonawcom

Podatnikami z tytułu świadczenia usług są co do zasady usługodawcy. Jednakże w przypadkach określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 8 ustawy o VAT podatnikami z tytułu świadczenia usług są nabywcy.

Tabela 3. Kiedy zastosujemy art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT ⒸⓅ

1) świadczona usługa jest wymieniona w załączniku nr 14 do ustawy o VAT,

2) świadczącym usługę jest podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT (czyli podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu VAT), u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT (czyli w ramach tzw. zwolnienia podmiotowego),

3) usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,

4) usługodawca świadczy usługę jako podwykonawca.

Obecnie drugi z tych przepisów (dotyczący świadczenia usług między podatnikami krajowymi; art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT dotyczy importu usług) ma zastosowanie tylko do usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (zob. art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT). Z początkiem 2017 r. art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT otrzyma jednak całkowicie nowe brzmienie. [tabela 3] Wynikać z niego będzie, że od Nowego Roku:

1) mechanizm odwrotnego obciążenia dotyczyć będzie nie tylko usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, ale również do usług stanowiących roboty budowlane (usługi takie wymieniać będą poz. 2-48 dodawanego załącznika nr 14 do ustawy o VAT; w pozycjach tych wymienione będą wszystkie usługi klasyfikowane na gruncie stosowanego dla celów PKWiU z 2008 r. jako roboty budowlane); nie będzie to jednak dotyczyć wszystkich takich usług, lecz tylko tych, które usługodawca świadczy jako podwykonawca (zob. dodawany 1 stycznia 2017 r. art. 17 ust. 1h ustawy o VAT),

2) warunkiem stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia do świadczenia krajowych usług będzie, aby usługobiorca był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT.

!Do usług stano- wiących roboty budowlane, które zostaną wykonane do końca 2016 r., mechanizm odwrotnego obciążenia nie będzie mieć zastosowania.

Warunek świadczenia usług w charakterze podwykonawcy

Warunkiem stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia do świadczenia usług stanowiących roboty budowlane będzie, aby usługodawca świadczył usługi stanowiące roboty budowlane jako podwykonawca (zob. art. 17 ust. 1h ustawy o VAT). W przypadkach gdy usługodawca nie będzie działał w charakterze podwykonawcy, mechanizm odwrotnego obciążenia nie będzie miał zastosowania, a więc usługodawca rozliczać będzie VAT na zasadach ogólnych.

Z przepisów nie wynika przy tym, jak należy rozumieć działanie w charakterze podwykonawcy. Uznać według mnie należy, że sytuacja taka ma miejsce, jeżeli efekt usług stanowiących roboty budowlane świadczonych przez danego podatnika stanowi część lub całość robót budowlanych świadczonych przez innego podatnika.

PRZYKŁAD 2

Praca malarska

Podatnik A (zarejestrowany jako czynny podatnik VAT) wykona w styczniu 2017 r. robotę malarską. Wykonanie tej usługi zleci mu podatnik B (także zarejestrowany jako podatnik VAT czynny).

Scenariusz A: Podatnik B jest deweloperem i zleci podatnikowi A wykonanie roboty malarskiej w budowanych przez siebie budynkach wielorodzinnych. W takim przypadku podatnik A nie będzie świadczył usługi jako podwykonawca, gdyż efekt świadczonych przez niego usług nie będzie stanowił części ani całości robót budowlanych świadczonych przez innego podatnika. W konsekwencji w przypadku tego scenariusza mechanizm odwrotnego obciążenia nie znajdzie zastosowania (podatnikiem z tytułu świadczenia tych usług będzie podatnik A).

Scenariusz B: Podatnik B jest wykonawcą remontu w lokalu mieszkalnym osoby fizycznej C i zleci wykonanie roboty malarskiej w remontowanym mieszkaniu. W takim przypadku podatnik A będzie świadczył usługę stanowiącą robotę malarską jako podwykonawca. W tej sytuacji mechanizm odwrotnego obciążenia znajdzie zastosowanie, a więc podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi będzie podatnik B.

Podkreślić przy tym należy, że z punktu widzenia stosowania omawianych przepisów nie będzie konieczne, aby świadczenie usług zlecał główny wykonawca robót budowlanych. Mechanizm odwrotnego obciążenia będzie mieć zastosowanie również w przypadkach, gdy usługi stanowiące roboty budowlane świadczone będą na rzecz podwykonawców przez dalszych podwykonawców.

PRZYKŁAD 3

Wykończenie lokalu mieszkalnego

Podatnik A otrzymał zlecenie na wykończenie lokalu mieszkalnego. Podatnik ten zlecił wykonanie podłogi w tym lokalu podatnikowi B, a ten podzlecił wykonanie części podłogi w tym lokalu podatnikowi C. W takim przypadku - zakładając, że wszyscy podatnicy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni - mechanizm odwrotnego obciążenia znajduje zastosowanie nie tylko z tytułu świadczenia usługi świadczonej pomiędzy podatnikiem B i A (podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik A), lecz także do usługi świadczonej pomiędzy podatnikiem C i B (podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik B).

Przepisy przejściowe

Z art. 5 grudniowej ustawy nowelizującej wynika, że art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT w brzmieniu obecnie obowiązującym stosuje się do usług, które zostaną wykonane od 1 stycznia 2017 r. (przy czym w celu ustalenia momentu wykonania usług stosuje się art. 19a ust. 2 i 3 ustawy o VAT). A zatem do usług stanowiących roboty budowlane, które zostaną wykonane do końca 2016 r., omawiane przepisy nie będą mieć zastosowania (także jeżeli obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia tych usług powstanie już w 2017 r.).

Z kolei z art. 8 grudniowej ustawy nowelizującej stanowi, że w przypadku uiszczenia przed 1 stycznia 2017 r. całości lub części zapłaty na poczet wykonanych od tego dnia robót budowlanych, dla których podatnikiem od 1 stycznia 2017 r. stał się nabywca, korekty rozliczenia tej zapłaty dokonuje się w rozliczeniu za okres, w którym wykonano tę usługę. Oznacza to, że w przypadku usług stanowiących roboty budowlane wykonanych od 1 stycznia 2017 r., mechanizm odwrotnego obciążenia obejmuje również dotyczące ich zaliczki otrzymane przez podwykonawców przed 1 stycznia 2017 r.

8. Objęcie nowych towarów mechanizmem odwrotnego obciążenia

Z początkiem 2017 r. katalog towarów objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT rozszerzony zostanie o siedem grup towarów.

Szerszy zasięg od 1 stycznia 2017 r.

srebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (co wynika z nowego brzmienia poz. 22a załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku, o próbie mniejszej niż 325 tysięcznych (co wynika z dodanej poz. 22aa załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

platyna nieobrobiona plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (co wynika z dodanej poz. 22ab załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu (co wynika z nowego brzmienia poz. 22c załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

złoto o próbie mniejszej niż 325 tysięcznych oraz srebro, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu (zob., co wynika z dodanej poz. 22ca załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

procesory (co wynika z nowego brzmienia poz. 28 załącznika nr 11 do ustawy o VAT),

biżuteria i jej części oraz pozostałe wyroby jubilerskie i ich części, ze złota o próbie mniejszej niż 325 tysięcznych, srebra oraz platyny (co wynika z nowego brzmienia poz. 28d załącznika nr 11 do ustawy o VAT).

ⒸⓅ

@RY1@i02/2016/238/i02.2016.238.18300030d.102(c).gif@RY2@

LOG

Szerszy zasięg od 1 stycznia 2017 r.

