Pożyczki bez podatku do 5 tys. i 25 tys. zł

● Limity 5 tys. i 25 tys. zł dotyczą okresów trzyletnich od 1 stycznia 2009 r.

● Z pełnych limitów korzystają także osoby, które zaciągnęły pożyczki do końca 2008 roku

Osoby fizyczne zawierające umowy pożyczki z osobami spoza rodziny mogą korzystać z pełnych, odnowionych limitów, w ramach których taka pożyczka nie jest opodatkowana. To efekt zmian obowiązujących od początku tego roku w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Limity kwotowe dla pożyczek zwolnionych z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) wynoszą 5 tys. zł - pożyczka od jednej osoby, oraz 25 tys. zł - gdy podatnik zapożycza się u kilku osób. Dotyczą one okresów trzyletnich, które zgodnie z nowelizacją należy liczyć, począwszy od 1 stycznia 2009 r.

Mariusz Jurkiewicz, doradca podatkowy w Firmie Doradczej KPMG, wskazuje, że nowelizacja dotycząca zwolnienia umów pożyczek przewidzianego w treści art. 9 ust. 10 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.) ma charakter dookreślający.

- Przepis w nowym brzmieniu wyraźnie zwalnia z podatku umowy pożyczki zawarte w okresach trzech kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od 1 stycznia 2009 r., do łącznej wartości limitów wskazanych w przepisie - mówi Mariusz Jurkiewicz.

Oznacza to, że ze zwolnienia będą mogły skorzystać w pełnej wysokości także te osoby, które były zwolnione na podstawie przepisu w brzmieniu obowiązującym przed zmianą.

- Nie ma podstaw dla innej, mniej korzystnej dla podatników interpretacji znowelizowanych przepisów. Nowelizacja wyraźnie wskazuje na okres trzech lat kalendarzowych, a więc jego początek zawsze rozpoczynał się będzie 1 stycznia danego roku - wskazuje Mariusz Jurkiewicz.

Jak wyjaśnia Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, wprowadzona zmiana powoduje, że limity, o których mowa w zmienionym przepisie, powinny być liczone od nowa. Innymi słowy, do pożyczek udzielonych przed 1 stycznia 2009 r. nie powinno się dodawać na potrzeby określania zwolnienia kwot pożyczek udzielonych po tej dacie.

- Data 1 stycznia 2009 r. może być potraktowana jako swoista preferencja dla osób, które w poprzednim okresie korzystały ze zwolnienia i nadal zamierzają z niego korzystać - mówi Paweł Jabłonowski.

Jak wyjaśnia ekspert, w sytuacji przekroczenia limitu, gdyby nie nowelizacja, konieczne byłoby opodatkowanie tej czynności, natomiast w wyniku zmian kwotowe progi do zwolnienia powinny być liczone od nowa, co może pozwolić na efektywne zwiększenie limitu.

Przepis ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zwalniający z podatku umowy pożyczki zawierane między osobami obcymi ulegał kilkakrotnie zmianom. Na ten aspekt zwraca uwagę Agnieszka Kobak, prawnik w Kancelarii DLA Piper.

Od 2007 do końca 2008 r. zwolnione były pożyczki udzielane przez osoby spoza I grupy podatkowej, pod warunkiem że łączna kwota lub wartość pożyczek otrzymanych w okresie kolejnych trzech lat nie przekraczała 5 tys. zł od jednego podmiotu, a od wielu podmiotów łącznie nie więcej niż 25 tys. zł.

- Stosowanie tego przepisu nastręczało problemów w praktyce. Funkcjonował pogląd, że w przypadku przekroczenia określonych limitów obowiązek podatkowy powstawał w odniesieniu do łącznej kwoty pożyczek - mówi Agnieszka Kobak.

W ocenie naszej rozmówczyni obowiązujące od 1 stycznia 2009 r. nowe brzmienie przepisu rozwiewa dotychczasowe wątpliwości.

- Obecnie zwolnieniu podlegają pożyczki udzielone na podstawie umowy zawartej pomiędzy osobami obcymi do łącznej wysokości odpowiednio 5 tys. i 25 tys. zł. Tym samym w przypadku przekroczenia ustawowych limitów opodatkowaniu będzie podlegać jedynie nadwyżka kwoty pożyczki - uważa Agnieszka Kobak.

Dodaje, że przy przekroczeniu limitów zwolnienia nadwyżka będzie opodatkowana stawką 2 proc.

- Jeżeli należny podatek nie zostanie zapłacony, a podatnik będzie się powoływał na fakt zawarcia umowy pożyczki, np. w celu uwiarygodnienia źródła przychodu, wówczas stawka podatku wzrasta do 20 proc. - ostrzega nasza rozmówczyni.

Mariusz Jurkiewicz zwraca uwagę, że w przypadku kwalifikacji umowy pożyczki jako zwolnionej na biorącym pożyczkę nie ciąży obowiązek złożenia deklaracji. Jak wskazuje ekspert, praktyka organów podatkowych nie jest w tym zakresie jednolita.

- Zalecane jest złożenie takiej deklaracji, co może okazać się również pomocne w przypadku postępowań dotyczących nieujawnionych źródeł przychodów, gdyż w łatwy sposób będziemy mogli wykazać źródło pochodzenia środków pieniężnych - radzi ekspert.