Istotna cena rynkowa

Fiskusa jednak te wyjaśnienia nie przekonały. Ostatecznie wszczął postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, a następnie wezwał strony czynności prawnej do podwyższenia wartości lokalu mieszkalnego do wysokości proponowanej przez organ, tj. do kwoty 160 000 zł. Ponieważ podatnicy nie udzielili odpowiedzi na wezwanie, organ powołał biegłego rzeczoznawcę, który wycenił wartość lokalu na 165 400 zł. Potem fiskus zażądał dopłaty podatku czynności cywilnoprawnej.

Sprawa trafiła do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargi małżonków, ale z przyczyn proceduralnych. Co do meritum sprawy sąd przyznał rację organom podatkowym. Sąd przypomniał, że podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają m.in. umowy dożywocia. W przypadku umowy dożywocia obowiązek podatkowy co do zasady powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej tj. umowy dożywocia. Podstawę opodatkowania stanowi zaś wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania tej czynności bez odliczania długów i ciężarów.

Sąd nie zgodził się ze skarżącymi, że wartość dożywocia powinna zmniejszać wartość rynkową przedmiotu umowy dożywocia. Obciążenie nieruchomości - której przeniesienie własności następuje na podstawie umowy o dożywocie - prawem dożywocia nie ma wpływu na wartość podstawy opodatkowania. Z woli ustawodawcy wartość rynkowa przedmiotu umowy o dożywocie (przeniesienie własności nieruchomości na podstawie tej umowy) jest określana na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie, z uwzględnieniem miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, bez odliczania ciężarów (dożywocia).

I SA/Rz 697/10

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

@RY1@i02/2011/019/i02.2011.019.183.015a.001.jpg@RY2@

Michał Grzywacz | radca prawny, doradca podatkowy z Kancelarii Radców Prawnych Grzywacz - Zawada s. c.

Umowa dożywocia nie została zdefiniowana na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie zaś z brzmieniem kodeksu cywilnego przeniesienie własności nieruchomości na podstawie tejże umowy wiąże się z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

Należy zauważyć, co słusznie podkreśla także sąd, że pomimo wspomnianego obciążenia ustawodawca nie zdecydował się na zmodyfikowanie reguł odnoszących się do ustalenia podstawy opodatkowania takiej czynności, przyjmując, że stanowi ją zawsze wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Brak jest natomiast w przepisach podatkowych normy pozwalającej na odliczenie od przyjętej wartości nieruchomości ciężaru, jakim jest prawo dożywocia. Stąd twierdzenie przeciwne - mimo że niejednokrotnie wydaje się ekonomicznie uzasadnione - w mojej ocenie nie ma szans powodzenia w sporze z organami podatkowymi.