W większości nowe grupy towarów objęte zostaną mechanizmem odwrotnego obciążenia na standardowych warunkach. Wyjątek stanowić będą procesory, w których przypadku odwrotne obciążenie będzie miało zastosowanie wyłącznie do dostaw dokonywanych po przekroczeniu limitu w wysokości 20 000 zł netto (zob. art. 17 ust. 2a w zw. z poz. 28 załącznika nr 11 do ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).

9. Zmiana sposobu odliczania kwot podatku należnego, które nie zostały wcześniej uwzględnione

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT kwotami podatku naliczonego są kwoty podatku należnego (np. kwoty podatku należnego z tytułu importu usług czy wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów). Powstanie prawa do odliczenia w stosunku do tych kwot uzależnione jest od uwzględnienia kwoty podatku należnego we właściwej deklaracji podatkowej (zob. art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. b oraz art. 86 ust. 10b pkt 3 ustawy o VAT). W obecnym stanie prawnym jeżeli następuje to z opóźnieniem, to prawo do odliczania kwot, o których mowa, powstaje zawsze wstecznie.

Zmieni się to 1 stycznia 2017 r. Prawo do odliczania - jako kwot podatku naliczonego - kwot podatku należnego, które nie zostały uwzględnione we właściwej deklaracji VAT, powstawać będzie wstecznie tylko wtedy, gdy kwota podatku należnego zostanie uwzględniona we właściwej deklaracji VAT w ciągu trzech miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy (zob. art. 86 ust. 10 pkt 2 lit. b i art. 86 ust. 10b pkt 3 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.).

!Od 1 stycznia 2017 r. rozpoznawanie z opóźnieniem dłuższym niż trzy miesiące (licząc od końca miesiąca wystąpienia czynności) czynności, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT, może prowadzić do powstania zaległości podatkowej.

W przypadku późniejszego uwzględnienia kwot podatku należnego, o których mowa, we właściwej deklaracji VAT prawo do odliczania podatku naliczonego w stosunku do tych kwot powstawać będzie na bieżąco (tj. w rozliczeniu za okres, w odniesieniu do którego nie upłynął jeszcze termin złożenia deklaracji podatkowej - zob. dodawany art. 86 ust. 10i ustawy o VAT). Zmiana ta spowoduje, że u podatników rozpoznających wstecznie czynności, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT, powstawać będą mogły zaległości podatkowe.

PRZYKŁAD 4

Pomyłka w deklaracji

W lutym 2017 r. u podatnika powstanie obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru, który wykorzystywany jest wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych. Pomyłkowo tego wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów podatnik nie uwzględni jednak w deklaracji VAT-7 za luty 2017 r. Uczyni to dopiero na początku listopada 2017 r. W takim przypadku:

1) kwotę podatku należnego podatnik będzie zobowiązany wykazać w drodze korekty deklaracji VAT-7 za luty 2017 r.,

2) kwotę podatku naliczonego podatnik będzie uprawniony odliczyć w ramach deklaracji VAT-7 za listopad 2017 r.

Spowoduje to powstanie u podatnika zaległości podatkowej za luty 2017 r.

10. Zmiany w przepisach o zwrocie bezpośrednim

W deklaracji VAT-7 za styczeń 2017 r. podatnik wykaże kwotę nadwyżki z poprzedniej deklaracji VAT-7 (czyli z deklaracji VAT-7 za grudzień 2016 r.) w wysokości 4200 zł. Będzie to okoliczność wyłączająca możliwość występowania o skrócenie zwrotu do 25 dni.

PRZYKŁAD 5

Bez skrócenia

Również w przepisach o zwrocie bezpośrednim 1 stycznia 2017 r. dokonanych zostanie wiele zmian. Najważniejszą z nich będzie nadanie nowego brzmienia art. 87 ust. 6 ustawy o VAT, który określa możliwość wnioskowania przez podatników o skrócenie terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym do 25 dni (zamiast standardowych 60 dni). W porównaniu z przepisami obowiązującymi do końca 2016 r. możliwość występowania o skrócenie terminu zwrotu zostanie istotnie ograniczona.

