Czy przy odsprzedaży wyrobów organ podatkowy powinien obniżyć akcyzę z urzędu

@RY1@i02/2011/201/i02.2011.201.086001600.801.jpg@RY2@

Tomasz Stanek, doradca podatkowy w Zespole Podatku Akcyzowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla wielu pośredników w obrocie lekkimi olejami opałowymi, którym organy zakwestionowały możliwość odsprzedaży tych wyrobów według niższej stawki akcyzy w latach 2004 - 2009. Określenie zobowiązania w akcyzie zasadniczo jest skutkiem nieprawidłowości związanych z odbieranymi przy sprzedaży oświadczeniami o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze. W takich sytuacjach organy naliczają akcyzę według wyższej stawki przewidzianej dla wyrobów przeznaczonych na cele napędowe. Dodatkowo organy nie dokonują pomniejszenia podatku o kwotę akcyzy zapłaconą w cenie zakupu. Na poparcie swojego stanowiska organy przywołują przepisy rozporządzenia ministra finansów z 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków dokonywania rozliczeń podatku akcyzowego. Przepisy te wskazują, kiedy i na jakich warunkach podatnik może obniżyć należną akcyzę o zapłaconą akcyzę w cenie zakupu. Organy uznają, że skoro jest to uprawnienie podatników, to organy nie mają obowiązku ich wyręczać, jeżeli ci w toku postępowania nie złożą stosownego wniosku lub wniosek będzie niekompletny.

Stanowisko organów jest jednak nieprawidłowe. Nieuwzględnienie kwoty podatku akcyzowego zawartego w cenie nabytych wyrobów prowadzi do ich podwójnego opodatkowania na kolejnym etapie obrotu, a w konsekwencji zawyżenia zobowiązania podatkowego u podmiotu odsprzedającego te wyroby. Działanie takie skutkuje zastosowaniem do sprzedaży oleju opałowego stawki akcyzy nieznanej ustawie o podatku akcyzowym, która będzie sumą stawki określonej dla oleju opałowego i stawki określonej dla oleju napędowego.

Przepisy rozporządzenia uściślają jedynie zasadę jednofazowości akcyzy w ten sposób, że jeżeli na kolejnym szczeblu obrotu wyrobem akcyzowym, w drodze wyjątku od zasady, powstanie ponownie obowiązek podatkowy, to równocześnie zobowiązaniem należnym (do zapłaty) może być tylko ta część, która nie została zapłacona przez podatnika bezpośrednio (z tytułu importu) czy pośrednio (w cenie nabywanego wyrobu). Zastosowanie w stosunku do sprzedaży oleju opałowego stawki akcyzy jak dla paliw ma zatem doprowadzić do opodatkowania oleju opałowego na takim samym poziomie, jak opodatkowane są paliwa. Tymczasem brak obniżenia przez organy kwot akcyzy zapłaconych przy zakupie sprawia, że wynikająca z decyzji kwota do zapłaty nie jest odzwierciedleniem zobowiązania podatkowego, lecz ma wymiar sankcyjny.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że na podstawie art. 19 ustawy o podatku akcyzowym minister został upoważniony do określenia w rozporządzeniu tylko technicznych zasad ustalania kwoty podatku do zapłaty, a nie reguł dotyczących obowiązku lub wysokości samego zobowiązania podatkowego. Delegacja taka nie mogła być zresztą inna. Artykuł 217 konstytucji zawiera nakaz uregulowania wyłącznie ustawą wszelkich istotnych elementów stosunku daninowego. Zachowanie formy ustawowej wymagane jest nie tylko dla nałożenia podatku, ale także dla określenia jego istotnych elementów konstrukcyjnych. Podstawowe akty prawne, w tym przywołane rozporządzenie, mogą zawierać jedynie uregulowania stanowiące dopełnienie regulacji zastrzeżonej dla ustawy. Także z tego względu przyjęty generalnie przez organy podatkowe pogląd w zakresie obniżenia akcyzy nie znajduje dostatecznego uzasadnienia.

EM