Ewidencja gruntów i budynków jest wiążąca dla gmin przy ustalaniu wysokości podatku

Wpływy z podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i leśnego stanowią dochody własne gminy. Procedury obowiązujące przy ich naliczaniu oraz zasady wynikające z ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne narzucają jednak na gminy obowiązek korzystania z zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, którą prowadzi starosta. Stanowisko takie potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 13 lipca 2011 r. (III SA/Po 378/11, nieprawomocny) wyjaśnił, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co wynika wprost z art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: ustawa). Ewidencja ta - stwierdził sąd - ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), co oznacza, że dane ewidencyjne są wiążące dla organów podatkowych, które nie powinny w związku z tym dokonywać własnych ustaleń w przedmiocie opodatkowania. Wyrok ten potwierdza linię orzeczniczą stosowaną przez wszystkie wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny.

WSA w Lublinie (III SA/Lu 94/11) wyjaśnił natomiast, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w której skład wchodzą grunty. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji wykazuje się także właściciela gruntów. Jak wynika z art. 24 ust. 1 ustawy informacje o gruntach zawiera operat ewidencyjny, składający się z bazy danych prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego, obejmującej m.in. rejestry, kartoteki i wykazy oraz mapę ewidencyjną, a także ze zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych. Z dalszych przepisów ustawy - dodał sąd - wynika, że ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Jak wynika z kolejnego wyroku, WSA w Szczecinie (I SA/Sz 246/11), zarówno dane składające się na zakres przedmiotowy (klasyfikacja gruntu, jego powierzchnia), jak i podmiotowy ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymierzania podatku od nieruchomości. Sąd stwierdził, że obowiązujące prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje podstaw do podziału tych danych na te, które są wiążące dla organów podatkowych, i te, które takiego waloru nie mają. Art. 21 ust.1 prawo geodezyjne nakazuje podmiotom określony sposób postępowania, a zatem ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, na co wskazują użyte określenia, tj. podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Norma ta - jak wyjaśnił sąd - jest adresowana do konkretnych podmiotów, które realizują zadania w zakresie wymierzania podatków i świadczeń, a zatem do organów podatkowych (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Co więcej, sąd wskazał, że art. 21 ust.1 - Prawa geodezyjnego i kartograficznego jest dla organu podatkowego wskazówką postępowania w przedmiocie wymierzania podatków, zaś ewidencja gruntów jest obligatoryjnym urzędowym dokumentem, jako niewątpliwym i bezspornym źródłem informacji o osobie właściciela lub osoby władającej oraz o samej nieruchomości, tj. o gruncie, w oparciu o który organy podatkowe ustalają wymiar podatku od nieruchomości.

Do ewidencji gruntów i budynków odsyłają również ustawy, w których określono zasady obowiązujące w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości.

Art. 1a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że przez użyte w ustawie określenia: użytki rolne, lasy, nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.

W przepisie dotyczącym stawek dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) wyjaśniono natomiast, że sposób klasyfikacji takich gruntów w ewidencji gruntów i budynków nie ma znaczenia. A zatem jeśli przedsiębiorstwo posiada grunt, to musi za niego płacić podatek od nieruchomości według stawki dla gruntów związanych z działalnością.

Rolę ewidencji gruntów i budynków w podatku rolnym wyjaśnił WSA w Poznaniu w wyroku z 13 lipca 2011 r. (III SA/Po 378/11). Sąd tłumaczył, że zgodnie z art. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków generalnie jako użytki rolne - o łącznej powierzchni powyżej 1 ha. Ustawa nie zawiera jednak definicji użytku rolnego. Pojęcie to - stwierdził sąd - precyzuje rozporządzenie ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454). Zgodnie z par. 68 ust. 1 do użytków rolnych zalicza się grunty orne (oznaczone symbolem R), sady (S), łąki trwałe (Ł), pastwiska trwałe (Ps), grunty rolne zabudowane (B), grunty pod stawami (Wsr) oraz rowy (W). Jak przyznał poznański WSA, w praktyce mogą w danych ewidencyjnych znaleźć się zapisy oznaczone w sposób niezgodny z aktualnym brzmieniem rozporządzenia (szczególnie dotyczyć może to licznych symboli dwuczłonowych). To zaś oznacza, że grunty oznaczane w powyższy sposób nie powinny być zaliczane do kategorii użytków rolnych, a działki nieobjęte ostatecznie ustawą o podatku rolnym winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości.

Podatnicy podatku od nieruchomości, a także podatku rolnego i leśnego powinni wiedzieć, że organy podatkowe, a więc wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie mają wpływu na zapisy w ewidencji, mimo że muszą je stosować. Co więcej, jeśli dane wykazane przez podatnika np. w informacji na podatek od nieruchomości nie zgadzają się z danymi z ewidencji, organ podatkowy musi wydać decyzję ustalającą wysokość podatku zgodnie z ewidencją. To w praktyce oznacza, że jeśli podatnik chce zmiany decyzji podatkowej, najpierw musi doprowadzić do zmian w ewidencji prowadzonej przez starostę.

Ewidencja gruntów i budynków ma również znaczenie w przypadku opodatkowania nieruchomości podatkiem od towarów i usług. Dotyczy to sytuacji, gdy w gminie nie ma planu zagospodarowania przestrzennego, a jest jedynie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Rozstrzygnięcie, czy o przeznaczeniu gruntów przesądza studium, czy ewidencja gruntów i budynków, ma znaczenie dla zwolnienia z opodatkowania VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) zwolniona z opodatkowania VAT jest dostawa terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Jak orzekł NSA (wyrok siedmiu sędziów z 17 stycznia 2011 r., I FPS 8/10), w świetle art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT przy zastosowaniu art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla klasyfikacji terenu niezabudowanego, wiążące są zapisy ewidencji gruntów i budynków, a nie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Jeśli zatem z ewidencji wynika, że grunt nie jest budowlany, ale rolny, to jego sprzedaż (dostawa) będzie zwolniona z VAT.

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

● gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w której skład wchodzą grunty,

● budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,

● lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

● właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części,

● miejsce zamieszkania lub siedzibę właściciela,

● informacje o wpisaniu do rejestru zabytków,

● wartość nieruchomości.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Ustawa z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 z późn. zm.).

Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 z późn. zm.).