Kto otrzyma zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym od energii elektrycznej

@RY1@i02/2011/211/i02.2011.211.071001600.802.jpg@RY2@

Tomasz Stanek, doradca podatkowy w zespole podatku akcyzowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

W ocenie NSA zwrot akcyzy nie może co do zasady nastąpić na rzecz podatników - producentów energii, gdyż ci nie ponieśli ciężaru ekonomicznego podatku. Zdaniem NSA przerzucalność podatku sprawiła, że producenci nie zostali finansowo zubożeni na niezgodnym z dyrektywą unijną opodatkowaniu energii. Pomimo więc, że producenci energii w sposób nieuprawniony zostali uznani za podatników, w myśl przywołanej uchwały nie są legitymowani do otrzymania pełnego zwrotu zapłaconej akcyzy.

Uchwała NSA spotkała się z powszechną i - co najistotniejsze - słuszną krytyką. Nie sposób przytoczyć wszystkich argumentów dowodzących, że stanowisko NSA jest błędne. Wystarczy jedynie wskazać, że gdyby podzielić pogląd zawarty w uchwale, to zwrot także innych podatków pośrednich zostałby niezwykle ograniczony, a w wielu sytuacjach stałby się wręcz niemożliwy.

Nowe światło na dyskusję w sprawie zwrotu podatków pośrednich może rzucić ostatnie orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z 20 października 2011 r. w sprawie C-94/10 Danfoss A/S i Sauer-Danfoss ApS. Wyrok ten porusza dwie kwestie istotne przy zwrocie podatków.

Po pierwsze, zdaniem Trybunału, nie zawsze uprawnionym do zwrotu podatku musi być podatnik. Zwrot podatku może nastąpić także na rzecz podmiotu, który nie będąc podatnikiem faktycznie poniósł ciężar podatku. Kwestią wewnętrzną danego państwa członkowskiego jest to, w jaki sposób zostanie uregulowana kwestia jego zwrotu.

Po drugie, uregulowania proceduralne, niezależnie, w jakim kształcie funkcjonują w danym państwie członkowskim, powinny uwzględniać zasady skuteczności i równoważności. Co to oznacza? Przede wszystkim prawo do zwrotu powinno mieć na celu usunięcie skutków niezgodności przepisów poprzez neutralizację ciężaru finansowego niesłusznie obciążającego podmiot, który go w ostateczności rzeczywiście ponosi. Jeżeli zatem na podstawie prawa krajowego nabywca końcowy jest w stanie uzyskać od podatnika zwrot przerzucanego na niego podatku, np. w drodze powództwa cywilnoprawnego o zwrot nienależnego świadczenia, podatnik ten musi z kolei mieć zagwarantowaną możliwość uzyskania zwrotu tego podatku od organów podatkowych. I z drugiej strony, jeżeli uzyskanie zwrotu podatku od podatnika okaże się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, zasada skuteczności wymaga, aby nabywca mógł skierować wniosek o zwrot bezpośrednio do organów podatkowych i ten zwrot uzyskać.

Mając to na uwadze stwierdzić należy, że wykładnia przepisów o nadpłacie akcyzy od energii, przyjęta przez NSA, mocno ogranicza odzyskanie podatku przez jakąkolwiek ze stron. Budzi to tym większe zastrzeżenia, że w latach 2006 - 2009 sprzeczność przepisów ustawy o podatku akcyzowym z prawem wspólnotowym była wynikiem ich niedostosowania przez polskiego ustawodawcę. Żądanie zwrotu akcyzy ma zatem swoje uzasadnienie również w odpowiedzialności państwa członkowskiego za naruszenie prawa wspólnotowego.

To sprawia, że w kwestii rozumienia przepisów o nadpłacie podatku i warunkach jej zwrotu, jak się wydaje, nie powiedziano ostatniego słowa. Pozostaje więc oczekiwać, że w tej sprawie wypowie się ponownie Naczelny Sąd Administracyjny, lecz tym razem w pełnym składzie i zmieni uchwałę jednej ze swych izb.

EM