O obniżonej stawce decyduje oświadczenie nabywcy

Sprawą stosowania stawek akcyzy przez podatników zajmujących się sprzedażą oleju opałowego zajmował się 7 września 2010 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 94/08).

Sędziowie TK uznali, że przepisy wykonawcze do starej ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym dotyczące wymogów, które musiały spełnić podmioty zajmujące się obrotem olejem opałowym, były zgodne z konstytucją. Konsekwencją takiego stanowiska jest to, że podatnicy, którzy nie posiadali oświadczeń od nabywców w sprawie przeznaczenia kupowanego przez nich towaru na cele opałowe, nie mogli stosować obniżonych stawek akcyzy. Niższych stawek nie powinni też stosować sprzedawcy posiadający niekompletne oświadczenia - np. dokument bez daty czy podpisu nabywcy.

Wyjaśnijmy, że rozporządzenia ministra finansów z 22 marca 2002 r., 23 grudnia 2003 r. oraz 22 kwietnia 2004 r. określały niższe stawki dla olejów wykorzystywanych do celów opałowych oraz wyższe stawki dla olejów przeznaczonych do celów napędowych.

Wątpliwości konstytucyjne sformułował Naczelny Sąd Administracyjny. Generalnie stawki podatków powinny wynikać z ustawy, a skoro ustawodawca zdecydował się na szczególne rozwiązanie i określił je w rozporządzeniu, to powinny być one jasne i precyzyjne - stwierdził skład orzekający. Tymczasem podatnicy, którzy nie posiadali oświadczeń lub były one niepełne, często mieli wątpliwości, jaką stawkę podatku należy zastosować.

Wątpliwości NSA wzięły się stąd, że w rozporządzeniu z 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. nr 27, poz. 269 z późn. zm.) określono, że w przypadku niezłożenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju na cele opałowe zastosowanie mają trzy stawki - w zależności od zawartości siarki w paliwie. NSA stwierdził, że określenie w akcie wykonawczym stawki podatku poprzez odesłanie do odpowiedniego stosowania innego przepisu określającego trzy stawki podatku dla innych wyrobów, musi budzić wątpliwości co do zgodności takiego przepisu z konstytucją.

Kolejną, poważną wątpliwością było to, czy zastosowanie stawek właściwych dla oleju napędowego nie prowadziło w praktyce do zastosowania stawek wyższych niż wynikające z ustawy o VAT akcyzie.

TK orzekł jednak, że przepisy rozporządzeń były zgodne z ustawą zasadniczą. A zatem z niższych stawek akcyzy mogli skorzystać tylko ci sprzedawcy, którzy posiadali oświadczenia od nabywców. Co więcej, jeśli osoba kupująca olej nie podała wszystkich danych niezbędnych do uznania oświadczenia za prawidłowe, to także oznacza, że podmiot zajmujący się obrotem paliwem nie mógł zastosować niższych stawek akcyzy, czyli właściwych dla oleju opałowego. Niestety to sprzedawcy poniosą ciężar odpowiedzialności za rozliczenia - będą musieli odprowadzić do fiskusa należny podatek.

Wyjaśnijmy również, że Trybunał wydał wyrok w tej sprawie, ponieważ mimo uchylenia spornych przepisów (zostały zastąpione przez nowe przepisy) organy podatkowe wydają na ich podstawie decyzje dotyczące obowiązków podatkowych podatników.

Wyrok TK ma więc zasadnicze znaczenie dla toczących się postępowań, w których kwestie sporne sprowadzają się do możliwości zastosowania niższych lub wyższych stawek akcyzy. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jest więc zbieżne z dominującym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Jeśli podatnik nie posiadał oświadczeń lub dokumentacja dotycząca sprzedawanego oleju była niepełna, to organ podatkowy badający rozliczenia podatnika może wydać decyzję określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym

Łukasz Zalewski

Par. 6 ust. 5 rozporządzenia ministra finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. nr 27, poz. 269 z późn. zm.).

Par. 6 ust. 5 rozporządzenia ministra finansów z 23 grudnia 2003 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. nr 221, poz. 2196 z późn. zm.).

Par. 4 ust. 5 rozporządzenia ministra finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. nr 87, poz. 825 z późn. zm.).