Tabela 4. Kiedy po 1 stycznia 2017 r. wystąpimy o skrócenie terminu zwrotu bezpośredniego do 25 dni ⒸⓅ

1.	Kwoty podatku naliczonego wykazane w deklaracji podatkowej (z wyłączeniem kwoty podatku naliczonego lub różnicy podatku nierozliczonej w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazanej w deklaracji) wynikają z określonych przepisami faktur, dokumentów i czynności.	Warunek ten zostanie z 1 stycznia 2017 r. częściowo zmieniony, gdyż kwoty podatku naliczonego wynikać będą musiały z (pogrubioną czcionką zaznaczone są zmienione fragmenty przepisów): 3) dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34 ustawy o VAT, i zostały przez podatnika zapłacone, 4) importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a ustawy o VAT, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji.
2.	Kwota podatku naliczonego lub różnicy podatku nierozliczona w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazana w deklaracji nie przekracza 3000 zł.	Nowy warunek
3.	Podatnik złożył w urzędzie skarbowym dokumenty potwierdzające zapłatę podatku za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika albo rachunku podatnika w SKOK.	Nowy warunek
4.	Podatnik przez kolejne 12 miesięcy poprzedzających bezpośrednio dany okres rozliczeniowy był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny oraz składał deklaracje VAT-7/VAT-7K.	Nowy warunek. Za okresy rozliczeniowe do końca 2016 r. warunek ten - w części dotyczącej składania deklaracji - uznać należy za spełniony również w przypadku składania przez podatnika deklaracji VAT-7D.

Pozostałe dokonane w treści art. 87 ustawy o VAT zmiany polegać będą na:

1) doprecyzowaniu, że zwrot przekazywany jako zabezpieczenie udzielanego podatnikowi kredytu powinien być dokonany na wskazany przez podatnika rachunek bankowy w banku mającym siedzibę na terytorium kraju (zob. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.),

2) określeniu zakresu weryfikacji zasadności zwrotu różnicy podatku (zob. dodany z 1 stycznia 2017 r. art. 87 ust. 2b ustawy o VAT),

3) wprowadzeniu możliwości przedłożenia terminu zwrotu różnicy podatku na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w przypadku zgłoszenia uzasadnionego żądania przez komendanta głównego policji, szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub prokuratora generalnego w związku z prowadzonym postępowaniem (zob. dodany z 1 stycznia 2017 r. art. 87 ust. 2c ustawy o VAT).

WAŻNE

Zwrot różnicy podatku naliczonego nad należnym przekazywany jako zabezpieczenie udzielanego podatnikowi kredytu powinien być dokonany na wskazany przez podatnika rachunek bankowy w banku mającym siedzibę na terytorium kraju (art. 87 ust. 2b ustawy o VAT).

11. Odmowa rejestracji podmiotu jako podatnika VAT

Obecnie nie ma przepisów przewidujących możliwość odmawiania naczelnika urzędu skarbowego rejestracji podmiotu jako podatnika VAT (chociaż sądy administracyjne możliwość taką dopuszczają; zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1527/14).

Z początkiem 2017 r. się to zmieni. Nastąpi to poprzez:

1) umożliwienie naczelnikowi urzędu skarbowego weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym (zob. art. 96 ust. 4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.), oraz

2) przyznanie naczelnikowi urzędu skarbowego uprawnienia do odmowy rejestracji podmiotu jako podatnika VAT, jeżeli:

a) dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym są niezgodne z prawdą lub

b) podmiot ten nie istnieje, lub

c) mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z tym podmiotem albo jego pełnomocnikiem, lub

d) podmiot albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego.

!Od 1 stycznia 2017 r. przepisy będą określać przypadki, w których możliwa jest odmowa rejestracji podmiotu jako podatnika VAT.

12. Wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności pełnomocnika rejestrującego podatnika

1 stycznia 2017 r. zostanie dodany przepis określający solidarną odpowiedzialność pełnomocników składających zgłoszenia rejestracyjne w imieniu podatników za zaległości tych podatników (zob. dodawany art. 96 ust. 4b ustawy o VAT). Odpowiedzialność ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż:

1) dotyczyć będzie wyłącznie zaległości podatkowych (uznać należy, że chodzi wyłącznie o zaległości podatkowe w VAT) powstałych z tytułu czynności wykonanych w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego,

2) istnieć będzie do kwoty 500 000 zł,

3) nie będzie istnieć, jeżeli powstanie zaległości podatkowych nie będzie się wiązało z uczestnictwem podatnika w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej (zob. dodawany art. 96 ust. 4c ustawy o VAT).

13. Rozszerzenie katalogu przesłanek wykreślania z  rejestru podatników VAT

Obecnie wykreślanie z urzędu podatników z rejestru podatników VAT jest możliwe tylko wtedy, gdy zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu nie zostało zgłoszone zgodnie z art. 96 ust. 6 i 7 ustawy o VAT (zob. art. 96 ust. 8 ustawy o VAT) oraz jeżeli w wyniku podjętych czynności sprawdzających okaże się, że podatnik nie istnieje lub mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z podatnikiem albo jego pełnomocnikiem (zob. art. 96 ust. 9 ustawy o VAT).

Od 1 stycznia 2017 r. przypadków takich będzie znacznie więcej. Po pierwsze, z nowego brzmienia art. 96 ust. 9 ustawy o VAT wynikać będzie, że wykreślenie z rejestru podatników VAT będzie możliwe bez podjęcia czynności sprawdzających oraz - dodatkowo - jeżeli dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym okażą się niezgodne z prawdą lub podatnik albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.

Po drugie, z początkiem 2017 r. dodany zostanie art. 96 ust. 9a ustawy o VAT, który określać będzie sześć nowych przypadków, gdy podatnicy z urzędu są wykreślani z rejestru podatników VAT. Jego przepisy będą stosowane z zastrzeżeniem art. 96 ust. 9b-9f ustawy o VAT, które określać będą wyjątki od tych przypadków.

Tabela 5. Nowe przypadki, gdy podatnicy VAT są z urzędu wykreślani z rejestru ⒸⓅ

1.	Ci, którzy zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy	Ci, którzy zgłoszą wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu w okresie zawieszenia (zob. dodany art. 96 ust. 9b i 9c ustawy o VAT)
2.	Obowiązani do składania miesięcznych lub kwartalnych deklaracji VAT, którzy nie złożyli takich deklaracji za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały	Jeżeli w wyniku wezwania przez właściwego dla podatnika naczelnika urzędu skarbowego podatnik udowodni, że prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą oraz złoży niezwłocznie brakujące deklaracje (zob. dodawany art. 96 ust. 9d ustawy o VAT)
3.	Ci, którzy składali przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały miesięczne lub kwartalne deklaracje VAT, w których nie wykazywali sprzedaży lub nabycia towarów lub usług z kwotami podatku do odliczenia	Jeżeli niewykazanie sprzedaży lub nabycia towarów lub usług wynikało, zgodnie z wyjaśnieniami podatnika, ze specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej (zob. dodawany art. 96 ust. 9e ustawy o VAT)
4.	Ci, którzy wystawiali faktury lub faktury korygujące, dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane (tzw. puste faktury)	W przypadku gdy wystawienie pustej faktury lub faktury korygującej było wynikiem pomyłki lub nastąpiło bez wiedzy podatnika (zob. dodawany art. 96 ust. 9f ustawy o VAT)
5.	Ci, którzy prowadząc działalność gospodarczą, wiedzieli lub mieli uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że dostawcy lub nabywcy biorący udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie tego samego towaru lub usługi uczestniczą w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej	-

14. Wykreślanie z rejestru VAT podatników, którzy zawiesili działalność gospodarczą

Jak zostało wskazane w poprzednim punkcie, od 1 stycznia 2017 r. jedną z przesłanek wykreślania podatników z rejestru podatników VAT będzie zawieszenie przez nich wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy. Wykreślenie to będzie jednak miało charakter tymczasowy, tj. po wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej podatnicy tacy będą ponownie rejestrowani jako podatnicy VAT ze statusem takim, jaki posiadali przed dniem zawieszenia tej działalności (zob. dodawany art. 96 ust. 9g ustawy o VAT).

