Jak opodatkowane są pożyczki

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.817.jpg@RY2@

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi 500 zł, powinna być sporządzona w formie pisemnej.

Zawarcie umowy pożyczki wiąże się z koniecznością rozliczenia podatkowego. Tylko w niektórych przypadkach, ściśle wskazanych w przepisach, można skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

Art. 1, 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.818.jpg@RY2@

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Podstawę opodatkowania przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego stanowi kwota lub wartość pożyczki albo depozytu. Przy pożyczce udzielonej spółce przez wspólnika będzie to kwota lub wartość pożyczki.

Stawki podatku wynoszą od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego 2 proc.

Zatem w opisanym przypadku podatnik powinien zapłacić 2-proc. podatek od wartości pożyczonego zboża. Jeśli np. jest ono warte 30 tys. zł, podatek wyniesie 600 zł.

Art. 1, 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.819.jpg@RY2@

Nie każda pożyczka jest opodatkowana. Ustawodawca zwolnił z podatku pożyczki udzielane:

a) przez przedsiębiorców niemających na terytorium Polski siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,

b) w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami uznawanymi za najbliższą rodzinę zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (tj. małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha), w wysokości przekraczającej 9637 zł (kwota wolna od podatku od spadków i darowizn dla I grupy podatkowej), pod warunkiem:

- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,

- udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym,

c) na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej (zalicza się do niej: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów) do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,

d) na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł od wielu podmiotów - w okresach trzech kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od 1 stycznia 2009 r.,

e) z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

f) z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,

g) przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej.

Pożyczka między matką i córką będzie więc zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli pieniądze trafią na konto córki, a do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni trafi deklaracja PCC.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.820.jpg@RY2@

Powołanie się na zawarcie umów pożyczek może w praktyce udokumentować pochodzenie środków pieniężnych, z których podatnik poniósł określone wydatki, a tym samym uchronić go przed opodatkowaniem nieujawnionych dochodów przy zastosowaniu sankcyjnej 75-proc. stawki podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jednak powołanie się przez podatnika na umowy pożyczki, od których nie został zapłacony 2-proc. podatek od czynności cywilnoprawnych, może oznaczać konieczność zapłacenia PCC z zastosowaniem stawki 20-proc. Dolegliwość taka wynika dość jednoznacznie z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ryzyko sankcyjnej 20-proc. stawki wystąpi zawsze, gdy podatnik przed uiszczeniem należnego 2-proc. podatku od zawartych umów pożyczek powoła się na ich zawarcie w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie dochodów z nieujawnionych źródeł.

Art. 7 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.821.jpg@RY2@

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

Do elementów znamionujących umowę pożyczki należy obowiązek jej zwrotu. Przy czym nie tyle dotyczy to oznaczenia terminu zwrotu, ile zaznaczenia samego obowiązku zwrotu - który jest elementem przedmiotowo istotnym dla tego rodzaju umowy, bez którego nie ma umowy pożyczki. W zależności od tego, jak zostanie ukształtowana przez strony umowa pożyczki, może ona przyjąć postać umowy nieodpłatnej bądź też odpłatnej, gdzie pożyczkobiorca zobowiązany będzie do zapłaty odsetek. Umowa pożyczki jest umową konsensualną. Dochodzi do skutku przez zgodne oświadczenia woli.

Umowa pożyczki będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych, jeżeli w chwili zawarcia umowy jej przedmiot, tj. pieniądze, znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wówczas nie ma znaczenia, gdzie umowa zostanie zawarta i gdzie mają miejsce zamieszkania (siedzibę) strony umowy.

Pożyczka będzie podlegała również podatkowi od czynności cywilnoprawnych, jeśli pieniądze będące przedmiotem pożyczki w chwili jej zawarcia znajdują się za granicą oraz nabywca - pożyczkobiorca - ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a czynność zostanie dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

A zatem umowy pożyczek nie będą podlegały opodatkowaniu PCC, jeżeli w chwili ich zawarcia pieniądze będą się znajdowały za granicą i umowy pożyczek zostaną zawarte za granicą.

Art. 1, 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.822.jpg@RY2@

Ustawodawca zwolnił z podatku pożyczki udzielane na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej (zalicza się do niej: małżonka, zstępnych - np. dzieci, wnuki - wstępnych - np. rodzice, dziadkowie - pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów; przy czym za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych) do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn. Obecnie kwota wolna od tego podatku wynosi dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej 9637 zł.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.823.jpg@RY2@

Z podatku od czynności cywilnoprawnych zwolnione zostały pożyczki udzielane w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (przepis ten wymienia małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę) w wysokości przekraczającej 9637 zł, pod warunkiem:

- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,

- udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W związku z tym umowa pożyczki 20 tys. zł udzielona przez ojca synowi po spełnieniu tych warunków objęta jest zwolnieniem z podatku od czynności cywilnoprawnych.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.18300150f.824.jpg@RY2@

Obowiązek podatkowy przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego ciąży na biorącym pożyczkę lub przechowawcy.

Art. 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl