Od przyszłego roku będą kolejne zmiany w akcyzie

Od 1 kwietnia 2010 r. wchodzi w życie Dyrektywa Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego (dalej: nowa dyrektywa horyzontalna). Wszystkie państwa UE zostały zobowiązane do implementacji postanowień tej dyrektywy, do 1 stycznia 2010 r. Niestety termin wejścia w życie nowych przepisów nie jest pewny, co pokazują wcześniejsze kilkuletnie prace nad nową ustawą akcyzową. Według Szymona Parulskiego, doradcy podatkowego w kancelarii doradztwa podatkowego Parulski i Wspólnicy, projekt nowelizacji ustawy akcyzowej przedstawiony przez Ministerstwo Finansów zawiera również wiele zmian wynikających z niedoskonałości nowych przepisów, które obowiązują od 1 marca 2009 r.

– Istotne obawy budzi uzasadnienie do projektu ustawy. W wielu obszarach MF wskazuje, że proponowane zmiany nie mają charakteru merytorycznego, a jedynie doprecyzowują treść obowiązujących przepisów. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ część ze zmienianych regulacji jest jasna i precyzyjna, mimo że niekorzystna z punktu widzenia budżetu państwa – ocenia Szymon Parulski.

Wśród zmian wynikających z konieczności dostosowania polskiego prawa do nowej dyrektywy horyzontalnej najważniejsze jest wprowadzenie nowego systemu kontroli nad przemieszczaniem wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Szymon Parulski tłumaczy, że obecny system oparty jest na papierowych dokumentach ADT. System ten jest nieefektywny, a poza tym wiąże się z dużym ryzykiem po stronie podatników (zagubienie czy niepodstemplowanie karty ADT przez odbiorcę skutkuje często koniecznością zapłaty podatku przez wysyłającego).

– Nowy system kontroli opiera się na systemach elektronicznych (teleinformatycznych). Każde państwo członkowskie zobowiązane jest stworzyć swój własny krajowy system, w ramach którego dokumenty papierowe zostaną zastąpione komunikatami elektronicznymi (e-ADT, raport odbioru). Systemy krajowe będą połączone z systemem wspólnotowym oraz będą miały ze sobą współpracować w sytuacji, kiedy wyroby akcyzowe będą przemieszczane pomiędzy państwami UE – mówi Szymon Parulski.

Wskazuje też, że każdy z uczestników obrotu będzie musiał mieć dostęp do systemu, aby możliwe było wysyłanie lub odbieranie przez niego wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Aby jednak przedmiotowe przepisy mogły być stosowane, niezbędne będzie stworzenie krajowego systemu, który będzie przyjazny dla podatników akcyzy oraz kompatybilny z systemami innych państw członkowskich (prace w MF nad takim systemem trwają, póki co na poziomie koncepcyjnymi, ponieważ nie został wybrany jego wykonawca).

– Już od 1 kwietnia 2010 r. podmioty odbierające wyroby w procedurze zawieszenia poboru akcyzy powinny być gotowe do ich odbioru z zastosowaniem elektronicznych komunikatów. Niestety, raczej tak nie będzie i należy spodziewać się kilkumiesięcznego opóźnienia – ocenia nasz ekspert.

Kolejną zmianą jest wprowadzenie instytucji zarejestrowanego wysyłającego. Jak stwierdza Szymon Parulski, podmiot posiadający status zarejestrowanego wysyłającego będzie uprawniony do dopuszczenia do obrotu wyrobów akcyzowych z krajów spoza UE oraz ich wysyłki w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Instytucja ta ma na celu umożliwić przemieszczanie wyrobów akcyzowych pochodzących spoza UE bez obowiązku zapłaty akcyzy na etapie dopuszczenia danych wyrobów do obrotu. Wprowadzenie tej instytucji uelastyczni obrót wyrobami akcyzowymi pochodzącymi z krajów trzecich.

Nowa ustawa akcyzowa, pomimo bardzo długich prac nad jej ostatecznym kształtem, jest w wielu miejscach niedopracowana i nieprecyzyjna. Według Szymona Parulskiego ten brak precyzji pozwala organom podatkowym na swobodną interpretację przepisów, oczywiście w kierunku, który zabezpiecza przede wszystkim interes Skarbu Państwa. Nowelizacja ustawy akcyzowej z jednej strony eliminuje te niedoskonałości konstrukcyjne, z drugiej strony w wielu kwestiach (chociaż nie we wszystkich) zaproponowane zmiany są niekorzystne dla podatników.

