PCC od pożyczki od udziałowca niezgodny z prawem europejskim

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał 16 czerwca 2011 r. orzeczenie w trybie prejudycjalnym w sprawie Logstor ROR Polska sp. z o.o. przeciwko dyrektorowi Izby Skarbowej w Katowicach (C-212/10). Sprawa dotyczyła podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), w latach 2007 - 2008 obciążającego pożyczki udzielone spółkom kapitałowym przez ich wspólników/akcjonariuszy - a sam wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335/EWG z 17 lipca 1969 r., odnoszącej się do podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienionej Dyrektywą 85/303/EWG z 10 czerwca 1985 r., a ostatecznie uchylonej i zastąpionej 1 stycznia 2009 r. Dyrektywą 2008/7/WE z 12 lutego 2008 r., dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału.

Przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE w omawianej sprawie było opodatkowanie pożyczki zaciągniętej przez spółkę kapitałową u podmiotu uprawnionego do udziału w zyskach tej spółki, a pytanie prejudycjalne dotyczyło prawa państwa członkowskiego (w tym przypadku - Polski) do przywrócenia podatku, który nie obowiązywał już w chwili przystąpienia tego państwa do UE.

Artykuł 9 pkt 10 lit. h) ustawy o PCC z 2000 r., w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004 r., który zwalniał od opodatkowania pożyczki udzielone spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, został uchylony 1 stycznia 2007 r., a pożyczki te zostały uznane za zmianę umowy spółki i objęte jednolitą stawką opodatkowania w wysokości 0,5 proc. Przepisy te zostały zmienione dopiero ustawą z 7 listopada 2008 r., kolejny raz nowelizującą ustawę o PCC, na mocy której dokonano transpozycji do prawa polskiego wspomnianej wyżej Dyrektywy 2008/7. Na mocy art. 9 pkt 10 lit. i) tej ustawy zwolniono od PCC pożyczki udzielane spółce kapitałowej przez wspólników/akcjonariuszy.

W orzeczeniu prejudycjalnym TSUE stwierdził, że państwo członkowskie, które po 1 lipca 1984 r. zwolniło zgodnie z art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335 określone czynności z opodatkowania podatkiem kapitałowym, nie może ponownie wprowadzić takiego podatku od tych czynności, a zatem art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335 stoi na przeszkodzie ponownemu wprowadzeniu przez państwo członkowskie podatku kapitałowego od pożyczki udzielonej spółce przez jej wspólników/akcjonariuszy. W konsekwencji wprowadzenie przez Polskę od 1 maja 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. opodatkowania PCC pożyczek udzielanych spółkom kapitałowym przez ich wspólników/akcjonariuszy było niezgodne z prawem europejskim.

Analogiczna sprawa była już przedmiotem - korzystnego dla podatnika - rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 września 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 619/09), który już wtedy stwierdził niezgodność polskich przepisów nakładających w latach 2007 - 2008 PCC na pożyczki udzielone spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez jej wspólnika.

Sprawy te pokazują, że względy fiskalne, względnie swoista niefrasobliwość legislacyjna, nie mogą brać góry nad przestrzeganiem prawa, w tym europejskiego.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.002a.001.jpg@RY2@

Dr Janusz Fiszer, Kancelaria Prawna White & Case, Uniwersytet Warszawski

Dr Janusz Fiszer

Kancelaria Prawna White & Case, Uniwersytet Warszawski