Od przekształcenia spółki komandytowej trzeba zapłacić PCC

Opodatkowanie czynności przekształcenia formy prawnej spółki rodzi wiele sporów podatników z ministrem finansów, który wydaje interpretacje indywidualne. Jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, istniejące rozbieżności w zakresie zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczą jednak wyłącznie spółek kapitałowych, a nie osobowych. W przypadku przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę komandytową, rozbieżności w orzecznictwie nie mają znaczenia. Od czynności przekształcenia należało zapłacić podatek.

W sprawie rozstrzygniętej przez WSA we Wrocławiu, nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podjęło uchwałę o przekształceniu w spółkę komandytową działającą jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji spółka komandytowa (spółka przekształcona). W związku z przekształceniem zgromadzenie wspólników postanowiło, że środki spółki przekształcanej, zgromadzone jako kapitał własny, zostaną przeznaczone jako wkład wspólników spółki przekształconej. Notariusz, działając jako płatnik, obliczył więc i pobrał z tytułu przekształcenia spółki podatek od czynności cywilnoprawnych. Nowa spółka (przekształcona) nie zgodziła się jednak z faktem zapłaty podatku i złożyła do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Spółka uzasadniała, że przepisy ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu do 31 grudnia 2008 r., dotyczące opodatkowania czynności związanych z przekształceniem spółek, są niezgodne z prawem wspólnotowym, tj. Dyrektywą 69/335 oraz Dyrektywą 2008/7. Zdaniem spółki polski ustawodawca był zobowiązany do wprowadzenia od 1 maja 2004 r. zwolnienia od opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych operacji dotyczących wniesienia wszystkich aktywów i pasywów spółki kapitałowej lub jednej bądź więcej gałęzi jej działalności do jednej lub więcej spółek kapitałowych, które są w trakcie tworzenia lub istnieją. Jednym z kluczowych twierdzeń skarżącej było to, że polski ustawodawca nie skorzystał z prawa, jakie wynikało z art. 3 ust. 2 zdanie 2 Dyrektywy 69/335 w zakresie osobowych spółek prawa handlowego oraz spółki cywilnej. W rezultacie tego zaniechania ustawodawcy - jak dowodziła skarżąca - spółki tego rodzaju (osobowe) zostały uznane na potrzeby naliczania podatku kapitałowego (podatku od czynności cywilnoprawnych) za spółki kapitałowe w rozumieniu Dyrektywy 69/335 oraz Dyrektywy 2008/07.

Powyższa teza postawiona przez spółkę była kluczowa, aby uznać, że spółka osobowa podlega regulacjom dyrektyw i w konsekwencji, aby domagać się zwolnienia z PCC.

Spółka, uzasadniając swoje stanowisko stwierdziła, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 3 Dyrektywy 69/335 przekształcenie spółki z o.o. w spółkę komandytową należy uznać za przekształcenie spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową, co na podstawie art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335 jest zwolnione z opodatkowania.

Wyjaśnijmy jeszcze, że spółka uznając, że PCC został pobrany nienależnie, wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Sąd stwierdził, że spór dotyczył natomiast skutków podatkowych przekształcenia w świetle art. 7 ust. 1 Dyrektywy z 17 lipca 1969 r. 69/335/EWG dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału w brzmieniu nadanym Dyrektywą Rady z 10 czerwca 1985 r. zmieniającą Dyrektywę 69/335/EWG dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (85/303/EWG).

Sąd, nie chcąc powtarzać argumentów przytaczanych w innych wyrokach, stwierdził jedynie, że w pełni podziela stanowiska WSA we Wrocławiu (wyrok z 12 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1448/07) i w Poznaniu (wyrok z 17 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1102/07). Stwierdziły one, że prawo krajowe nie podlegało modyfikacji w okresie od 1969 r. do 1984 r. ze względu na zmiany treści w tym okresie Dyrektywy z 1969 r., ponieważ Polska stała się państwem członkowskim będącym adresatem dyrektyw od 1 maja 2004 r. Dlatego - jak uzasadniały sądy - nie można brać pod uwagę dyrektyw zmieniających, które utraciły moc przed 1 maja 2004 r., natomiast należy wziąć pod uwagę dyrektywę z 1969 roku w brzmieniu obowiązującym 1 maja 2004 r., a więc w brzmieniu nadanym dyrektywą z 10 czerwca 1985 r.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 dyrektywy z 1969 r. w brzmieniu obowiązującym 1 maja 2004 r., który nie zmienił się do 31 grudnia 2008 r. (od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje nowa Dyrektywa 2008/07 z 12 lutego 2008 r.), przez spółkę kapitałową w znaczeniu niniejszej dyrektywy należy rozumieć: spółki ustanowione zgodnie z prawem polskim o następujących nazwach: spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, każda spółka, przedsiębiorstwo, stowarzyszenie lub osoba prawna, których udziały w kapitale lub majątku mogą być przedmiotem transakcji na giełdzie, każda spółka, przedsiębiorstwo, stowarzyszenie lub osoba prawna prowadzące działalność skierowaną na zysk, których członkowie mają prawo zbytu swoich udziałów stronom trzecim bez uprzedniego upoważnienia oraz odpowiadają za długi spółki, przedsiębiorstwa lub osoby prawnej tylko do wysokości swoich udziałów. Natomiast w art. 3 ust. 2 dyrektywa stwierdzała, że wszelkie inne spółki, przedsiębiorstwa, stowarzyszenia lub osoby prawne prowadzące działalność skierowaną na zysk uważa się za spółki kapitałowe. Jednak państwa członkowskie mają prawo, do celów naliczenia podatku kapitałowego, nie uważać ich za takie spółki.

Sąd stwierdził więc, że nie ma wątpliwości, że polska spółka komandytowa nie spełnia żadnego z wymogów określonego w ust. 1 powyższego artykułu. Natomiast odnosząc się do regulacji zawartej w ust. 2 WSA stwierdził, że polski ustawodawca, korzystając z możliwości określonej w art. 3 ust. 2 Dyrektywy 69/335, dodał art. 1a zawierający słowniczek terminologiczny (pojęcia spółki osobowej, spółki kapitałowej i podatku kapitałowego), jak też zmienił art. 1 ust. 3, m.in. rozróżniając spółki osobowe i kapitałowe. W ten sposób wyraźnie wskazano, że do opodatkowania umów spółek osobowych i ich zmian wyłącznie właściwe są przepisy krajowe, zawarte w ustawie o PCC. Do przekształceń spółki kapitałowej w spółkę osobową nie znajdą zastosowania regulacje oparte na przepisach art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl