Obowiązek podatkowy musi wynikać wprost z ustawy

Zakresu obowiązku podatkowego nie można domniemywać czy też określać w drodze zabiegów interpretacyjnych. Działalność polegająca zarówno na urządzaniu, jak i prowadzeniu gier losowych i zakładów wzajemnych, w tym gier w automatach losowych, jest działalnością podlegającą szczególnej reglamentacji. Osoba fizyczna, która nie mogła prowadzić takiej działalności, nie była też podatnikiem podatku od gier.

Organy podatkowe ustaliły, że podatnik od stycznia do października 2000 roku prowadził działalność gospodarczą. Miała ona polegać na udostępnianiu we własnym imieniu w miejscach publicznych m.in. wydzierżawionych automatów do gier. Organy podatkowe zauważyły, że w związku z postępowaniem w sprawie podatku od gier za 1999 rok od firmy, która wydzierżawiała automaty, było wystąpienie do ministra finansów. Ten potwierdził, że gry prowadzone na automatach należących do firmy są grami losowymi w rozumieniu ustawy o grach. Ponieważ w tym czasie nie zmienił się ani stan prawny, ani faktyczny, podatkiem na podstawie stanowiska MF obciążono także dzierżawcę automatów.

Sąd I instancji uwzględnił skargę podatnika. W jego ocenie organy naruszyły prawo materialne. Zgodnie z przepisami podmioty urządzające gry i prowadzące działalność w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych podlegają opodat-kowaniu podatkiem od gier. Ustawa o grach i zakładach wzajemnych w sposób kompleksowy określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych i zakładów. Sąd zastrzegł jednak, że opodatkowaniu podlegają nie wszystkie gry, lecz tylko te, które zostały wymienione w ustawie.

Sąd podkreślił, że działalność polegająca zarówno na urządzaniu, jak i prowadzeniu gier losowych i zakładów wzajemnych, w tym gier w automatach losowych, jest działalnością podlegającą szczególnej reglamentacji. Posiadanie zezwolenia administracyjnego wymaga od podmiotu o nie się ubiegającego spełnienia szeregu wymogów formalnych. Zatem tylko taka działalność, która spełnia wskazane wymogi, podlega opodatkowaniu podatkiem od gier. Zdaniem sądu nie ma podstaw prawnych do opodatkowania osoby fizycznej prowadzącej działalność w zakresie urządzania gier w automatach losowych.

Skargę kasacyjną organu oddalił Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny w pełni podzielił stanowisko sądu I instancji. Odwołując się do zasad konstytucyjnych, sąd przypomniał, że zakresu (pola) obowiązku podatkowego nie można domniemywać czy też określać w drodze zabiegów interpretacyjnych. Przeciwnie, jakiekolwiek wyłaniające się na tym tle wątpliwości należy rozstrzygać, przyjmując, że ustawa powinna w sposób wyraźny wskazywać ten zakres. Z tych względów opodatkowaniu podlegają nie wszystkie gry, lecz tylko te, które zostały wymienione w ustawie (te, które są urządzane i prowadzone według zasad sprecyzowanych przez ustawodawcę i przez podmioty przez niego wyliczone). Podmiotem urządzającym gry w automatach losowych mogły być - w stanie prawnym obowiązującym od stycznia do października 2000 r. - tylko spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. Skoro tak, to jedynie one podlegały obowiązkowi podatkowemu w podatku od gier. Nie były mu natomiast podległe osoby fizyczne, które nie miały prawa prowadzić działalności w zakresie gier w automatach losowych. Jeżeli osoby fizyczne prowadziły taką działalność wbrew obowiązującemu zakazowi, narażały się na uruchomienie odpowiedniej sankcji karnej.