Umowa zakupu samochodu za granicą może nie być wystarczającym dokumentem, by skorzystać ze zwolnienia

Podatnik zamierza się przeprowadzić do Polski z Ukrainy. Chce przywieźć samochód osobowy, który zakupił w tym kraju i którym codziennie dojeżdżał do pracy. Czy aby nie płacić cła przy przekraczaniu granicy w Polsce, wystarczy przedstawić urzędowi umowę zakupu auta?

ODPOWIEDZI UDZIELAJĄ

Izba Celna w Łodzi

Instytucję zwolnienia z cła mienia osobistego należącego do osób fizycznych przenoszących swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego (niebędącego członkiem Unii Europejskiej) na obszar celny Wspólnoty reguluje przepis rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (obowiązuje od 1 stycznia 2010 r.). Przepisy prawa celnego, w tym powołanego rozporządzenia, stosuje się do towarów wprowadzanych na obszar celny Wspólnoty lub wyprowadzanych z tego obszaru celnego.

Wprowadzając towary na obszar celny Wspólnoty, osoba zainteresowana sama decyduje, w którym z państw członkowskich UE chce dokonać zgłoszenia celnego towarów do procedury dopuszczenia do obrotu. Jednak zwolnienia z należności celnych przywozowych towarów ze względu na przeznaczenie można dokonać tylko w państwie członkowskim, w którym towary te będą wykorzystywane. Zatem aby przywożone do wykorzystania w Polsce mienie osobiste (tzw. mienie przesiedlenia) mogło być zwolnione z należności celnych przywozowych, musi być zgłoszone do procedury dopuszczenia do obrotu w urzędzie celnym na terenie Polski.

Należy wskazać, że przed przywozem towarów do Polski, jeżeli dokonanie zgłoszenia ich do procedury dopuszczenia do obrotu nie odbywa się w urzędzie celnym będącym jednocześnie granicznym urzędem Wspólnoty, towary te, przy przekraczaniu granicy ze Wspólnotą, muszą być objęte procedurą tranzytu. Przesłanki, które muszą być spełnione, aby towary wchodzące w skład mienia osobistego osób, które przenoszą swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, mogły być zwolnione z należności celnych przywozowych, zawarte są w art. 3-11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009. Zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w tych przepisach zwolnieniu podlega, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, jedynie to mienie osobiste, które pozostawało w posiadaniu oraz było używane w poprzednim miejscu zamieszkania przez osobę zainteresowaną przez okres co najmniej 6 miesięcy od dnia, w którym osoba ta przestała zamieszkiwać w państwie trzecim (z powyższego warunku wyłączone są rzeczy przeznaczone do konsumpcji) oraz które są przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania.

Omawiane zwolnienie z należności celnych przywozowych może być udzielone tylko tym osobom, których miejsce poprzedniego zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy. Warunek przebywania poza obszarem celnym Wspólnoty przez nieprzerwany okres 12 miesięcy poprzedzających przesiedlenie się osoby zainteresowanej nie będzie naruszony w sytuacji, w której osoba ta, posiadając w ww. okresie miejsce zamieszkania poza obszarem Wspólnoty opuściła kilkukrotnie ten obszar, o ile ww. miejsce zamieszkania poza obszarem Wspólnoty stanowiło miejsce normalnego życia tej osoby, miejsce, w którym koncentrowały się jej sprawy życiowe. Zwolnienie to nie ma zastosowania do napojów alkoholowych, tytoniu i wyrobów tytoniowych, handlowych środków transportu oraz przedmiotów wykorzystywanych do wykonywania rzemiosła lub zawodu, innych niż przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania tych zajęć. Mienie osobiste może zostać również dopuszczone do obrotu w kilku oddzielnych partiach w okresie 12 miesięcy od daty ustalenia przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty. Zwolnienie towarów przywożonych w ramach tzw. mienia przesiedlenia udzielane jest pod warunkiem ich nieodstępowania przez okres 12 miesięcy od dnia dopuszczenia do obrotu. W przypadku naruszenia tego warunku powstaje obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych według stawek obowiązujących w dniu tego odstąpienia oraz według rodzaju rzeczy i wartości celnej ustalonej lub przyjętej w tym dniu przez organ celny.

Zgodnie z art. 36 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 727 z późn. zm.) zwolnienia od należności celnych przywozowych stosuje się na wniosek zgłaszającego. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 111 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego zgłoszenie celne może zostać dokonane przez każdą osobę mogącą przedstawić lub udostępnić wszystkie dokumenty wymagane do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, w tym przypadku do procedury dopuszczenia do obrotu. Biorąc pod uwagę fakt, że katalog możliwych dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek do zastosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych towarów stanowiących mienie osobiste jest otwarty, wyjaśnić należy, że zastosowanie mają tu ogólne zasady wynikające z ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w tym przede wszystkim zasada wynikająca z art. 180, zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Podstawą stosowania zwolnień z należności celnych przywozowych rzeczy wchodzących w skład mienia przesiedlenia są więc wszelkie dokumenty i dowody przedłożone organowi celnemu przez wnioskującego o zwolnienie celne, o ile świadczą o spełnieniu przesłanek do udzielenia tego zwolnienia. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że każda sprawa ma charakter indywidualny. Stan faktyczny sprawy w konkretnym przypadku determinuje przebieg postępowania przed organem celnym.

@RY1@i02/2013/232/i02.2013.232.071001200.803.jpg@RY2@

Andrzej Ossowski adwokat prowadzący własną kancelarię adwokacką

Najistotniejszą regulację w omawianym zakresie stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz.Urz. UE L.2009.324.23), w którym uregulowano kwestie związane z powstaniem długu celnego w związku z mieniem przesiedleńczym. W dalszej kolejności zastosowanie znajdują przepisy polskiej ustawy o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 108, poz. 626 z późn. zm.) oraz ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Zakres zastosowania przepisów obu ustaw jest szerszy, albowiem dotyczy także obowiązku podatkowego związanego z przywozem towarów w związku z przenoszeniem majątku osobistego z innego kraju członkowskiego do Polski.

Należy zwrócić uwagę, że zwolnienie celne lub podatkowe stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania. Powyższe oznacza zatem, że przepisy wprowadzające takie zwolnienie muszą być interpretowane ściśle, a do korzystającego z takiego zwolnienia należy wykazanie przesłanek umożliwiających z nich skorzystanie.

I tak np. w wypadku sprowadzenia pojazdów z innych krajów unijnych zastosowanie znajdzie art. 110 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, zgodnie z którym zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Warunkiem zastosowania zwolnienia jest m.in. udowodnienie przez taką osobę, że samochód osobowy jest przeznaczony do użytku osobistego tej osoby i służył do użytku osobistego tej osoby w miejscu poprzedniego jej pobytu w państwie członkowskim Unii Europejskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu, o czym wyraźnie stanowi art. 110 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym.

Organy podatkowe mają zatem prawo i obowiązek domagania się od osób chcących skorzystać ze zwolnień dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych wymogów. W tym zakresie nie wystarczy zatem deklaracja złożona przez podatnika. Konieczne jest udowodnienie takiej okoliczności przez podatnika.

IZBA CELNA W WARSZAWIE RADZI

Jak podatnik może wykazać własność rzeczy i nie płacić podatków

Odnośnie do wskazania dokumentów potwierdzających fakt zamieszkania oraz posiadania samochodu i jego użytkowania do celów osobistych należy poinformować, że katalog możliwych dowodów potwierdzających tę okoliczność jest otwarty, gdyż przepisy o zwolnieniach celnych nie precyzują, jakie dowody powinny być przez organ celny uznawane, a jakie nie. Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która ubiega się o skorzystanie z tego przywileju. Organ celny może zaś zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 180 ordynacji podatkowej jako dowód przyjąć wszystko, co wskazuje na spełnienie przesłanek do zastosowania ulgi celnej i co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jak wynika bowiem z art. 126 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009, w przypadku gdy rozporządzenie określa, że zwolnienie stosuje się po spełnieniu pewnych warunków, osoba zainteresowana przedstawia właściwym organom dowody, iż takie warunki zostały spełnione.

Biorąc powyższe pod uwagę, przy zwolnieniu towarów z należności celnych i podatkowych w ramach mienia przesiedlenia osoba przesiedlająca się może przedłożyć organom celnym np. dowody zakupu bądź nabycia w inny sposób tych towarów, dokumenty świadczące o ich remoncie, naprawie bądź konserwacji, z których to dokumentów będzie wynikało posiadanie i używanie tych rzeczy przez wymagany przepisami prawa okres. W przypadku samochodu będzie to dowód potwierdzający zakup auta, dowód rejestracyjny, ubezpieczenie, miejsce przechowywania pojazdu, np. opłata za garaż czy parking. Jednym z dowodów może być oświadczenie osoby zainteresowanej, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia.

Jeżeli organ celny uzna za wolne od cła towary w ramach mienia przesiedlenia, to należy rozpatrzyć, czy towary takie mogą być zwolnione z podatku akcyzowego (w przypadku towarów podlegających akcyzie) oraz z podatku od towarów i usług. Zwolnienie z podatku akcyzowego przysługuje w ściśle określonych sytuacjach. Stosownie do art. 112 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony spoza terytorium państw członkowskich oraz państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium tych państw, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

1) samochód osobowy jest przeznaczony do użytku osobistego tej osoby;

2) samochód osobowy służył do użytku osobistego tej osobie w miejscu poprzedniego jej pobytu poza terytorium państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez okres co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu;

3) osoba ta przedstawi właściwemu naczelnikowi urzędu celnego dowód potwierdzający spełnienie warunku, o którym mowa w pkt 2;

4) osoba ta przebywała poza terytorium państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez okres co najmniej 12 kolejnych miesięcy poprzedzających zmianę miejsca pobytu;

5) samochód osobowy nie zostanie sprzedany, wynajęty lub w jakikolwiek inny sposób oddany do użytku osobie trzeciej przez okres 12 miesięcy od dnia jego przywozu na terytorium kraju.

Również zwolnienie z podatku od towarów i usług przysługuje w ściśle określonych sytuacjach. Stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług zwalnia się od podatku import rzeczy osobistego użytku osoby fizycznej przenoszącej miejsce zamieszkania z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

1) rzeczy służyły do osobistego użytku tej osobie w miejscu zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, z tym że towary nieprzeznaczone do konsumpcji musiały służyć do takiego użytku przez okres co najmniej 6 miesięcy przed dniem, w którym osoba ta przestała mieć miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego;

2) rzeczy będą używane na terytorium kraju do takiego samego celu, w jakim były używane na terytorium państwa trzeciego;

3) osoba fizyczna miała miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy poprzedzających zmianę miejsca zamieszkania;

4) rzeczy te przez 12 miesięcy od dnia zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu nie mogą zostać oddane jako zabezpieczenie, sprzedane, wynajęte, użyczone, wydzierżawione lub w inny sposób odstąpione odpłatnie lub nieodpłatnie bez wcześniejszego poinformowania o tym organu celnego.

Oprac. Przemysław Molik