Zestawienia oświadczeń muszą być składane terminowo

Zestawienie miesięczne oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego ma charakter formalnoprawny oraz wtórny do oświadczeń składanych przez nabywców tego oleju i jest sporządzane przez sprzedawcę na podstawie dokumentów o charakterze materialnoprawnym. Jednak termin złożenia zestawienia jest terminem zawitym, więc nie można go przywrócić.

Skarżący nie złożył w terminie zestawienia oświadczeń za luty 2010 r., tj. do 25 marca 2010 r. Twierdził, że nadał przesyłkę w placówce pocztowej 26 marca 2010 r.

Spór dotyczył tego, czy podatnik może ponieść negatywne konsekwencje, jeśli nie złoży w terminie zestawień oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 89 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym, sprzedawca wyrobów akcyzowych nieobjętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określonych w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 ustawy, ma obowiązek w przypadku sprzedaży:

1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych lub będą sprzedane z przeznaczeniem do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 ustawy;

2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 ustawy; oświadczenie to powinno być załączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu potwierdzającego tę sprzedaż.

Sąd wskazał, że sprzedawca ma kilka obowiązków. Musi zbierać i przechowywać oświadczenia o przeznaczeniu paliw opałowych, a także zgodnie z art. 89 ust. 14 ustawy sporządzać i przekazywać do naczelnika urzędu celnego miesięczne zestawienia oświadczeń, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży.

Zestawienie musi zawierać: imię i nazwisko albo nazwę oraz adres siedziby lub zamieszkania podmiotu przekazującego zestawienie, ilość i rodzaj oraz przeznaczenie wyrobów, których dotyczy oświadczenie, datę złożenia oświadczenia, datę i miejsce sporządzenia zestawienia oraz czytelny podpis osoby sporządzającej zestawienie, określenie liczby urządzeń grzewczych posiadanych przez nabywców, wynikającej ze złożonych przez nich oświadczeń, miejsce (adres), gdzie znajdują się urządzenia grzewcze wskazane w oświadczeniach, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres siedziby lub zamieszkania, a także NIP, PESEL oraz REGON składającego oświadczenie. Dane powinny być przygotowywane na podstawie informacji zawartych w oświadczeniach nabywców.

Sąd przypomniał, że oświadczenia mają być dowodami w razie kontroli. Oleje opałowe mogą być bowiem wykorzystywane do innych celów. Na podatniku ciąży więc obowiązek uzyskania oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego wyrobu. Dysponując danymi nabywcy - wskazał sąd - organy podatkowe mogą stwierdzić, czy olej nabyty na cele opałowe został faktycznie wykorzystany na te cele.

Z kolei zestawienia są robione po to, aby możliwa była sprawna kontrola użycia przez nabywców paliw opałowych.

Rozstrzygając przedmiot sporu sąd stwierdził, że z art. 89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym wynika, że naruszenie warunków materialnoprawnych, jak i technicznoprawnych skutkuje utratą preferencyjnej stawki akcyzy. Sąd uznał, że termin z art. 89 ust. 14 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego, jest terminem zawitym. Oznacza to, że po jego upływie podatnikowi nie przysługuje prawo do jego przywrócenia. A zatem niedotrzymanie terminu na złożenie zestawień powoduje, że od olejów opałowych trzeba odprowadzić akcyzę wyższą, taką jakby to był olej napędowy.

w Gdańsku z 15 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 513/11, nieprawomocny.

@RY1@i02/2011/234/i02.2011.234.07100030a.802.jpg@RY2@

Tomasz Stanek radca prawny, doradca podatkowy w Zespole Podatku Akcyzowego w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Pobieżna lektura przepisów istotnie może prowadzić do wniosku, do którego doszedł WSA w Gdańsku. Stanowisko sądu jest jednak błędne. Należy postawić podstawowe pytanie, czy wyższa stawka akcyzy uzależniona jest od niezłożenia zestawienia oświadczeń w przewidzianym terminie, czy też ewentualnie dopiero w razie zaniechania spełnienia tego obowiązku w ogóle.

Restrykcyjna wykładnia przepisów dokonana przez sąd budzi wątpliwości natury konstytucyjnej, zwłaszcza gdyby opóźnienie w złożeniu zestawienia oświadczeń spowodowane było zdarzeniem losowym. Drakońskie sankcjonowanie opóźnienia nie wydaje się też proporcjonalne do celów, dla których te zestawienia mają być składane. Identyfikacja nabywcy oleju opałowego możliwa jest na podstawie składanego przez niego oświadczenia. To właśnie oświadczenie umożliwia weryfikację rzeczywistego wykorzystania oleju na cele grzewcze. Opóźnienie w złożeniu zestawienia oświadczeń nie wpływa na zmianę sposobu wykorzystania oleju. Opóźnienie nie powinno więc skutkować domiarem akcyzy.