Wśród zmian eliminujących dotychczasowe niedoskonałości przepisów akcyzowych Szymon Parulski wymienia jako najważniejsze:

● jednoznaczne potwierdzenie zasady jednokrotności opodatkowania akcyzą energii elektrycznej,

● uzupełnienie czynności opodatkowanych akcyzą o zużycie energii elektrycznej przez podmioty posiadające wyłącznie koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej,

● wskazanie, że import wyrobów akcyzowych dla celów akcyzy następuje dopiero na etapie dopuszczenia towarów do obrotu w rozumieniu przepisów celnych, a nie na etapie ich fizycznego przywozu na obszar Wspólnoty,

● wskazanie, że naruszenie warunków formalnych (np. prowadzenie ewidencji) do zwolnienia od akcyzy przez podmiot zużywający skutkuje utratą prawa do zwolnienia, obecnie brak jest przepisu, który nakładałby w takiej sytuacji obowiązek podatkowy,

● rozszerzenie zakresu dopuszczalnych norm zużycia również na zużycie alkoholu etylowego częściowo skażonego do celów zwolnionych.

Istotne zmiany, które pogarszają pozycję podatników akcyzy oraz mogą wiązać się ze zwiększeniem ich ryzyka, dotyczą następujących sytuacji:

● całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, które zostało uznane jako czynność opodatkowana;

● strat handlowych energii elektrycznej, które mają podlegać opodatkowaniu akcyzą (całe szczęście tutaj podatnikiem jest złodziej, a nie okradziona spółka dystrybucyjna);

● ubytków wyrobów akcyzowych, ta czynność opodatkowana obejmie również straty wyrobów zwolnionych od akcyzy;

● rozliczeń z odbiorcami energii elektrycznej. Po zmianie przepisu wpłaty miesięczne akcyzy od energii będą uiszczane w każdym przypadku, gdy dostawca energii elektrycznej rozlicza się z kontrahentem w okresach dłuższych niż dwa miesiące, nawet jeżeli co miesiąc składa deklarację akcyzową i uiszcza akcyzę;

● możliwości całkowitego skażenia alkoholu etylowego na terenie kraju tylko skażalnikami dopuszczonymi przez Polskę;

● ograniczenia listy podmiotów, które jako osoby trzecie mogą złożyć zabezpieczenie akcyzowe,

● zwiększenia kosztów zabezpieczenia akcyzowego w formie weksla poprzez obowiązek uzyskania poręczenia wekslowego banku (całe szczęście w tym zakresie trwają jeszcze dyskusje),

● przyjęcia domniemania, iż przekroczenie norm zużycia wyrobów energetycznych wymienionych w załączniku nr 2 skutkuje ich automatycznym opodatkowaniem sankcyjną stawką akcyzy dla paliw silnikowych 1822 zł na 1000 litrów.

Projekt ustawy wprowadza również zmiany korzystne dla podatników. Zmiany te to m.in.:

● nadanie mocy wiążącej dla celów akcyzy wiążącym informacjom taryfowym (WIT), które wydawane są na podstawie przepisów prawa celnego,

● uregulowanie zasad zwrotu wyrobów zwolnionych od akcyzy – brak zapłaty akcyzy i możliwość wprowadzenia ich z powrotem do składu podatkowego poprawi sytuację podmiotów dystrybuujących tego rodzaju wyroby,

● ograniczenie norm zużycia wyrobów energetycznych opodatkowanych akcyzą jedynie do wyrobów energetycznych wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy (ograniczy to ilość obowiązków administracyjnych po stronie podmiotów zużywających wyroby energetyczne niewymienione w tym załączniku, np. mieszanki bitumiczne, parafiny i gacze),

● doprecyzowanie zasad rozliczania wartości podatkowych znaków akcyzy (możliwość odliczania wartości tych znaków, gdy są nakładane m.in. w usługowych składach podatkowych),

● rozszerzenie zakresu zwolnienia od akcyzy na wszystkie wyroby energetyczne zużywane do celów żeglugowych.

Poszczególne zmiany będą przedmiotem kolejnych części cyklu.