Wykreślenie podatnika z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 1 ustawy o VAT nie będzie przy tym wykluczać wykonywania przez nich czynności podlegających opodatkowaniu. Podatnicy zamierzający wykonywać takie czynności (np. w związku ze sprzedażą środków trwałych czy wyposażenia wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej) będą obowiązani zawiadomić o tym - przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej albo przed rozpoczęciem ich wykonywania w okresie zawieszenia działalności gospodarczej - właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując okres, w którym będą wykonywali te czynności (zob. dodawany art. 96 ust. 9b ustawy o VAT). W przypadku takim naczelnik urzędu skarbowego nie będzie wykreślał podatnika z rejestru albo przywracać będzie zarejestrowanie podatnika jako podatnika VAT na okres wskazany w zawiadomieniu, a jeżeli okres wskazany w zawiadomieniu będzie krótszy od okresu zawieszenia działalności gospodarczej - nie będzie wykreślał podatnika z rejestru w ogóle albo przywracał będzie zarejestrowanie na stałe (zob. dodawany art. 96 ust. 9c ustawy o VAT).

WAŻNE

Od 1 stycznia 2017 r. podatnicy zawieszający wykonywanie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy będą tymczasowo wykreślani z rejestru podatników VAT.

15. Przerejestrowywanie podatników VAT, którzy wykazują tylko sprzedaż zwolnioną

Obecnie art. 96 ust. 10 ustawy o VAT stanowi, że podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, u których następnie sprzedaż została zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT lub którzy następnie zgłosili, że będą wykonywać wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43, pozostają w rejestrze jako podatnicy VAT zwolnieni. Jest to jedyny przepis przewidujący zmianę statusu podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny na podatnika VAT zwolnionego.

Z początkiem 2017 r. się to zmieni, gdyż dodany zostanie przepis przewidujący usuwanie z rejestru podatników VAT czynnych podatników, którzy wykonują wyłącznie czynności zwolnione, z jednoczesnym pozostawieniem ich w rejestrze ze statusem podatników VAT zwolnionych, w sytuacji, gdy podatnicy ci wykazują w składanych deklaracjach podatkowych przez 6 kolejnych miesięcy lub dwa kolejne kwartały wyłącznie sprzedaż zwolnioną od podatku, ale nie złożyli stosownego zgłoszenia aktualizacyjnego do urzędu skarbowego (zob. dodawany art. 96 ust. 10a ustawy o VAT).

!Od 1 stycznia 2017 r. podatnicy, którzy w składanych deklaracjach VAT będą przez 6 kolejnych miesięcy lub dwa kolejne kwartały wykazywać wyłącznie sprzedaż zwolnioną od podatku, będą, co do zasady, usuwani z rejestru podatników VAT czynnych z jednoczesnym pozostawieniem w rejestrze podatników VAT zwolnionych.

Powyższe nie będzie dotyczyć sytuacji, gdy ze złożonych przez podatnika wyjaśnień wynikać będzie, że brak wykazanej w deklaracjach VAT sprzedaży innej niż zwolniona od podatku związany jest ze specyfiką prowadzonej działalności gospodarczej, a nie zaprzestaniem wykonywania sprzedaży innej niż zwolniona (zob. dodawany z 1 stycznia 2017 r. art. 96 ust. 10b ustawy o VAT). W przypadku takim możliwe będzie również przywrócenie zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego bez konieczności składania zgłoszenia (zob. dodawany z 1 stycznia 2017 r. art. 96 ust. 10c ustawy o VAT).

