Jak opodatkowane są kontenery, instalacje i linie telekomunikacyjne

Wszelkiego rodzaju obiekty budowlane, które nie zostały wymienione w katalogu budowli w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, mogą być opodatkowane podatkiem od nieruchomości. Podatnicy starają się jednak udowodnić, że linie telekomunikacyjne, sieci energetyczne, kontenery, instalacje i inne obiekty nie są budowlami i nie powinny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednak korzystne dla tych podatników.

Spory dotyczące opodatkowania budowli trafiają często na wokandy sądów administracyjnych. Dotyczy to np. linii telekomunikacyjnych. W wielu wyrokach sądy orzekały, że linie telekomunikacyjne należy traktować jak budowle, które podlegają podatkowi od nieruchomości. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2009 r. (sygn. akt II FSK 156/08), a także wojewódzkie sądy administracyjne: w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 53/09, I SA/Sz 158/09), Warszawie (sygn. akt VIII SA/Wa 694/08), Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 901/08 oraz I SA/Gd 320/09), Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 792/08), Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 652/08 oraz III SA/Po 243/09).

Spółki twierdzą zazwyczaj, że linie kablowe ułożone w kanalizacji kablowej nie mogą być kwalifikowane jako samodzielne budowle w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, instalacje lub urządzenia stanowiące wraz z budowlą całość użytkowo-techniczną bądź urządzenia budowlane związane z obiektem budowlanym, które zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Stanowisko takie zaprezentowała spółka w sprawie gdańskiej (sygn. akt I SA/Gd 320/09). W sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/Gl 792/08) skarżąca spółka podnosiła natomiast, że jedną z odmian obiektu budowlanego są telekomunikacyjne obiekty budowlane, a te scharakteryzowane są w rozporządzeniu ministra infrastruktury z 26 października 2005 r., wydanym w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie. Zdaniem spółki do kwalifikacji linii telekomunikacyjnych należy stosować definicje określone w powyższym rozporządzeniu. Zgodnie z nim - uzasadniała skarżąca - telekomunikacyjnym obiektem budowlanym jest linia kablowa podziemna, linia kablowa nadziemna i kanalizacja kablowa. Linia podziemna zdefiniowana została jako linia kablowa umieszczona bezpośrednio w ziemi. Spółka wyprowadziła więc wniosek, że linia umieszczona w kanalizacji, jako niewymieniona wśród obiektów budowlanych, takim obiektem nie jest, a skoro nie jest obiektem budowlanym, to nie jest budowlą. Nie jest również urządzeniem budowlanym - kontynuowała spółka - które w świetle przepisów podatkowych jest zrównane z budowlą i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, ponieważ nie da się go przyporządkować konkretnym obiektom budowlanym. Wskazała też, że linie telekomunikacyjne umieszczone w kanalizacji nie są samodzielną budowlą, ponieważ nie są związane z gruntem, lecz umieszczone w obrębie (przestrzeni) innych obiektów budowlanych czy kanalizacji kablowej, z którą nie stanowią całości techniczno-użytkowej, gdyż nie mają z nią fizycznego powiązania, a ich charakter jest tymczasowy - mogą być z kanalizacji usuwane i wymieniane. Budowlą - zdaniem skarżącej spółki - jest tylko kanalizacja kablowa, która jest z gruntem powiązana. Jej funkcją jest stworzenie przestrzeni, w której mogą być układane kable, przy czym realizacja funkcji kanalizacji nie wymaga położenia linii kablowych. Funkcja linii kablowych - kontynuowała spółka - jest odmienna, mają one transferować sygnał telekomunikacyjny. Ponieważ nie są powiązane z kanalizacją ani konstrukcyjnie, ani funkcjonalnie, nie mogą być traktowane na gruncie prawa budowlanego jako budowla, a tym samym nie mogą być uznane za budowle na podstawie przepisów podatkowych. Podobnej argumentacji, sprowadzającej się do stwierdzenia, że linie telekomunikacyjne nie podlegają opodatkowaniu, używały spółki w pozostałych sprawach. Z argumentacją spółki nie zgodził się jednak sąd.

Sądy administracyjne dowodzą w przytoczonych wyrokach, że linie telekomunikacyjne stanowią budowle, a więc spółki muszą zapłacić od ich wartości podatek od nieruchomości. WSA w Gliwicach stwierdził, że ustalony stan faktyczny upoważniał organy podatkowe do oceny opartej na przepisach art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także przepisach art. 3 pkt 3 prawa budowlanego o zaliczeniu linii telekomunikacyjnych do budowli podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 2 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Sz 734/07). Stwierdził on, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W dalszej części sąd przytoczył również przepisy art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej, a także art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Zdaniem sądu, biorąc pod uwagę definicje zawarte w powyższych przepisach, należy uznać, że budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym między innymi sieci techniczne. Ponadto - dodał sąd - w art. 3 pkt 1 lit. b) prawa budowlanego wyjaśniono, że obiektem budowlanym jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Z kolei art. 3 pkt 9 prawa budowlanego za urządzenie budowlane uznaje urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wyliczając m.in. urządzenia instalacyjne. Sąd dowodził w ten sposób, że linie telekomunikacyjne jako sieci techniczne są budowlą i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Linie telekomunikacyjne należy traktować jak budowle, które podlegają podatkowi od nieruchomości - uważają sądy administracyjne

WSA w Gliwicach powołał się również na wyroki NSA. W jednym z nich, z 27 stycznia 2006 r. (sygn. akt FSK 2316/04), w którym sąd uznał, że linie (sieci) telekomunikacyjne są budowlą stanowiącą przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a także, że na budowlę tę składają się zarówno podziemne kanały kanalizacyjne, jak i kable stanowiące część składową tej budowli. WSA w Gliwicach odniósł się również do zarzutów skarżącej spółki. Za bezzasadne uznał odwoływanie się spółki do postanowień rozporządzenia ministra infrastruktury z 26 października 2005 r. Zdaniem składu orzekającego, jest to rozporządzenie wykonawcze do prawa budowlanego, a zatem ma zastosowanie wyłącznie na użytek procesu budowlanego, a nie dla celów podatkowych. Bezzasadne jest też - w opinii sądu - odwoływanie się do pojęcia budowli w znaczeniu słownikowym, ponieważ znaczenie tego pojęcia wyjaśnia wystarczająco definicja z art. 3 pkt 3 i 9 prawa budowlanego, do którego odsyła art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej. Sąd wyjaśnił też, że okoliczność, że linie telekomunikacyjne nie zawsze muszą być umieszczone w kanalizacji, gdyż mogą także być umieszczone bezpośrednio w ziemi, nie oznacza, że nie są budowlą i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, jest to bowiem sieć techniczna stanowiąca budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Natomiast w sytuacji występującej w sprawie budowlą są zarówno kable, jak i kanały połączone w całość techniczno-użytkową.

Sądy administracyjne rozstrzygają również spory o opodatkowanie podatkiem od nieruchomości sieci energetycznych. Jak przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 16 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Ol 107/09), w orzecznictwie pojawiają się rozbieżności. Sporne jest to, czy transformatory i inne urządzenia techniczne umieszczone w budynku należy traktować jako budowle podlegające opodatkowaniu. Olsztyński sąd podzielił wykładnię przedstawioną przez NSA w wyroku z 10 stycznia 2008 r. (sygn. akt II FSK 1310/07). Sąd uznał, że gdy dany budynek wykracza poza ustawowo określone elementy, bo wypełniono go urządzeniami energetycznymi kubaturowo zajmującymi jego przestrzeń w znacznym stopniu, to wówczas przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Staje się więc obiektem budowlanym funkcjonalnie tworzącym całość gospodarczą, ze wszystkimi cechami budowli.

A zatem - uzasadniał NSA - obiekt budowlany stacji transformatorowej podlega podatkowi od nieruchomości. WSA w Olsztynie, biorąc pod uwagę wykładnię dokonaną przez NSA, nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, która twierdziła, że obiekt budowlany, który posiada fundamenty, dach i jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych nie jest budowlą, a urządzenia energetyczne znajdujące się w tym obiekcie nie podlegają opodatkowaniu. Sąd nie podzielił też poglądu, że stacje transformatorowe typu "Pad Mounted" nie podlegają opodatkowaniu jako części budowli, z uwagi na brak trwałego związania z fundamentami oraz możliwością demontowania i wykorzystywania w każdym miejscu. Sąd wyjaśnił, że przyjęcie, iż obiekt budowlany wraz ze znajdującymi się wewnątrz instalacjami stanowi część budowli sieciowej oznacza, że za podstawę opodatkowania nie można przyjmować zarówno powierzchni budynku, jak i - odrębnie - wartości instalacji, a wartość całego obiektu jako jednej rzeczy złożonej (urządzenia). Jak wskazał WSA w Olsztynie, istotne jest ustalenie, w jakim zakresie budynek stacji wypełniony jest instalacjami energetycznymi.

Spory sądowe dotyczą także opodatkowania kontenerów. Jest to przykład obiektu budowlanego, który może być przemieszczany. Przykładowo WSA w Gliwicach w wyroku rozstrzygnął sprawę opodatkowania kontenerów biurowych, które znajdowały się na gruncie najemcy (spółki) i były przez nią użytkowane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jak podkreślił sąd, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia spornego problemu miało ustalenie, czy kontenery biurowe stanowią budowle w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd uznał, że bezsporne jest, że kontenery biurowe nie są budynkami oraz obiektami małej architektury. Budowlą, w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, jest natomiast każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Przepis, jak już wskazaliśmy, zawiera dalej katalog budowli. Definicja ta - w ocenie sądu - jest przykładowym wyliczeniem obiektów budowlanych, które należy kwalifikować jako budowle. Wśród nich ustawa wymienia np. instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, maszty antenowe (wolno stojące), a więc - jak wyjaśnił sąd - obiekty, których wykonanie niekoniecznie wiązać się musi z realizacją prac budowlanych. W opinii WSA jest oczywiste, że wykonanie np. masztu antenowego ograniczać się może do realizacji prac montażowych, a więc takich samych, jak w przypadku spornych kontenerów biurowych (kontenery posadowione były na fundamentach).

Sąd orzekł również, że w pojęciu obiekt budowlany mieści się również tymczasowy obiekt budowlany, którym - jak wynika z art. 3 pkt 5 prawa budowlanego - jest m.in. obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki.

Sąd stwierdził, że do zakwalifikowania danego obiektu do kategorii budowli decydujące znaczenie ma ocena, czy nie może on zostać przypisany do kategorii budynków albo obiektów małej architektury. Sporne kontenery nie stanowią żadnej z tych dwóch kategorii, a zaliczenie kontenera biurowego do tymczasowych obiektów nie pozbawia go cech budowli. Sąd podzielił więc stanowisko organów podatkowych o opodatkowaniu kontenerów biurowych, jako budowli, podatkiem od nieruchomości.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 1, 1a, 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 z późn. zm.).

Art. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn.zm.).