Ustawowa definicja budowli jest nieprecyzyjna

Obowiązek opodatkowania budowli nakłada na podatników (właścicieli lub posiadaczy budowli zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej) ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Jej nieprecyzyjne regulacje sprawiają wiele problemów podatnikom. Kwestią sporną najczęściej jest to, czy dany obiekt budowlany w ogóle jest budowlą w rozumieniu przepisów podatkowych, a tym samym czy podlega podatkowi od nieruchomości.

Podatek od nieruchomości zazwyczaj jest traktowany przez podatników - osoby fizyczne - jako pewne, zazwyczaj niezbyt dotkliwe obciążenie finansowe związane z nieruchomością. Przykładowo właściciel działki budowlanej o powierzchni 1000 mkw. zazwyczaj musi zapłacić kilkanaście lub kilkadziesiąt złotych podatku od nieruchomości rocznie. Ciężar finansowy podatku od nieruchomości odczuwają jednak firmy wykorzystujące grunty lub budynki i ich części. Przykładowo, firma, będąca właścicielem budynku o powierzchni użytkowej wynoszącej 500 mkw., musi w 2010 r. uiścić maksymalnie nieco ponad 10 tys. zł.

Jednak wagę problemu dostrzegają dopiero podatnicy będący właścicielami lub posiadaczami budowli zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Jako podstawę opodatkowania ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wskazuje wartość budowli. Co więcej, stawka roczna wynosi 2 proc. W praktyce więc przedsiębiorcy, którzy są właścicielami budowli zajętych na prowadzenie działalności, muszą rocznie płacić do kas gmin nawet kilkadziesiąt milionów złotych. Może to być zatem duże obciążenie finansowe dla przedsiębiorstw. Dlatego to, czy dany obiekt budowlany zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, czy też nie podlega, ma tak istotne znaczenie.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za budowlę uważa się każdy obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Natomiast zgodnie z art. 1a ust. 3 budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Przepisy podatkowe odwołują się zatem do przepisów prawa budowlanego. Budowlą, jak wskazuje przepis art. 1a ust. 1 pkt 2, jest obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego.

Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 prawa budowlanego przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Aby jeszcze bardziej skomplikować dojście do właściwej definicji, wyjaśnijmy, że ustawodawca zdefiniował pojęcia pojawiające się w definicji obiektu budowlanego. Jak wynika z art. 3 pkt 2, 3 i 4 prawa budowlanego przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Za budowlę uznaje się każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Z kolei obiektem małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności: kultu religijnego, jak kapliczki, krzyże przydrożne, figury; posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

Dla definicji podatkowej budowli - zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - nie ma znaczenia definicja budynku i obiektu małej architektury. A zatem dochodzimy do konkluzji, zgodnie z którą budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego, czyli budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Jak więc widać, zestawienie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz prawa budowlanego prowadzi do definicji, która nie jest jasna. Takie jej określenie rodzi praktyczne spory.

Wykładni przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dokonywały wielokrotnie sądy. W jednym z wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrok z 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 107/09) powołał się na rozstrzygnięcia NSA z 28 listopada 2006 r. (sygn. akt II FSK 1403/05). W wyroku tym NSA wyjaśnił, że przykładowe wskazanie rodzajów budowli zawarte w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego wskazuje nie na rozbieżności definicyjne a na możliwość, że pewne obiekty budowlane mogą występować jako odrębne budowle (instalacje przemysłowe, urządzenia techniczne, części budowlane urządzeń technicznych, fundamenty pod maszyny i urządzenia) a mogą też w konkretnych sytuacjach tworzyć jedną budowlę, ze względu na zachodzącą pomiędzy nimi spójność techniczno-użytkową. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że przy dokonywaniu kwalifikacji obiektów należy zawsze mieć na uwadze jego elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwość wykorzystania tego obiektu jako całości.

Z kolei WSA w Gliwicach w wyroku z 7 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Gl 1097/080) podkreślił, że przepis art. 3 ust. 1 reguluje zakres podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przedmiot opodatkowania określony został natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 1-3. Zestawienie obu regulacji - zdaniem sądu - prowadzi do wniosku, że przez użyte w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określenie obiekty budowlane należy rozumieć zarówno jako budynki lub ich części, jak i budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Odnosząc się do definicji budowli określonej w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, sąd stwierdził, że jest ona jedynie przykładowym wyliczeniem obiektów budowlanych, które należy kwalifikować jako budowle.

wartości budowli wynosi stawka roczna podatku od budowli zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 1a ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 z późn. zm.).

Art. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).