16. Rozszerzenie katalogu przypadków, gdy podatnicy są wykreślani z rejestru podatników VAT UE

Z początkiem 2017 r. rozszerzony zostanie katalog przypadków, gdy podatnicy (oraz osoby prawne niebędące podatnikami) są wykreślani z rejestru podatników VAT. Będzie to bowiem możliwe, jeżeli:

1) za trzy kolejne miesiące lub za jeden kwartał (a nie za 6 kolejnych miesięcy lub dwa kwartały, jak ma się rzecz obecnie) złożą deklaracje, w których nie wykazali sprzedaży lub nabycia towarów lub usług z kwotami podatku do odliczenia (zob. art. 97 ust. 15 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.),

2) przez trzy kolejne miesiące nie złożyli informacji podsumowujące VAT-UE, o której mowa w art. 100 ustawy o VAT, mimo istnienia takiego obowiązku (zob. dodawany z 1 stycznia 2017 r. art. 97 ust. 15a ustawy o VAT); obecnie nieskładanie przez podatnika informacji podsumowujących nie stanowi przesłanki do wykreślenia go z rejestru podatników VAT UE,

3) podatnik zostanie wykreślony z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9a ustawy o VAT (zob. art. 96 ust. 16 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r.; zob. również punkt 13. Rozszerzenie katalogu przesłanek wykreślania podatników z rejestru podatników VAT).

WAŻNE

Od 1 stycznia 2017 r. podatnicy, którzy nie złożą informacji podsumowującej VAT-UE za trzy kolejne miesiące, będą wykreślani z rejestru podatników VAT UE.

17. Nowe brzmienie przepisu określającego wymaganą treść ewidencji VAT

Wymaganą treść ewidencji VAT określa art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. Przepis ten z 1 stycznia 2017 r. otrzyma nowe brzmienie, z którego wynikać będzie, że pełna ewidencja VAT zawierać powinna dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej oraz informacji podsumowującej. W szczególności będą to:

1) dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania,

2) dane niezbędne do określenia wysokości kwoty podatku należnego oraz korekt podatku należnego,

3) dane niezbędne do określenia kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego oraz korekt podatku naliczonego,

4) dane niezbędne do określenia kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu,

5) inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej.

!Od 1 stycznia 2017 r. w ewidencji VAT będą musiały być wykazywane dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer VAT kontrahenta.

Nowością jest ostatni punkt, tj. wymóg wskazywania w ewidencji VAT innych danych służących identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej. Obecnie wskazywanie takich danych w ewidencji VAT co do zasady nie jest konieczne (chociaż w praktyce większość podatników wykazywała te dane w ewidencji VAT).

18. Zmiany w katalogu towarów wrażliwych

Z początkiem 2017 r. dokonane zostaną zmiany w stanowiącym załącznik nr 13 do ustawy o VAT katalogu towarów wrażliwych (jego treść jest istotna z punktu widzenia wyłączenia możliwości składania deklaracji kwartalnych przez niektórych podatników dokonujących dostaw towarów wrażliwych oraz instytucji solidarnej odpowiedzialności nabywców towarów wrażliwych za zaległości podatkowe ich dostawców). Zmiany polegać będą na dodaniu czterech nowych grup towarów oraz usunięciu (ze względu na dodanie do katalogu towarów objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia - zob. punkt 8. Nowe towary objęte mechanizmem odwrotnym obciążeniem) sześciu grup towarów.

Tabela 6. Zmiany w załączniku nr 13 do ustawy o VAT (katalog towarów wrażliwych) ⒸⓅ

1) olej z rzepaku (zob. nowe brzmienie poz. 12); 2) folia typu stretch (zob. dodaną poz. 13a); 3) dyski twarde (HDD) (zob. dodaną poz. 18a); 4) dyski SSD (zob. dodane pozycje 18b i 22-24).

1) srebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (uchylona poz. 14); 2) złoto próbie mniejszej niż 325 tysięcznych, nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (uchylona poz. 15); 3) platyna nieobrobiona plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku (uchylona poz. 16); 4) srebro platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu (uchylona poz. 17); 5) złoto o próbie mniejszej niż 325 tysięcznych i srebro, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu (uchylona poz. 18); 6) części biżuterii i części pozostałych wyrobów jubilerskich ze złota o próbie mniejszej niż 325 tysięcznych, ze srebra i z platyny, tj. niewykończone lub niekompletne wyroby jubilerskie i wyraźne części biżuterii, w tym pokrywane lub platerowane metalem szlachetnym (zob. uchylona poz. 21).

19. Pozostałe zmiany wchodzące w życie 1 stycznia 2017 r.

Oprócz wskazanych i omówionych powyżej zmian z 1 stycznia 2017 r. dokonanych zostało również wiele innych zmian. Najważniejsze z nich przedstawia tabela.

Tabela 7. Pozostałe najważniejsze nowości ⒸⓅ

Wyłączenie obowiązku uzyskiwania potwierdzeń otrzymania faktur korygujących w przypadku usług dystrybucji	art. 29a ust. 15 pkt 3
Rozszerzenie zakresu przypadków, gdy na fakturach umieszcza się wyrazy "metoda kasowa", na przypadki, gdy na podstawie przepisów wykonawczych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (w praktyce zmiana ta dotyczy faktur wystawianych przez komorników, przy czym nie chodzi o faktury wystawiane przez komorników w imieniu dłużników, lecz o faktury dokumentujące świadczone przez komorników usługi)	art. 106e ust. 1 pkt 16
Rozszerzenie zakresu stosowania stawki 0 proc. do jednostek pływających poprzez: a) zmianę charakteru katalogu jednostek pływających określonego w art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o VAT (obecnie jest to katalog przykładowy), b) rozszerzenie tego katalogu; obecnie wymienione są w nim również holowniki pełnomorskie oraz pełnomorskie lodołamacze, c) odejście od warunku dokonywania dostawy jednostek pływających na rzecz armatorów morskich	art. 83 ust. 1 pkt 1-4, 12 i 17
Określenie nowych warunków wyłączenia odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe dostawcy towarów wrażliwych. Niezbędne będzie, aby: a) nabywca dokonał w całości zapłaty za towary wrażliwe na rachunek dostawcy wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, b) dostawca posiadał na dzień poprzedzający dzień dokonania dostawy koncesje wymagane w wykonywaniu działalności gospodarczej w przypadku dostaw tych towarów (warunek ten dotyczyć będzie podatników dostarczających towary wymienione w poz. 10 i 11 załącznika nr 13 do ustawy o VAT, tj. paliw, olejów opałowych oraz olejów smarowych)	art. 105a ust. 3 i 4
Określenie nowych warunków składania kaucji gwarancyjnej; od 1 stycznia 2017 r. warunkiem składania kaucji gwarancyjnej będzie, aby podatnik: 1) nie znajdował się w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, oraz 2) miał koncesje wymagane w wykonywaniu działalności gospodarczej (warunek ten dotyczyć będzie podatników dostarczających towary wymienione w poz. 10 i 11 załącznika nr 13 do ustawy o VAT, tj. paliw, olejów opałowych oraz olejów smarowych), 3) upoważnił bank mający siedzibę na terytorium kraju albo spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, której jest członkiem, prowadzące rachunek wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, na który dokonywana jest zapłata z tytułu dostawy towarów wrażliwych, do przekazywania organom podatkowym lub organom kontroli skarbowej informacji o wszystkich transakcjach dokonywanych na tym rachunku.	art. 105b ust. 1

@RY1@i02/2016/238/i02.2016.238.18300030d.801.jpg@RY2@

Tomasz Krywan

doradca podatkowy