Większość pożyczkobiorców sieciowych nie zapłaci podatku

Liczba osób korzystających z portali oferujących pożyczki wciąż rośnie. To wynik obustronnych korzyści podmiotów dokonujących takiej czynności prawnej. Pożyczkodawca może inwestować pieniądze z zyskiem, przy umiarkowanie wysokim ryzyku, natomiast pożyczkobiorca może uzyskać pożyczkę na bardziej preferencyjnych warunkach niż przy kredycie bankowym. Ważną kwestią jest też zwielokrotnione prawdopodobieństwo otrzymania pożyczki za pośrednictwem portalu pożyczkowego.

Opisywana materia ma ścisły związek z opodatkowaniem. W przypadku pożyczkodawcy będzie miało miejsce opodatkowanie dochodu wygenerowanego poprzez naliczone i faktycznie wpłacone odsetki. W przypadku pożyczkobiorcy należy pamiętać, iż dokonując czynności prawnej, którą jest niewątpliwie pożyczka (również za pośrednictwem internetowego portalu pożyczkowego), będzie ona podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC).

W zależności od portalu, forma i treść umowy pożyczki mogą się różnić. Na części z nich pożyczki wystawiane są na aukcjach, z określoną sumą i oprocentowaniem, dzięki czemu pożyczkobiorca może wybrać pożyczkę najbardziej mu odpowiadającą. Łatwiej mu także określić drugą stronę umowy. Inaczej kwestia ta wygląda, gdy to portal przygotowuje dla pożyczkobiorcy pożyczkę. Zainteresowani pożyczkodawcy zgłaszają swój akces, a następnie serwis łączy wpłacone środki od różnych inwestorów i tworzy pożyczkę. Udzielający pożyczki ma wpływ na to, komu jej udziela. Może też podzielić swoją gotówkę między kilku pożyczkobiorców. W ten sposób zmniejsza ryzyko swojej inwestycji. Niektóre portale, starając się zmniejszyć ryzyko inwestorów, wprowadzają ograniczenia pozwalające na pożyczenie przez jedną osobę maksymalnie 500 zł.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o PCC podatkowi temu podlegają umowy pożyczki. Obowiązek podatkowy ciąży na pożyczkobiorcy. Jest on zobowiązany zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2 proc. wartości pożyczki. Jednak umowy pożyczki są zwolnione z podatku, jeśli łączna kwota pożyczek zaciągniętych przez określoną osobę od jednego podmiotu nie przekracza w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych 5000 zł, a od wielu podmiotów - 25 000 zł. Limity zwolnienia dotyczą zatem także kwot pożyczek zaciągniętych na różnych portalach pożyczkowych, które to kwoty należy sumować. Pożyczkobiorca będzie musiał zapłacić podatek w wysokości 2 proc. od kwoty przewyższającej w ciągu kolejnych trzech lat 25 000 zł. Ponadto, w związku z konstrukcją zwolnienia, ważny jest też wybór podmiotu, z którym zawierana jest umowa pożyczki. Dlatego też bezpieczniejszym rozwiązaniem wydaje się korzystanie z portali utrudniających możliwość zawarcia między tymi samymi osobami w ciągu trzech lat kalendarzowych pożyczek na kwotę przewyższającą 5000 zł.

Obowiązek podatkowy ciążący na pożyczkobiorcy powstaje z chwilą zawarcia umowy pożyczki. Jednocześnie zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o PCC podatnicy muszą, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku (deklaracja PCC-3), według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy pożyczki. Jednak należy zaznaczyć, iż obowiązek zapłaty podatku nie wystąpi, jeżeli przynajmniej jedna ze stron będzie w związku z wykonaniem umowy pożyczki opodatkowana bądź zwolniona z VAT.

Istotną kwestią jest też sposób liczenia okresów trzyletnich, o których traktują wskazane wyżej granice zwolnień. Od 1 stycznia 2009 r. zasady te uległy zmianie - obecnie wprowadzone są sztywne okresy trzech kolejnych lat kalendarzowych. Tak więc od tego dnia limit zaciągniętych pożyczek 5000 zł od jednej osoby i 25 000 zł od wielu osób dla utrzymania zwolnienia wyliczany jest za poszczególne okresy trzyletnie, poczynając od 1 stycznia 2009 r. (tj. I okres 2009 - 2011, II okres 2012 - 2014, III okres 2015 - 2017 itd.).

Biorąc pod uwagę m.in. zasady powyższego zwolnienia oraz np. limity stosowane przez portale pożyczkowe, wydaje się, iż w praktyce większość pożyczkobiorców nie zapłaci PCC.

Magda Wróbel,

laureatka III miejsca w konkursie